Nobele bedoelingen

DE TOEKENNING van de Nobelprijs voor de vrede aan bisschop Carlos Ximenes Belo en José Ramos Horta is in meer dan één opzicht gewaagd....

Het Noorse Nobelprijscomité neemt zodoende stelling in een hoog opgelopen conflict, waarvoor geen oplossing in zicht is. Jakarta heeft onmiddellijk negatief op het nieuws uit Oslo gereageerd. Dat de uitreiking van de prijs aan twee Oost-Timorezen controversieel is, is op zichzelf geen argument om het te laten. Het is veeleer sympathiek dat het comité met enige regelmaat zijn prestige in de waagschaal stelt om omstreden voorvechters van vrede te lauweren.

Net als twee jaar geleden, toen Yitzhak Rabin, Shimon Peres en Yasser Arafat de eer mochten delen, spitst de kritiek zich toe op een van de winnaars. Achteraf kan worden vastgesteld dat de destijds betwiste keuze voor Arafat gerechtvaardigd was. Mogelijk was dat een extra stimulans om de prijs deze keer ook te gunnen aan de woorvoerder in ballingschap van het Oost-Timorese verzet, Ramos Horta.

Als argument hiervoor wordt aangevoerd dat Horta zich de laatste jaren verzoenend heeft opgesteld. Er bestaat echter verschil van mening over de vraag of Ramos Horta afstand heeft genomen van de methodes van de guerrillastrijd. De Indonesische Nationale Commissie voor de Mensenrechten, die zich op een voorbeeldige manier inzet voor door het bewind lastig gevallen politieke tegenstanders van Soeharto, is blij met de prijs voor bisschop Delo, maar keurt de uitreiking aan Ramos Horta af. Dat roept twijfel op over de juistheid en zorgvuldigheid van dit onderdeel van het Noorse dubbelbesluit.

Van groot belang is ten slotte de vraag welke gevolgen deze prijsuitreiking zal hebben voor de verhouding tussen Indonesië en Oost-Timor. De bedoeling om de veelgeplaagde Oost-Timorezen een hart onder de riem te steken is zonder meer nobel. Maar ook hier doemt een risico op. Het gevaar bestaat dat de sinds 1976 naar onafhankelijkheid strevende Timorezen zich aangemoedigd voelen om de confrontatie met Indonesië weer op volle kracht aan te gaan. Dat zou heilloos zijn, al was het maar omdat de Oost-Timorezen het Indonesische leger niet kunnen verslaan. Vreedzaam overleg is de enige begaanbare weg om een vrij Oost-Timor te realiseren.

Gecoördineerde internationale pressie is nodig om Jakarta tot zulk open overleg te bewegen. Als deze Nobelprijs helpt om de noodzakelijke druk op het Indonesische bewind te genereren, kan het effect uiteindelijk positief zijn.

Meer over