Betere buurt

Osdorp heeft de problemen jarenlang niet aangepakt. De jongeren hebben thuis niets te zoeken, buiten pikken ze de straatcultuur op

Hoe is het om je vertrouwde wijk gegentrificeerd te zien worden? Karima Aissaoui schrijft er elke week over, samen met bewoners van Amsterdam Slotervaart/Overtoomse Veld. De telefoon van lifecoach Nassa Baladi gaat voortdurend over.

Karima Aissaoui
Lifecoach Nassa van Homebase. Beeld Jimena Gauna
Lifecoach Nassa van Homebase.Beeld Jimena Gauna

De straten liggen er verlaten en mistig bij als ik door een ijskoud Osdorp loop. Onder een afdakje schuilen drie jongens tegen een plagerige miezerregen. Ze kijken voor zich uit en lijken nergens mee bezig. Handen in de zakken en de hoofden diep in de kraag. Ik schat ze een jaar of 15. Ze zeggen niets als ik voor ze blijf staan. ‘Hebben jullie het niet koud?’ De jongens zijn zichtbaar verrast als ze merken dat ik het tegen hen heb. Dan haalt een van hen zijn handen uit zijn zakken. ‘Koud? Kijk m’n vingers. Bevroren.’ Terwijl ik van alles wil zeggen over comfortabele plekken om je vrije tijd door te brengen vraagt de tweede jongen, capuchon over het hoofd: ‘Heb jij het niet koud?’. Ik haal m’n handen uit m’n zakken en laat m’n verdoofde vingers zien. ‘Mijn vingers zijn ook bevroren. Kijk.’ De drie staren zwijgend naar m’n handen. ‘Dan ga je toch warm thuis zitten?’ ‘Ik moet werken. Gelukkig is dat binnen.’ Ik doe m’n handen weer in m’n zakken en besluit de ongevraagde adviezen voor me te houden. Een van de jongens zwaait als ik wegloop. ‘Oké. Werk ze.’ Ze verdwijnen achter een mistgordijn.

Vocht en schimmel

In deze buurt wonen gezinnen soms met minimaal vijf personen in een klein appartement. De woningen zijn slecht onderhouden en bewoners hebben last van vocht en schimmel, legt Nassa Baladi (41) later uit. Hij is lifecoach bij Homebase in de Wildemanbuurt in Osdorp en doet al 21 jaar jongerenwerk. ‘In zo’n huishouden hebben jongeren nauwelijks ruimte of privacy. De straten zijn vaak een toevluchtsoord. Daar ontmoeten ze hun leeftijdsgenoten en hebben ze het gevoel dat ze ergens onderdeel van zijn.’

Elk probleem waarmee een jongere kampt, komt ergens vandaan. De problemen in deze wijk waren er niet van de ene op de andere dag, maar zijn jarenlang niet aangepakt. De telefoon van lifecoach Nassa, zoals hij in de buurt bekendstaat, gaat constant af als hij me vertelt over de problematiek in de Wildemanbuurt. Jongeren, ouders en buurtwerkers vragen om een gunst of advies. Homebase is onderdeel van de Amsterdamse Stichting Studiezalen, die wekelijks meer dan 1.400 kinderen en jongeren uit de omgeving coacht en begeleidt. De organisatie ondersteunt jongeren en ouders op het gebied van onderwijs, zelfontwikkeling en horizonverbreding.

Nassa heeft tijdens zijn week vakantie een middagje genomen om het te hebben over zijn werk en de verwachte wijkvernieuwingen. We zitten op een locatie van Homebase aan de rand van de Wildemanbuurt. ‘Kan ik deze even nemen?’ Nassa’s telefoon gaat weer af. Aan de lijn hangt een dieptreurige moeder die Nassa vertelt dat ze niet weet wat ze met haar zoon moet beginnen. Hij is 14 jaar, dealt in drugs, loopt gewapend rond en wilde laatst zelfs iemand steken. Ze weet zich geen raad. Nassa probeert de moeder gerust te stellen door haar adviezen te geven.

