Mannenbuik

Het bericht loog er niet om, op Oudjaarsdag. Middelbare mannen met buikje leven langer, meldde onder meer de Volkskrant. Op basis van een claim van een epidemioloog en een demograaf, opgeschreven in het blad Demos....

Zoiets trekt de aandacht van de media, die immers dag in dag uit van overheidswege worden gebombardeerd met de boodschap dat dik ongezond is. En al helemaal op een dag van oliebollen en goede voornemens.

Maar was het ook waar?

Ja en nee. Statistisch klopt het verhaal zonder meer, weten ze bijvoorbeeld bij het Centraal Bureau voor de Statistiek in Voorburg allang. Voor de bevolking als geheel is er nauwelijks een verband te vinden tussen de mate van zwaarlijvigheid en de zogeheten oversterfte. De dikke mensen, ook in Nederland, sterven niet belangwekkend meer dan de even oude dunne. Als ze ouder worden, is er zelfs wat minder sterfte.

Hard nieuws was het bericht in die demografische zin dus al niet: de getallen zijn bekend en liegen niet. Maar daarmee staat niet vast dat dikzijn geen kwaad kan. Dat is de nee op de vraag of het waar is, van dat buikje en langer leven.

Bewijs? Ook in journalistieke zin was het buikje-nieuws geen echt nieuws. Al twee weken eerder, op 15 december, bracht het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde (NTvG) een uitgebreid artikel van dezelfde demograaf drs. Mieke Reuser en epidemioloog dr. Luc Bonneux. Daarin staat, afgezien van wat stekelige opmerkingen over de obesitas-politiek van onder meer minister Klink van Volksgezondheid, veel duidelijker hoe de tegendraadse buikjesstatistiek tot stand komt.

Reuser en Bonneux hebben een zogeheten meta-analyse gemaakt van 26 studies uit 8 landen, allemaal in verband met overgewicht en sterfte. Daaruit destilleren ze een grafiek die aangeeft dat mannen en vrouwen van 55 tot 80 jaar met matig overgewicht niet aantoonbaar meer sterven dan dunnere leeftijdsgenoten. Dat is alleen zo bij zeer ernstig overgewicht.

Maar, zeggen ze in hetzelfde artikel ook, dat is maar statistiek. Zoals altijd is niet aan te geven wat oorzaak is, en wat gevolg. Zijn dikke mensen gezonder dan dunne? Of zijn gezonde mensen dikker?

De crux is echter dat de NTvG-studie alleen kijkt naar de sterfte van mensen van 55 jaar en ouder. Over wat onder die leeftijd gebeurt, zeggen Reusen en Bonneux expliciet niks. Maar als dikkerds jong meer sterven, blijven de taaiste dikkerds vanzelf over. Niet omdat ze dik zijn, maar omdat ze taai zijn.

Artsen wezen er nog dezelfde Oudjaarsdag ook op dat oud worden bepaald niet hetzelfde is als gezond oud worden. Dikkere mensen krijgen gemakkelijker hart- en vaatziekten en diabetes. