Moord op presidentskandidaat schudt Paraguay wakker

Paraguay viert het vertrek van president Cubas als een carnaval van democratie. Aan de vooravond van de 21ste eeuw is het Zuid-Amerikaanse land met een schok ontwaakt uit zijn negentiende-eeuwse gedommel....

Weinig landen in Zuid-Amerika zijn de afgelopen halve eeuw zo onberoerd gebleven door modernisering als het hete, kleine Paraguay. En al die tijd maakte de zelfde politieke partij de dienst uit en waren er slechts twee keer min of meer democratische presidentsverkiezingen. Vorige week schrok het land wakker.

In een wervelstorm van gebeurtenissen raakte Paraguay binnen enkele dagen zijn drie belangrijkste politici kwijt. Het laatste hoogtepunt was zondagavond het aftreden van de president en de vlucht van Paraguays sterke man, ex-generaal Lino Oviedo, naar buurland Argentinië.

De turbulentie begon een week geleden met de moord op de vice-president en kanshebber voor het presidentschap Luis Maria Argana. De dag daarna liet de man die velen verdenken van de moord, ex-generaal Lino Oviedo, zich vrijwillig opsluiten. Dat was ook uit angst voor represailles door woedende Paraguayanen. Zondag vluchtte hij omdat hij wist dat zijn stroman Raul Cubas 's avonds zou aftreden.

Cubas besloot de eer aan zichzelf te houden toen duidelijk werd dat hij een impeachment in het parlement deze week niet zou overleven. Terwijl een uitzinnige menigte van vijftigduizend mensen zijn aftreden vierde, werd in een chaotische parlementszitting nog die zelfde avond een nieuwe president geïnstalleerd.

Paraguays interim-president heet Luiz Angel Gonzalez Macchi. De onopvallende senator was parlementsvoorzitter en partijgenoot van de drie heren die van het toneel zijn verdwenen. 'Het democratische proces heeft de zwaarste test doorstaan. Het Paraguayaanse volk heeft gewonnen', zei Macchi in zijn eerste toespraak.

Zo voelde de feestende menigte het ook. Cubas' aftreden werd gevierd met vuurwerk, claxonconcerten, vlaggen en omhelzingen .

De vermoorde Argana was een politicus oude stijl: autoritair, manipulatief en opportunistisch. Hij was een vertrouweling van ex-dictator Stroessner, dekte hem vele malen af als voorzitter van het Hooggerechtshof, maar vergat hem onmiddellijk nadat hij door de militairen was afgezet.

Hoewel Argana stond voor veel van wat jonge Paraguayanen verafschuwen, werd de vice-president na de bloedige moord symbool van hun campagne voor 'schone handen'. Dagelijks trokken ze in steeds massalere demonstraties naar het parlement.

Vrijdagavond liep dat uit op bloedige vechtpartijen, met minstens vier doden en meer dan honderd gewonden. Tanks, sluipschutters, noch geruchten over een op handen zijnde staatsgreep weerhielden de demonstranten. Zelfs gezinnen met kinderen spoedden zich in het weekeind naar het centrum van Asunción.

De president trad af uit eigenbelang. Nu wordt hij senator voor het leven en is hij niet meer te pakken voor justitie.

Het aftreden van Cubas is een tijdelijke oplossing in een crisis die al jaren duurt en die te maken heeft met de machtsstrijd binnen de regerende Coloradopartij. Het scenario voor de komende maanden is schimmig. Een van de weinige zekerheden is dat president Macchi binnen acht weken verkiezingen moet organiseren.

Bijna niemand gelooft dat de eeuwige oppositieleider Domingos Laino met zijn liberale en socialistische vrienden binnen acht weken genoeg geld en ideeën bij elkaar heeft om de Paraguayanen te overtuigen dat het tijd is voor een echte verandering . Dat betekent dat de stembusstrijd opnieuw wordt uitgevochten binnen de Coloradopartij.

Die partij kent drie vleugels: de nationalistische oviedistas (aanhangers van de gevluchte ex-generaal), de arganistas (die sinds de moord van afgelopen week erg populair zijn) en een groep die trouw is aan de zakenman Juan Carlos Wasmosy, de vorige president.

In 1996 probeerde ex-generaal Oviedo tevergeefs Wasmosy, corrupt en besluiteloos, met een staatsgreep weg te werken. De militair kreeg er tien jaar cel voor en kon daardoor niet uitkomen als presidentskandidaat voor de Coloradopartij. Vanuit de gevangenis lobbyde hij voor de onbekende ingenieur Cubas, die kiezers voorhield dat zij 'twee in één' kregen als zij op hem stemden.

Cubas' eerste daad als president was zijn mentor (illegaal) vrij te laten uit de gevangenis. Dat kwam de president op een impeachmentprocedure van het parlement te staan, waar pas vaart in kwam na de moord op Argana, aartsvijand van Oviedo.

Dat de oviedistas in Paraguay zelf de afgelopen 48 uur hun mond hielden, zegt niets. Ze zijn er nog steeds. Akkoorden zijn in de Coloradopartij niet onmogelijk, maar doorgaans zwaar en met wapens bevochten.

Meer over