Mp3-fietsen tussen Vinex en Rome

Nederland Romeinse route..

René Didde downloadde een fietsroute op zijn mp3-speler.

Het is een bizar contrast, anno 2007 in Leidsche Rijn. We staan met de fiets in De Meern bij honderden moderne huizenblokken met keurige deuren die een moderne grootschalige nieuwbouwwijk kenmerken. Veertig meter van het buitenste blok loopt een grindpad, precies de plek waar bijna tweeduizend jaar geleden de uiterste noordgrens van het Romeinse Rijk lag.

Op een grasveldje naast dat pad bevindt zich een ijzeren platform van drie bij drie meter. Volgens het fietskaartje moeten we de koptelefoon van de mp3-speler opzetten en fragment nummer acht oproepen. ‘U staat hier op de fundamenten van een Romeinse wachttoren die we in 2002 hebben opgegraven’, zegt de stem van de stadsarcheoloog.

Het is de kleinste vorm van detachering die het Romeinse leger kende, leren we van de mp3. Zes soldaten hielden geruime tijd achtereen de rivier in de gaten, om oprukkende Bataven een halt toe te roepen en om de Romeinse graanschepen vrije doortocht te bieden. De mannen voedden zich met runderen en varkens, terwijl ze niet zelden een eend, snoek of paling verschalkten, zo blijkt uit de vondst van botjes.

Een fietstocht langs de grens van het Romeinse Rijk, de limes (Latijn voor ‘grens’, spreek uit lie-mes) is een mengeling van oud cultuurlandschap langs de Oude, Leidsche en Kromme Rijn met boerderijen en fruitboomgaarden, Vinex en Romeinse wetenswaardigheden. Tussen Woerden en Utrecht slingert een ruim twintig kilometer lange fietsroute langs de limes. Een tweede route van 25 kilometer verkent de oude grens langs de Kromme Rijn tussen Utrecht en Wijk bij Duurstede.

Wandelen langs de limes kon al langer. Sinds dit voorjaar is er de fietstocht. En vanaf vandaag vertelt een gratis te downloaden mp3-bestand op twintigtal plaatsen leerzame feiten uit het verleden.

Samen met Katja Hoiting, een van de bedenkers van de route, doen we deze Limes Audio Fietstour, die begint in Woerden. Aan de rand van het marktplein zetten we voor het eerst de koptelefoon op. Klotsend geluid, eenden. We blijken halt te houden boven op het Romeinse fort (castellum) van Woerden, aan de toenmalige oevers van de Rijn die voortdurend van loop veranderde.

Verderop in Woerden volgen audiofragmenten over het Romeinse fort, de vondst van aardewerk en schepen. Langs de Oude Rijn vervolgen we het spoor van de limes. Hoiting zet er flink de sokken in. Na een paar kilometer houden we halt bij een grenspaal, aan de rand van een weiland en zetten de koptelefoon op.

Het is even wennen. Fietsen. Afstappen. Koptelefoon opzetten. Luisteren. Verdergaan.

Cultureel erfgoed is populair. Hoe voller en bebouwder het land, hoe groter de behoefte om meer te weten over de grond waarop we lopen, zo lijkt het. Het mooie is dat de opgravingen mogelijk zijn gemaakt vanwege de grootschalige grondwerkzaamheden ter voorbereiding van de nieuwbouwwijk. Met straks 80 duizend inwoners (de bevolking van pakweg Breda) is Leidsche Rijn de grootste Vinex-wijk van Nederland.

‘Het verdrag van Malta verplicht gemeenten onderzoek te doen naar cultuurhistorische aspecten’, vertelt Hoiting al fietsend langs de Leidsche Rijn. ‘En het mooie is dat steeds meer gemeenten in geval van archeologische vondsten proberen dit herontdekte verleden een plaats te geven in de stedenbouwkundige planning.’

Enkele kilometers verderop wijst Hoiting op een voorbeeld van dat nieuwe beleid. We stuiten op een flatgebouw waar de limes, opnieuw zichtbaar gemaakt als een pad, dwars tussen twee bouwblokken doorloopt. ‘De projectontwikkelaar heeft de bouw aangepast, wat dure appartementen scheelde.'

En verder gaat het weer. We moeten in De Meern even klimmen. ‘Dat komt doordat we over het Romeinse fort fietsen’, weet Hoiting. Even later stappen we af, bij een poort met obelisken, een rood dakpannenpad waar de limes liep en de fundamenten van een Romeins badhuis.

Aan de overzijde van de weg werken timmermannen en -vrouwen aan de replica van een van acht vrachtschepen die zijn gevonden. ‘Het originele schip van 25 meter wordt gerestaureerd in Lelystad’, vertelt een archeologe op de mp3-speler. Minutieus onderzoek naar de jaarringen leert dat het schip in 148 na Christus is gebouwd uit veertig meter hoge eiken.

Voorzien van vele Romeinse wetenswaardigheden zoeven we na twintig kilometer over een prachtig pad Utrecht binnen.

Meer over