Postuum

Raffaella Carrà (1943-2021) ging de strijd aan met de burgermoraal en was véél meer dan een onehitwonder

null Beeld EPA
Beeld EPA

De Italiaanse actrice en zangeres Raffaella Carrà is maandag op 78-jarige leeftijd overleden. In Nederland werd ze vooral bekend door het nummer A far l’amore comincia tu.

Waar haar nummer precies over ging? Nederlanders die het Italiaans niet machtig waren, hadden geen idee. Misschien bleef het raadselachtige refrein om die reden ook wel zo hangen, en werd A far l’amore comincia tu van Raffaella Carrà ook hier een enorme hit. Als de Italiaanse zangeres in de studio van Avro’s Toppop verscheen, zong heel het land mee: ‘Scoppia scoppia mi sco...’, en dan die dubbele explosie van de grote trom. En al zou Carrà met haar liedje in Nederland een eendagsvlieg blijken: het nummer werd ook hier een cultkraker die overal zou blijven opduiken, van carnavals- tot hipsterfeestjes.

Carrà, die maandag overleed, zong in haar hit uit 1976 natuurlijk over de liefde, en dan vooral over de lichamelijke genoegens die daarbij komen kijken. En Carrà sprak bepaald niet in geheimtaal. ‘Als jij met mij de liefde begint te bedrijven, dan ontploft, ontploft, ontploft mijn hart’, zong zij. En in de onvergetelijke choreografie bij het nummer zwiepte zij haar hoofd levensgevaarlijk van voor naar achter, gekleed in een glitterjurk met een historisch laag bildecolleté. Als Carrà op de televisie verscheen, dan gebeurde er wat.

Café

Carrà was dan ook veel meer dan een zangeres en een ‘onehitwonder’. Ze werd geboren als Raffaella Maria Roberta Pelloni in de Noord-Italiaanse stad Bologna, en groeide op in en rond het café van haar vader. Carrà wist al op zeer jonge leeftijd hoe zij mensen kon vermaken: ze zong en danste graag, en haar talent werd snel ontdekt.

Op 8-jarige leeftijd vertrok ze naar Rome. Carrà volgde eerst een dansopleiding en ging daarna naar de toneelschool. In 1952 debuteerde ze als 9-jarige in een speelfilm: Tormento del passato van Mario Bonnard. Daarna vochten de Italiaanse regisseurs om haar: Carrà speelde in de jaren vijftig en zestig in ontelbaar veel films, vooral in de zogeheten ‘zwaarden en sandalen’-categorie: mythologische spektakelfilms over cyclopen en halfgoden.

Ook in dit wat bedenkelijke cinematografische circuit viel het talent van Carrà op. In 1965 tekende zij een contract bij filmmaatschappij 20th Century Fox en vertrok naar Hollywood. Ze speelde met Frank Sinatra en Trevor Howard in Von Ryan’s Express uit 1965.

Maar Hollywood beviel haar niet. ‘Ik deed niet aan drank en drugs’, vertelde Carrà in een interview. Ze keerde terug naar Rome en rolde een heel ander wereldje in: dat van de Italiaanse tv-studio’s. In de vroege jaren zeventig zong en danste ze in de grote showprogramma’s, en kwam ze in conflict met religieus Italië en het Vaticaan omdat ze in een dansoutfit haar navel had laten zien. Carrà ging het gevecht aan: ze sprak zich uit voor seksuele bevrijding, voor de acceptatie van homoseksualiteit én de emancipatie van de arbeidersklasse.

Een aantal showliedjes werden grote pophits, eerst in Italië en Spanje. Het funky discoliedje Tanti auguri werd een feestelijk strijdlied voor homogemeenschappen over de hele wereld. Carrà zong het ook in Spaanse vertaling. Dat deed zij ook met A far l’amore comincia tu; dat nummer werd een hit in heel Europa en kreeg zelfs een Turkse vertaling.

Vooral Spanje omarmde Carrà: het land verkeerde na de dood van dictator Franco in 1975 in een bevrijdingsroes, en Carrà’s vrijgevochten muziek vertolkte precies dat gevoel. De zangeres verhuisde naar Spanje en werd daar een van de grootste televisiesterren van de jaren tachtig en negentig, met eigen entertainment- en spelletjesshows, waarvan vooral ¡Hola Raffaella! een cultstatus kreeg. In deze show werden gewone Spanjaarden thuis gebeld en als zij opnamen met de tekst ‘Hola Raffaella’, dan kregen ze een prijs. Tot op de dag van vandaag wordt in Spanje op vrijdagavond de telefoon opgenomen met ‘Hola Raffaella’: een onuitroeibare grap.

Ook in Spanje veroorzaakte Carrà grote ophef, omdat ze weigerde een blad voor de mond te nemen. In een interview met een Spaans tijdschrift vertelde ze ‘altijd communistisch te stemmen’. Die uitspraak lag in Spanje, dat net uit een burgeroorlog en een dictatuur was gekomen, extreem gevoelig. Maar het deed niets af aan de populariteit van de altijd breed lachende tv-persoonlijkheid.

Culthit

Buiten Italië, Spanje en Latijns-Amerika bleef Carrà vooral bekend als de vertolker van die ene culthit, met dat explosieve refrein. A far l’amore comincia tu verscheen nog verschillende keren als remix, bijvoorbeeld in een strakke dance-uitvoering van dj Bob Sinclar. En het nummer dook op in het programma Zomergasten, waar Arnon Grunberg het wilde laten horen aan het begin van zijn marathoninterview. In 2013 speelde het liedje een belangrijke rol in de arthousefilm La grande bellezza van Paolo Sorrentino, als soundtrack bij een decadente scène in een nachtclub.

Maandag overleed Raffaella Carrà in Rome aan de gevolgen van longkanker. Ze werd 78 jaar.

Meer over