Het eeuwige levenPiet den Blanken (1951 - 2022)

Piet den Blanken was een onversneden ‘linkse’ fotograaf, vermaard om zijn werk en zijn zuinigheid

Fotograaf Piet den Blanken overleed op 4 april op 71-jarige leeftijd in Guatemala.

Jean-Pierre Geelen
Piet den Blanken Beeld
Piet den Blanken

‘Er bestaat geen onschuldige rijkdom, de rijkdom van de een komt van de armoe van de ander’. Een citaat dat Piet den Blanken niet alleen geregeld hanteerde, maar dat hem ook typeert als fotojournalist. Opgegroeid op een eenvoudige boerderij in het Brabantse Wijbosch, stond hij een leven lang stil bij de onderste sporten van de maatschappelijke ladder. Vluchtelingen, arbeiders, boeren, veelal in zijn geliefde Latijns-Amerika: altijd was sociale ongelijkheid het hoofdonderwerp van zijn werk. Met onverholen sympathie voor onderdrukten: ‘Objectiviteit bestaat niet’, was een van zijn credo’s.

Je zou Den Blanken een onversneden ‘linkse’ journalist kunnen noemen. Zijn werk verscheen in de jaren negentig onder meer in de Volkskrant, waar hij met zijn lelijke eend verscheen in Mao-jasje en houten klompen, en een stapeltje zwart-witfoto’s onder de arm.

Na een scheikundestudie en een periode als dienstweigeraar had hij als dokalaborant bij het Brabants Dagblad de fotojournalistiek leren kennen. Den Blanken begon een opleiding reportagefotografie aan de Fotovakschool, in 1978 werd hij zelfstandig fotograaf, standplaats Breda.

Geheel in de tijdgeest leerde filmer Wilbert Smit hem in die periode kennen bij de Kritiese Filmers, een collectief van geëngageerde film- en fotomakers. Hij zag de kwaliteit van Den Blankens werk groeien, zegt hij: ‘Piet nam de tijd voor zijn onderwerpen, trok soms maanden met mensen op. Zijn foto’s kregen steeds sterker een eigen stempel: de mensen steevast in het centrum, in een duidelijke, herkenbare situatie. Altijd in zwart-wit en zo lang mogelijk – tot 2008 – analoog afgedrukt in zijn doka. Kleur vond hij maar afleiden.’

Dat het zwart-wit zijn werk een aura van kunst gaf, was iets waar Den Blanken niets van moest weten: ‘Hij werkte niet voor museummuren, vond zichzelf in de eerste plaats journalist’, aldus Smit, die vorig jaar een documentaire over Den Blanken maakte.

Latijns-Amerika

In de jaren zeventig en tachtig ontlook zijn liefde voor Latijns-Amerika. In de conflicten tussen linkse regeringen en rebellen versus de door de VS gesteunde contra-rebellen en dictators was voor hem duidelijk wie de goeden en wie de slechten waren. ‘Dat verhaal wilde hij graag naar Europa brengen’, zegt zijn zoon Sander.

Hij bleef zijn onderwerpen volgen. In 1996 fotografeerde hij in Nicaragua Ivania Brooks Torres, een vrouw die zich prostitueerde om haar kinderen te kunnen voeden. Tien jaar later fotografeerde hij haar ook, drie weken daarna overleed de vrouw op haar 33ste. Den Blanken hield contact met haar kinderen, die hij op zijn laatste reis nog bezocht om ze te fotograferen.

Daar, op zijn geliefde continent, werd Den Blanken getroffen door een longontsteking. Dat hij in een publiek (en niet in een vaak beter, privaat) hospitaal tussen de Guatemalteken verbleef, paste geheel bij hem. Na drie weken coma overleed Den Blanken op 4 april op 71-jarige leeftijd. Hij is in Guatemala gecremeerd, in bijzijn van vele bekenden die hij daar had leren kennen.

Zuinigheid

Onder naasten was de fotograaf niet alleen vermaard om zijn werk, maar ook om zijn zuinigheid en bescheidenheid. Zoon Sander: ‘Mogelijk heeft het met zijn afkomst te maken, maar op zeker moment slijt een gewoonte in. Hij reed op rammelende tweedehandsfietsen, liep in kleren die hij voor 2 euro op de rommelmarkt kocht. Lang heeft hij rondgelopen met een leesbril met maar één pootje.’ Gierig was Den Blanken allerminst: ‘Toen we in een reuzenrad konden dineren, deed hij dat gewoon. Ook kocht hij graag een mooie camera.’

Als kind erfde Sander een bijzondere passie van zijn vader: schaatsen. Zelfs op toertochten van meer dan 50 kilometer wist Den Blanken zich te onderscheiden: hij reed ze altijd met de fototas om zijn nek.

Zijn werk wordt ondergebracht bij een Brabants fotoarchief, onderhouden door de Universiteit van Tilburg. Erkenning voor de man die zijn status nooit overschatte. Sander: ‘Hij zei vaak: ‘Ik ben de beroemdste fotograaf van de Emmastraat in Breda.’’

Meer over