Naar buiten?

De rokers verliezen rap terrein in de horeca. In Nederland hangt een verbod boven de markt. Dublin paft al drie jaar buiten – in een vijfsterrenrooktuin....

Caspar Janssen

In The Portershouse, een van de beste en bekendste pubs van Dublin, bestaat de oplossing uit een binnenplaatsje met een brandend haardvuur, een beschilderde schutting en een zonnescherm dat de ruimte bijna volledig overkapt.

Om de hoek, bij The Oak, een aangename pub waar je de rokerigheid van vroeger nog wel bij kunt denken, is er geen oplossing voor rokers. De rokers staan voor de deur, zonder hun bierpul, die niet mee naar buiten mag. ‘Je zult zien: na drie dagen ben je er aan gewend’, zegt vijftiger Julian de Burgh. Zelf vindt hij het niet zo erg om buiten te roken, wat niet wegneemt dat hij tegen de smoking ban in cafés en restaurants is, zoals die sinds maart 2004 in Ierland van kracht is. ‘Een politiek en ideologisch gemotiveerde wet. En er waren minder radicale oplossingen mogelijk geweest.’

In Baileys, een populair yuppencafé in Duke street, is het draaglijker – althans, het ligt er maar aan of je roker bent of niet-roker. Het café heeft een verwarmd terras voor de deur en onder de paar verwarmingselementen die niet kapot zijn is het ook op een winterdag redelijk uit te houden. De dertigers Olivia Glynn, Claire McCarthy en Brendan Treacy, die binnen in gesprek zijn, maar een voor een naar buiten komen voor een sigaret, stopten alle drie met roken toen het verbod van kracht werd. En alle drie begonnen ze later weer.

‘In het voorjaar en in de zomer is het veel gezelliger op het terras dan binnen’, zegt Olivia. Ze is, zoals verreweg de meeste Ieren (93 procent, volgens onderzoeken), best te spreken over de ban, bedoeld om niet-rokers te beschermen. Om de bekende redenen: frissere lucht, geen stinkende kleren meer de volgende dag en omdat ze minder rookt dan vroeger. Nog een voordeel: ‘Vroeger zat je in cafés altijd bij je eigen clubje mensen, nu ben je op het rokersterras al snel in gesprek met wildvreemden. Ook de niet-rokers staan met mooi weer het liefst bij de rokers buiten. Roken is eigenlijk aantrekkelijker geworden.’ De cijfers: het percentage rokers is die drie jaar blijven schommelen rond de 26 procent.

Een weekend Dublin levert wel meer verrassende inzichten op. Dat er bijvoorbeeld geen underground-circuit voor rokers is ontstaan. Liam Greenslade, de eveneens rokende vriend van Julian, geeft in café The Oak een verklaring: ‘Ierland is een land van shopkeepers. Er is geen land met zoveel restrictieve wetten als Ierland. Slechts twee wetten worden daadwerkelijk nageleefd: het verbod op plastic tassen in winkels en het rookverbod in de horeca. Waarom? Omdat ze de middenstanders verantwoordelijk hebben gemaakt voor de uitvoering. Zij krijgen hoge boetes bij overtreding.’

Toch bestaat er wel een rokerscircuit in Dublin, populaire cafés waar binnen de grenzen van de wet nog enigszins comfortabel kan worden gerookt en gedronken. Horecagelegenheden beconcurreren elkaar met hun smoking areas. Leidraad: hoe meer buiten op binnen lijkt, hoe beter. ‘In het begin ben ik tijdje niet meer naar pubs geweest’, zegt Jonny O' Malley, in de rookruimte van The Morgan Bar in Fleetstreet. ‘We spraken met vrienden thuis af. Maar nu zijn er steeds meer pubs met biertuinen.’

De rookruimte van The Morgan Bar bevindt zich tussen de pilaren waar een flatgebouw op leunt. Er is een poging gedaan tot gezelligheid; er staan tafels, stoelen, bedden en enorme kachels op poten. Wie onder het afdak blijft zit warm, en omdat de ruimte klein is, is het druk en een stuk geanimeerder dan binnen.

