Multi-etnisch Kosovo betekent prikkeldraad

Dikke rollen scheermessendraad zijn net zo goed als een muur. Geen mens komt er door. Een intimiderende overmacht aan pantserwagens (zeker tien) bezet de paar openingen tussen de draadrollen, stekelige corridors die toegang geven tot 'de drie torens' van Noord-Mitrovica....

Van onze correspondent Michel Maas

Alleen de ongelukkigen die hier wonen komen langs de barricades. Zij hebben speciale bewo nerspasjes en ondergaan keer op keer gelaten de fouillering door de zwaarbewapende Franse KFOR-militairen. Tussen de pantserwagens door haasten ze zich de flats in.

Binnen zijn ze veilig, voor zover je in Noord-Mitrovica ooit veilig kunt zijn. Dinsdag nog vloog een raket een flat op de zevende verdieping binnen - zonder iemand te verwonden. Tegen raketten helpt geen scheermesdraad, en is ook KFOR machteloos.

In de drie torens, drie flats aan de oever van de Ibar, wonen veel Albanezen. Een week geleden zijn 41 families teruggekeerd uit het Albanese zuiden van de etnisch gedeelde stad. Zij waren begin februari gevlucht voor de zoveelste uitbarsting van geweld in het noorden van de stad. In een van deze flats werd een vrouw gedood toen mannen handgranaten naar binnen gooiden.

KFOR bleek niet in staat de moordpartij te voorkomen. Vooral de Franse KFOR-militairen hielden zich opvallend afzijdig. Dat zal niet opnieuw gebeuren. De Fransen veranderen 'de drie torens' in een onneembare vesting.

Vrijdag wordt rondom het brokkelige gebouwencomplex een lint van schijnwerpers aangebracht dat moet garanderen dat ook bij nacht niemand ongezien bij de gebouwen kan komen. Er is al een uitgaansverbod van acht uur 's avonds tot zes uur 's ochtends. Een contingent Deense soldaten neemt vrijdag zijn intrek in een leegstand pand aan de voet van de flats, als extra bewaking.

Beneden in de rivier de Ibar rijdt een bulldozer. Uit het ondiepe water steken drie pijlers omhoog voor de nieuwe voetgangersbrug die over enkele weken 'de drie torens' rechtstreeks zal verbinden met het zuidelijke deel van de stad.

KFOR-commandant Klaus Reinhardt noemde deze nieuwe brug enkele weken geleden een symbool van het herstel van een 'multi-etnisch Mitrovica', maar de prikkeldraadvesting aan de noordkant van de rivier geeft aan wat multi-etnisch in Kosovo nog betekent.

De brug wordt, zegt een Franse militair, de nieuwe levensader voor dit Albanees getto dat zo hermetisch van de vijandige Servische omgeving is afgesloten.

De drie torens zijn tweehonderd meter verwijderd van de roemruchte brug van Mitrovica: de brug die al acht maanden het toneel is van heftige botsingen tussen Serviërs aan deze zijde en Albanezen aan de overkant. Voor de Albanezen uit de flats is die brug nu nog de enige verbinding met het Albanese zuiden van de stad. Alleen met militair escorte, en dan vaak nog spitsroeden lopend tussen scheldende Serviërs, kunnen zij de tocht van en naar de overkant maken.

KFOR-soldaten staan overal tussen de flats en de brug, op de brug zelf, op het plein achter de brug.

Tussen de KFOR-soldaten staan de mannen van het Servische zelfbestuur. Die vragen voor de ogen van de soldaten mensen naar hun papierenen via hun walkietalkies vragen zij instructies aan Oliver Ivanovic - de 'burgemeester' van Noord-Mitrovica.

'We moeten ons wel organiseren', zegt Nicola Ralevic, een van Ivanovic' adjudanten, verontschuldigend. 'Er is niemand die ons kan beschermen. We moeten het zelf doen. Anders vergaat het Mitrovica net zo als Pristina of Prizren.' In Pristina, Prizren, en alle andere steden van Kosovo zijn nagenoeg alle Servische inwoners verdreven - in de loop van maanden weggevlucht voor aanhoudende Albanese terreur en intimidatie. Zover willen ze het in Noord-Mitrovica niet laten komen en daarom 'controleren' ze Albanezen die de brug over komen. Om te verhinderen dat met de Albanezen die in Noord-Mitrovica wonen ook 'terroristen' de brug oversteken.

'Er is geen politie. De internationale politie is een lachtertje. Modellen, noemen we ze hier: ze poseren alleen maar als agenten.'

Seamus onderschrijft Ralevic' visie. Seamus is agent van de UNMIK-politie (UNMIK is de VN-missie in Kosovo). Hij schuilt aan de voet van een van de drie torens voor de regen. In het normale leven werkt Seamus bij de Royal Ulster Constabulary, en heeft jarenlange Belfast-ervaring. Die ervaring zou hier goed van pas komen - hij weet als geen ander hoe mensen zoal wapens langs controleposten smokkelen. 'Oude vrouwen worden vaak gebruikt, en kinderwagens, en natuurlijk zogenaamd zwangere vrouwen', zegt hij, terwijl hij toekijkt hoe de Franse soldaten een voorbijganger fouilleren.

Dat fouilleren had zijn werk moeten zijn. De hele operatie hier in Mitrovica had de taak van de UNMIK-politie moeten zijn maar die, geeft hij ruiterlijk toe, is daar absoluut niet op berekend. Daarom moeten ze het aan de soldaten van KFOR overlaten.

'Er werken veel te veel nationaliteiten in de politie, die er allemaal andere methodes op na houden, allemaal een andere achtergrond hebben. De meeste tijd zijn we bezig te proberen elkaar te begrijpen. De rest van de tijd hang ik rond en sta mooi te wezen', zegt hij cynisch.

Hij gelooft niet meer in een multi-etnische toekomst voor Kosovo. 'Als mensen zelf niet willen kun je ze niet dwingen, al zet je nog zoveel tanks neer.'

Meer over