'Overheid moet veiligheidsbeleid bij clubs afdwingen'

De tijd van alleen maar praten over het voetbalvandalisme is voorbij, vinden de D66-Kamerleden Thom de Graaf en Olga Scheltema....

BAKKEN MET maatregelen liggen klaar om het geweld van supportersgroepen te beteugelen. Meer politie, meer hekken, meer videocamera's, meer relsupporters aanhouden en meer preventieve maatregelen, vindt het kabinet. 'Allemaal meer van hetzelfde', vinden de D66-Kamerleden Thom de Graaf en Olga Scheltema.

Binnenkort komen de twee D66'ers in een overleg tussen de Tweede Kamer en het kabinet (vertegenwoordigd door minister Sorgdrager van Justitie, Dijkstal van Binnenlandse Zaken en Terpstra van Sport) met nieuwe voorstellen om het voetbalgeweld te beteugelen.

De Graaf heeft als topambtenaar op Binnenlandse Zaken zich jarenlang professioneel beziggehouden met voetbalvandalisme, Scheltema is D66-woordvoerder in de Tweede Kamer. De tijd van alleen maar praten is voorbij: 'De overheid, en niet de KNVB, moet een veiligheidsbeleid bij de clubs afdwingen.'

'Want de macht ligt nog steeds bij de clubs en bij niemand anders', weet De Graaf. 'De voetbalbond kan slechts zo ver reiken als de clubs dat toelaten.'

De D66'ers zeggen er 'hard' in te zijn. Tot vorig jaar was De Graaf lid van de veiligheidscommissie van de KNVB, de instantie die het veiligheidsbeleid van de clubs beoordeelt. En adviezen geeft. Waarmee weinig werd gedaan.

Dat moet afgelopen zijn, vinden de D66'ers. 'Er zijn nog nooit clubs gestraft', zegt De Graaf. 'Nog nooit is er een licentie ingetrokken, omdat een club bijvoorbeeld geen veiligheidscoördinator aanstelt. Of omdat de club te weinig deed aan het supportersbeleid. De KNVB heeft er geen behoefte aan de clubs hard aan te pakken, de bond heeft ook zo haar belangen. En de clubs zullen de KNVB overigens niet zover laten komen.'

Daarom moet er een onafhankelijk instituut komen, analoog aan de license authority in Engeland. Dat instituut zal, op basis van adviezen van de burgemeesters, moeten beslissen of de clubs voldoende doen aan de veiligheid en dus in aanmerking komen voor een licentie.

Zo niet, dan zullen de sancties even simpel als strikt zijn, als het aan D66 ligt: niet voetballen, of zonder publiek, totdat de veiligheidsmaatregelen in orde zijn.

En dat is nogal eens het geval, weet De Graaf. 'Oh, ach, zo veel clubs zijn niet veilig. Die veiligheidscommissie stuitte er voortdurend op.' Scheltema: 'Bij veel clubs moet nog veel aan de veiligheid gebeuren, constateert ook het Centraal Informatiepunt Voetbalvandalisme.'

En als de clubs in het betaald voetbal maatregelen nemen, doen ze dat allemaal verschillend. Scheltema ondervond het bij een bezoek aan ADO/Den Haag. 'ADO hanteert een veel langer stadionverbod dan elders, wat scheve gezichten geeft', vertelt Scheltema. 'Supporters weer woedend natuurlijk. Werden ze agressief van. De clubs moeten gelijkluidende maatregelen treffen.'

Het gekrioel in en direct rond het stadion is de helft van het verhaal, weten ze allebei. Het geweld is namelijk nagenoeg uit de stadions gebannen en verplaatst naar erbuiten. Over die analyse zijn de politici en de voetbalwereld het eens.

De uitbanning van het geweld is ten koste van veel gegaan, dat wel. Zomaar met je zoontje naar het voetballen gaan, het is verleden tijd. Een pasje dient te worden aangeschaft, je wordt gefouilleerd bij aankomst, alles dat lijkt op een wapen wordt ingenomen. Dikwijls worden groepen supporters langs een haag ME'ers het stadion ingeloodst.

'Ik voel het al aankomen', zegt De Graaf. 'Wie moet al die kosten betalen? D66 is verdeeld, maar ik ben er duidelijk in: de clubs moeten meebetalen.

Onder voorzitterschap van De Graaf heeft een werkgroep in 1989 een rapport, inclusief wetsvoorstel, geschreven. Conclusie: alle grootschalige evenementen moeten meebetalen aan de politie-inzet, als er een commercieel belang in het geding is. Maar nooit meer dan 50 procent.

'De toenmalige ministers Dales en Van Dijk omarmden dat idee,' vertelt De Graaf, 'maar minister Dijkstal van Binnenlandse Zaken heeft het in 1994 weggestopt. Mijn voorstel zou zijn: afstoffen en opnieuw indienen.'

Scheltema noemt de bezwaren: 'Moeten we van de organisatie van de EO-landdag een bijdrage in de kosten vragen wat toch eigenlijk gewoon een probleem van de openbare orde is, iets waarvoor de overheid verantwoordelijk is? We zijn er nog niet uit'.

De VVD, de partij van Dijkstal, is er inmiddels wel uit: betalen. En het onderwerp wordt ook weer actueel. De politieministers Sorgdrager en Dijkstal willen meer uniformen inzetten. De pakkans verhogen. Dat betekent hogere kosten. Burgemeester D'Hondt van Nijmegen zei het al eerder: Of meer geld, of elders geen politie.

Maar, zoals gesteld, de handhaving van de openbare orde in en rondom de stadions lijkt niet langer het probleem. Scheltema: 'Er is een hoge graad van organisatieperfectheid bereikt van crowd control, de controle van de massa.'

En dus gebeurt het erbuiten. Een rapport van het ministerie van Justitie sprak een maand geleden grote bezorgheid uit over de nieuwe aanwas van relsupporters: goed georganiseerd, voorzien van moderne communicatie-apparatuur, een groot arsenaal aan wapens en met één doel voor ogen: vechten.

Hoe die te bestrijden, dat weten de twee D66'ers ook niet. Maar dat het niet gaat met de huidige en aangekondigde maatregelen, daarvan zijn ze zeker. 'Het is allang geen gewoon, klassiek vandalisme meer', analyseert De Graaf. 'Maar het is ook geen georganiseerde criminaliteit. Volgens de regering is het een probleem van de handhaving van de openbare orde. Maar dat is het niet of niet alleen. Het is georganiseerd wangedrag met sport als katalysator.'

Scheltema: 'Je sluit je aan bij een club, je wordt er supporter van en je gaat je ad hoc crimineel organiseren. Daar houdt de verantwoordelijkheid van de voetbalclub op. Je kunt mensen niet verbieden supporter te worden van een voetbalclub.'

Daarom moeten er nieuwe wetten komen voor deze criminelen, vinden de D66'ers. 'Het zijn geen harde criminelen, maar ook geen klassieke vandalen. Het stadium van af en toe eens wat vernielen, is voorbij', zegt Scheltema. 'Er moet in het wetboek van strafrecht een aparte omschrijving komen van dit soort delicten. We gaan Sorgdrager vragen of dat mogelijk is. En als het al volgens de wet kan, mooi meegenomen, maar anders moet het met nieuwe wetgeving worden geregeld.'

Maar wie moet die speciale wet moeten gaan handhaven? 'De voetbal mobiele brigade', grapt De Graaf. En serieus: 'Het is recherchewerk. 'Wat ik mis in het standpunt van het kabinet is de strafrechtelijke aanpak. Wij stellen: continue rechercheurs er opzetten.'

Meer over