The Morgan Bar is een van de winnaars in de concurrentiestrijd in de horeca sinds het rookverbod. Er zijn ook verliezers: enkele honderden pubs gingen failliet in Ierland. O’Malley: ‘Er zijn dorpen waar bijna alle pubs dicht gingen, omdat ze toevallig geen binnenplaats of terrasruimte hadden. De andere pubeigenaren in die dorpen waren spekkoper.’

De creativiteit van de horeca-ondernemers kent geen grenzen als het gaat om het inrichten van buitenpandige rookruimten. Belangrijkste wettelijke beperking: aan slechts de helft van de omringende muren mag een overkappende constructie zijn bevestigd.

De rokende Dubliners weten inmiddels precies waar ze moeten zijn. In Baileys, The Portershouse en The Morgan Bar bijvoorbeeld. En The Brazen Head, naar eigen zeggen het oudste café van Dublin. Het café heeft een grote, sfeervolle binnenplaats, waarvan precies de helft is overkapt met een houten afdak, waaronder tafels en banken staan. Op de rest van de binnenplaats staan parasols en tafeltjes.

Bij Maguires pub in Lower Baggotstreet is het nog beter aangepakt. De ruime binnenplaats heeft een grote houten overkapping gekregen, waaronder lange tafels staan en barkrukken. Tussen de middag loopt het hier vol met zakenlieden en anderen die verwarmd door straalkachels kunnen lunchen alsof ze binnen zitten. Volgens Mark Byrne, bedrijfsleider van de bar, was zijn rokende baas er vroeg bij om de rokers voor zijn zaak te behouden. ‘En we houden de nieuwe ontwikkelingen bij onze collega's goed in de gaten.’

Met stip op 1 staat in dit verband het Dylan Hotel op Eastmorelandplace. Een nieuw vijfsterrenhotel met een vijfsterrenrooktuin. Sinds het hotel vier maanden geleden zijn deuren opende, is het er elke vooravond stampvol met jonge, hippe Dubliners.

De grote binnenplaats wordt bijna geheel overkoepeld door twee reusachtige parasols. Tussen de parasols loopt een goot die het eventuele regenwater afvoert. Aan de zijkanten planten die het regenwater opvangen en de gasten uit de wind houden. Verder: verwarmingselementen, comfortabele zitjes en sfeervolle verlichting. Matt Jupe, barmanager en bedenker van het concept: ‘Mensen willen hier een sigaar roken, nadat ze hebben gegeten in ons restaurant. Over een sigaar doe je lang, dan moet je comfortabel kunnen zitten.’

In de nachtclub bij het Jackson Court Hotel in Harcourt Street is de oplossing bijna net zo ingenieus. General manager Darren Power demonstreert hoe verschillende schermen over elkaar heen schuiven; hij wijst op de waterafvoerende, windweghoudende en warmtebewarende kwaliteiten van het systeem. De verwarmingselementen doen ook dienst als (rode) lampen. Het mag dan binnen lijken, volgens Power voldoet het systeem aan de wettelijke normen. ‘De autoriteiten hebben er met hun neus op gestaan.’

Even verderop in Harcourt Street heeft het Russell Court Hotel, dat in 2004 een (eenmalige) onderscheiding won van een radiostation voor de beste biertuin – lees: rooktuin. De biertuin die vooral in de zomer populair is, heeft inmiddels twee bars, en ook de nachtclub van het hotel heeft een eigen rookruimte met bar en overkapping.

Terug naar het centrum, naar de bekendste pub van Dublin, de Temple Bar pub, vooral in trek bij toeristen. De rookbinnenplaats is volledig geïntegreerd in de rest van het café, dat eromheen is gebouwd. Niemand die er na drie minuten nog bij stil staat dat hij eigenlijk buiten is. Een niet-rokende Ier, die net aan de andere kant van de drempel staat, kijkt het hoofdschuddend aan: ‘Dit is bizar, dit is toch geen buiten meer.’

Meer over