Muggenzoem verjaagt hangjongere

Hangjongeren die overlast veroorzaken, worden weggejaagd met behulp van Mosquito’s, apparaten die een nare, alleen door jongeren te horen zoemtoon voortbrengen....

‘Hoe een Mosquito klinkt? Als muziek in mijn oren’, zegt Abdel (21) met veel bravoure. Of de hoge pieptoon die het geluidskastje produceert hem niet stoort, is de vraag. Gemeenten zetten de Mosquito sinds 2006 in om jongeren te verdrijven van hun favoriete hangplek. Het kastje waar Abdel op doelt, is bevestigd aan het Mondriaan College in Slotervaart Amsterdam.

De Mosquito wordt tussen acht en tien uur ’s avonds aangezet en zendt binnen een straal van 20 meter een hoge, zoemende pieptoon uit, te vergelijken met het irritante geluid van een mug. Het geluid is alleen hoorbaar voor jongeren tot een jaar of 25.

Onomstreden is het gebruik van Mosquito’s geenszins. De Raad van Europa, die over mensenrechten waakt, oordeelde onlangs dat het apparaat moet worden verboden. De Mosquito is volgens de raad in strijd met de mensenrechten, waaronder het recht op fysieke integriteit en respect voor het privéleven. Door Mosquito’s te gebruiken, behandel je jongeren als ongedierte, aldus de Raad. De Socialistische Partij grijpt de uitspraak aan om opnieuw een verbod te vragen. Dat deed de SP al in 2008, maar zonder succes.

Naast juridische bezwaren bestaan er ook twijfels over de effectiviteit van de elektronische mug. Kevin Levie, van ROOD, de jongerenpartij van de SP: ‘Ook jongeren die helemaal niet voor overlast zorgen, hebben last van de Mosquito. Zo’n rotgeluid draagt niets bij aan contact tussen de buurt en de jongeren en bovendien los je het probleem er niet mee op, je verplaatst het alleen. Jongeren gaan 500 meter verderop staan.’

Ankins (26), een vriend van Abdel, geeft toe dat het wel een irritant geluid is, ¿Maar we laten ons niet wegjagen. We wonen hier, waarom zouden we hier niet mogen zitten?’ vraagt hij zich af terwijl hij een jointje draait. ‘Wil je ook een trekje?’, biedt hij aan. ‘Is goed spul uit Marokko.’ Youssef (23) valt hem bij: ‘We kunnen nergens anders naar toe. Het buurthuis mogen we niet meer in omdat we niet tot de doelgroep behoren.’

Zo’n dertig jongens hebben zich tegen het einde van de middag verzameld op het Piet Mondriaanplein, om te voetballen of te blowen. Op dit tijdstip houdt de Mosquito zich nog stil. De lente hangt in de lucht, het plein ligt er mistroostig bij. Een groot gedeelte van de grond is opengebroken. De ramen op de eerste twee verdiepingen van een aangrenzend huizenblok zijn met stalen platen dichtgetimmerd.

De jongens die voor overlast zorgen op dit plein worden de Piet Mondriaangroep genoemd. ‘Een gevaarlijke groep’, melden twee straatcoaches eerder. ‘Dit zijn heel agressieve jongens, ze stelen, vallen mensen lastig en gebruiken drugs. Ik zou ze niet aanspreken, zeker niet op dit tijdstip’, benadrukt een van de twee coaches. Het is dan tien uur ’s avonds en rustig op het plein, waar het geluid van de Mosquito door de lucht zoemt. Er zijn maar drie jongens en die staan uitgerekend recht onder het geluidskastje.

‘Wij gevaarlijk?’ zegt Ali (21) de volgende middag verbaasd. Wij zijn hier ’s avonds ook en maken wel eens lawaai, maar echt vervelend zijn we niet.’ Hij zou het een jonge vrouw zo aanraden om hier ’s nachts in haar eentje rond te lopen. ‘Kom op, we zijn hier toch niet in de Bijlmer?’ Zijn gouden tand glimt in de zon als hij lacht.

Volgens de straatcoaches hebben we hier niet te maken met jongens die alleen maar iets te veel lawaai maken ’s avonds. Ook het stadsdeel bevestigt dat hier criminele groepen jongeren actief zijn. Maar het aantal jeugdbendes is volgens de woordvoerster de afgelopen jaren teruggebracht van acht naar een. ‘Door een combinatie van maatregelen als huisbezoeken, leiders oppakken, alternatieven aanbieden en de inzet van Mosquito’s zijn goede resultaten bereikt.’ De Mosquito’s zorgen er volgens de woordvoerster voor dat groepen uit elkaar vallen, op zoek naar een nieuwe hangplek.

Met uitzicht op drie jongens die pal onder een zoemende Mosquito staan, moeten de straatcoaches toegeven dat er jongens zijn die zich helemaal niets van het geluid aantrekken. ‘Ik hoor die apparaten niet eens’, zegt Paga ontspannen (21). ‘Dat kan kloppen’, bevestigt audioloog De Laat van het Leids Universitair Medisch Centrum, die de risico’s op gehoorschade door Mosquito’s testte. ‘Veel jongeren hebben al gehoorschade opgelopen, bijvoorbeeld omdat ze hun mp3-speler vaak hard aan hebben staan.’ Uit recent onderzoek van de Erasmus Universiteit blijkt dat vier op de tien jongeren gehoorschade oplopen door het luisteren naar harde muziek. Bij een op de tien is de schade ernstig. ‘Het kan goed dat zij die Mosquito’s niet meer kunnen horen’, zegt De Laat.

Van de jongens die op donderdagmiddag op het Piet Mondriaanplein staan, zegt alleen Ali veel last te hebben van het hoge geluid. ‘Ik heb heel gevoelige oren en hoor dat ding zelfs als ik thuis ben.’ Volgens De Laat is dat mogelijk. ‘Maar dan moet de Mosquito wel dicht bij de woning hangen. Muren dempen het geluid sterk.’

Ali vindt dat de Mosquito’s weggehaald moeten worden. ‘Ze zetten die dingen al om acht uur aan. In de zomervakantie voetballen de kleintjes hier dan ook nog. Die hebben heel veel last van het geluid.’

Een woordvoerster van het stadsdeel zegt dat er wel klachten binnenkwamen van buurtbewoners toen de Mosquito net hing, ruim een jaar geleden. ¿We hebben toen de toonhoogte aangepast en sindsdien heeft niemand meer geklaagd.’

Ook op het Columbusplein in stadsdeel de Baarsjes zijn in januari twee Mosquito’s opgehangen. Het stadsdeel meldt dat er afgelopen zomer zoveel klachten binnenkwamen over jongeren die op het plein hingen dat in nauw overleg met de buurtbewoners is besloten om naar dit laatste redmiddel te grijpen.

Het Columbusplein is uitgerust met moderne speeltoestellen en een basketbalveld. Bordjes wijzen erop dat het verboden is om te drinken en te blowen. Op woensdag is hier om elf uur ’s avonds geen hangjongere te bekennen, ook geen hoge pieptoon. Op het Bilbaoplein, zo’n 500 meter verderop, staan wel twee groepen van vijftien man. Harde muziek schalt over het plein. Een jongen scheurt luidruchtig weg op zijn scooter. Op dit plein zijn geen Mosquito’s opgehangen. ‘Al zouden ze er wel hangen, dan gaan we hier echt niet weg’, zegt een jongen van onder zijn zwarte pet. ‘Daar is wel wat meer voor nodig dan een piepend geluid.’

Meer over