Daarna gaat hij verder. ‘Deze moeder is een goed voorbeeld van wat hier veel gebeurt. Omdat de problemen lang niet zijn aangepakt, wordt de ‘straatcultuur’ van de oudere jongens doorgegeven aan de jongeren. Een diepgeworteld gevoel van wantrouwen naar school, werkgevers en overheid wordt doorgegeven aan de volgende generatie. De straat wordt al snel het terrein waar samen met leeftijdsgenootjes eigen regels worden gevolgd. De ouders verliezen vaak de strijd van de groepsdruk. Als iemand zich eenmaal op crimineel terrein begeeft is het moeilijk om eruit te stappen.’

Crimineel netwerk

Een onderzoek in opdracht van de gemeente Amsterdam bracht vorig jaar een hecht crimineel netwerk uit de Wildemanbuurt in beeld, waarvan 156 personen deel uitmaken. Zij bleken verantwoordelijk te zijn voor misdrijven die variëren van autodiefstallen tot betrokkenheid bij liquidaties. Om de veiligheid en leefbaarheid in de buurt te verbeteren is in 2021 het Masterplan Nieuw-West begonnen, waarin maatschappelijke organisaties, bewoners, ondernemers, de gemeente en het Rijk samenwerken. Hierbij moet de criminaliteit grondig worden aangepakt.

Het Masterplan moet er ook toe leiden dat sloop- en nieuwbouwplannen die jaren zijn uitgesteld eindelijk worden gerealiseerd. ‘Behalve de ongunstige invloed van de straatcultuur op de toekomst van de jongeren dragen de woonomstandigheden bij aan de negatieve spiraal waarin ze terechtkomen’, zegt Nassa. Meerdere onderzoeken vinden een link tussen de woonsituatie van jongeren en betrokkenheid bij criminele activiteiten. ‘Een stabiele woonomgeving ligt aan de basis van een gezonde ontwikkeling. Bij een gebrek hieraan kan het al vroeg misgaan.’

Archiefbeeld van Ookmeerweg 6-24. Beeld Collectie Stadsarchief Amsterdam
Archiefbeeld van Ookmeerweg 6-24.Beeld Collectie Stadsarchief Amsterdam

Is die stabiele woonomgeving in zicht nu de vernieuwingsplannen worden uitgevoerd? Nassa denkt na. ‘Als er rekening wordt gehouden met wat de buurtbewoners nodig hebben wel. Ruimere woningen voor gezinnen zijn belangrijk. Er moet verder nadrukkelijk rekening worden gehouden met de jongeren uit de wijk die iets van hun leven willen maken. Die zijn er natuurlijk ook. Als er genoeg betaalbare jongerenwoningen worden gebouwd hoeven ze niet tot hun 30ste thuis te wonen. Het zal je verbazen hoeveel ellende je de komende generaties op die manier bespaart.’ Wat dan ook belangrijk is: ‘Met de sloop van de wijk moet de sociaal-culturele identiteit van de bewoners niet worden weggevaagd. Het gaat om families die hier soms al vijftig jaar wonen. Dat is een halve eeuw aan verhalen en nalatenschap.’

Direct contact

Ik besef dat de problematiek in de Wildemanbuurt verder gaat dan de slechte woonomstandigheden. Waar moet nog meer aan worden gedacht? ‘Maatschappelijke organisaties en buurtinitiatieven die dicht bij de jongeren staan, zouden meer aandacht en steun moeten krijgen. Dit zijn mensen die dagelijks direct contact hebben met de kinderen en jongeren uit de wijk. Homebase valt hieronder. Wij staan aan de frontlinie en hanteren een aanpak waarbij buurtbewoners ook zelf een bijdrage leveren aan de wijk. Dit doen we door ouders, familieleden en professionals uit de buurt te vragen hun kennis, skills en ervaring te delen voor onze projecten. Als het Masterplan Nieuw-West voor leefbaarheid en veiligheid moet zorgen, dienen deze initiatieven serieus te worden gesteund, versterkt en gemonitord. Zo werken we samen aan een zonnige toekomst voor ons prachtige stadsdeel.’

Meer over