Roosevelt zonder rolstoel is niet 'politiek correct'

Op onmiskenbaar Amerikaanse wijze, dat wil zeggen met een rel over politiek correcte geschiedschrijving, een mooi spektakel en emotionele getuigenissen, is vrijdag in Washington het Franklin Delano Roosevelt Memorial ingewijd door president Clinton en, onder anderen, prinses Margriet, petekind van 'FDR'....

Van onze correspondent

Oscar Garschagen

WASHINGTON

Het monument in de vorm van een park met twee bronzen beelden van Roosevelt, de 37ste president van de Verenigde Staten, en zijn echtgenote Eleanor, watervallen, teksten in graniet en historische tableaus is 'een eerbetoon aan de nobelste president van deze grootse Amerikaanse Eeuw', zei president Clinton. Het monument staat tussen de neogriekse tempels van Lincoln en Jefferson.

Onder Roosevelts leiding (hij was president van 1932 tot zijn dood in 1945) overwon Amerika de diepste economische crisis die het land tot nu heeft gekend. Vervolgens leidde hij samen met de Britse premier Churchill de geallieerde legers die Europa en Azië bevrijdden van Duitse, Italiaanse en Japanse tirannie.

De in Canada geboren Margriet, die als baby enkele malen op het Witte Huis bij de Roosevelts heeft gelogeerd, bracht de Nederlandse afkomst van 'FDR' en zijn leiderschap in de Tweede Wereldoorlog in herinnering. 'In Nederland is het gebruikelijk om iemand met bloemen te bedanken. Geen boeket kan ooit groot genoeg zijn om de oneindige dankbaarheid die wij in Nederland voelen jegens president Roosevelt tot uitdrukking te brengen', zei de prinses, die First Lady Hillary Clinton en Tipper Gore boeketten aanbood van een speciaal gekweekte Franklin Delano Roosevelt-roos.

Kort na de inwijding demonstreerden bij de ingang gehandicapten in rolstoelen. De Californische landschapsarchitect Lawrence Halprin heeft Roosevelt zittend afgebeeld met een wijde cape over zijn verlamde benen. Iedere verwijzing naar zijn handicap, die de president met succes verborgen wist te houden voor het Amerikaanse publiek, ontbreekt. Daar hebben organisaties van gehandicapten zo luidruchtig tegen geprotesteerd, dat president Clinton heeft voorgesteld het monument uit te breiden met een beeltenis van Roosevelt in een rolstoel.

Historici, gehandicapten en de kinderen en kleinkinderen van de Roosevelts zijn verwikkeld geraakt in een discussie over de vraag of een monument een waarheidsgetrouwe afbeelding moet zijn of een weerspiegeling van de man zoals hij zich presenteerde. Een beeld van Roosevelt in rolstoel kan een bron van inspiratie zijn voor vele gehandicapten, zo betogen de critici van Halprins monument.

Volgens Clinton zou Roosevelt met rolstoel afgebeeld willen worden. Een riskante bewering, want Roosevelt heeft een en ander maal duidelijk genmaakt helemaal geen standbeeld te willen. Een simpele rotsblok voor het gebouw van de Nationale Archieven was zijn wens, die allang is gehonoreerd.

Tegenstanders vinden dit een onaanvaardbare vorm van politiek correcte gescheidschrijving. Overigens ontbreken ook de hoornen sigarettenhouder en het martiniglas: 'FDR' rookte in het openbaar en was trots op zijn eigenhandig gemixte martini's. Eleanor is afgebeeld zonder haar bekende bontstola, omdat de begeleidingscommissie de antibontbeweging niet wilde bruskeren.

Het Amerikaanse Congres is overigens niet bereid geld uit te trekken voor een Roosevelt in rolstoel, omdat het project al 48 miljoen dollar heeft gekost. Organisaties van gehandicapten zijn daarom gisteren begonnen met een nationale inzameling.

Beeldende kunstenaars, architecten en de media zijn enthousiast over het werk van Halprin. Ze zijn onder de indruk van zijn streven om de armoedebestrijding in het kader van de New Deal uit de jaren dertig en de Tweede Wereld oorlog uit te beelden in brons, marmer en graniet uit South-Dakota.

Tegelijk met de inwijding zijn in Washington exposities geopend over Roosevelt, de kunst in het tijdperk van de New Deal en een grote rozenexpositie op de Nederlandse ambassade. Uitgeefster Katharine Graham van de Washington Post ontving uit handen van vice-president Gore de Four Freedoms Award, die ieder jaar wordt uitgereikt door de in het Zeeuwse Middelburg en New York gevestigde Roosevelt Foundation.

Meer over