Missie lost niets op, maar wordt deel van probleem

De situatie in Uruzgan is zo chaotisch dat een missie die moet bijdragen aan de wederopbouw van Afghanistan, averechts zal uitpakken, zegt Christof Hörstel....

Na meer dan twintig jaar ervaring in Afghanistan met radicalegroeperingen, waaronder Al Qa'ida, kan ik zeggen dat het beeldin de provincie Uruzgan duidelijk is: op het ogenblik grenst dieaan chaos, met alle problemen van dien. Er zijn problemen tussende centrale en de provinciale overheden en tussen de provincialeen de lokale overheden.

Er zijn vijf lokale Pataanse stammen, er zijn de traditionelepolitiek-ideologische meningsverschillen tussen islamitische enandere groeperingen en er zijn de door stamverschillen ingegevenproblemen tussen de etnisch gemengde centrale overheid in Kabulen de leiding van de plaatselijke Pataanse stammen.

Het sturen van bewapende westerse troepen in het kader van deISAF-missie komt neer op het aansteken van een sigaret naast eenlekkende gastank. Wanneer we de internationale situatie in demoslimlanden (Iran!) erbij betrekken, kun je zelfs spreken vaneen tijdbom die elk moment kan afgaan, zelfs als de lokaleproblemen tijdelijk opgelost lijken te zijn.

Mijn recente onderzoek leert dat de situatie er de laatstejaren veel slechter op is geworden. De sterke oppositie tegen decentrale overheid en de aanwezigheid van buitenlandse troepen,strekt zich nu ook uit tot sociale projecten die door hetbuitenland worden opgezet. Deze worden nu beschouwd als vijandigedaden van cultuurimperialisme en als een nauwelijks verhuldedekmantel voor een kille machtspolitiek in Azië, en worden nietlanger geaccepteerd.

Wat heeft dit voor gevolgen voor een jonge Nederlandse soldaatdie in het kader van de ISAF-missie in Uruzgan moet verblijven?Het grootste deel van de bevolking zal zijn aanwezigheid nietaanvaarden - niet dat hij per se persoonlijk gevaar loopt, maarzijn missie zal zeker mislukken. Laten we als voorbeeld nemen hetplan in een plattelandsgebied een eenvoudig schoolgebouw neer tezetten.

Om te beginnen zal het zijn eenheid waarschijnlijk niet lukkenzonder intensieve gevechten de gekozen locatie te bereiken. Mochtdat wel lukken, dan zal de onrust ter plaats het uitvoeren vanenig betekenisvol werk ophouden of onmogelijk maken. Mocht deschool uiteindelijk afkomen, dan lopen de leraren en deleerlingen allemaal gevaar: het is zeer waarschijnlijk dat zij,en hun families, zullen worden aangevallen, of ze nu thuis zijn,onderweg naar school of in de school zelf. Zelfs zou men hetgebouw kunnen aanvallen als het leeg is. Geen enkele macht kandaar permanent de veiligheid garanderen. Een moment vanonachtzaamheid zou voldoende zijn. Elk incident zou andere dorpenkunnen afschrikken en doen besluiten niet met de ISAF-troepensamen te werken.

Dan is er nog de wezenlijke kwestie van de inhoud van hetlesprogramma voor de school. Rond deze kwestie zijn inAfghanistan al bloedige conflicten uitgevochten. Heeft iemand desmokkelroutes voor drugs gecontroleerd voor de bouw werd gepland?De drugskrijgsheren zijn de machtigste leiders in het huidigeAfghanistan en zij beschikken over middelen om elke strijd aante gaan. Van sommigen, zoals Hazerat Ali in Nangarhar, is bekenddat ze door de VS worden beschermd. Door onder meer de EU is daaral herhaaldelijk bezwaar tegen gemaakt, maar tevergeefs. DeAmerikaanse historicus Alfred McCoy heeft onlangs een nieuweeditie uitgebracht van zijn standaardwerk over de wereldwijdebetrokkenheid van de CIA bij drugssmokkel.

We hoeven niet uit te wijden over de rol bij de politiekeconflicten van de centrale overheid, die van oudsher inAfghanistan bijzonder zwak is en zich meestal afzijdig heeftgehouden van regionale en lokale zaken.

In alle opzichten is het beeld voor de Nederlandse missieongunstig. De situatie in Uruzgan, in de Pataanse gebieden en inAfghanistan als geheel is niet de juiste voor dit soort missieop dit moment. Bovendien kan het mislukken van de ISAF-missie inéén deel van het land de andere missies in het land in gevaarbrengen.

Begrijpelijkerwijs kunnen mensen vaak niet met geweldovertuigd worden - daar weten de Nederlanders alles van. InDuitsland had men daarom onder het recente sociaal-democratischebewind een beleid dat door de nieuwe regering tot nog toe isovergenomen en dat op zich niet ongevaarlijk is, maar in elkgeval niet neerkomt op een spelletje Russisch roulette: blijf weguit gebieden die niet veilig en niet rustig zijn - en laat jenooit in met krijgsheren die in drugs doen. In Uruzgan is datbeleid niet uit te voeren.

De sociaal-democratische visie houdt in dat een internationalemissie in een ontwikkelingsland een goede basis moet hebben eneen direct, zichtbaar en duurzaam effect moet hebben voor hetarme en behoeftige deel van de bevolking. Een missie moet het lotvan de mensen verbeteren, niet verslechteren. Er moet speciaalworden gelet op alle aspecten van geweld. Alle moeite moet wordengedaan de missie aan te passen aan lokale gewoonten. Men moet eralles aan doen om de religieuze, raciale en culturele klooftussen de plaatselijke bevolking en de deelnemers aan de missiezo klein mogelijk te houden. Voor al deze kwesties biedt deISAF-missie geen oplossing - zij lijkt eerder een deel van hetprobleem.

Meer over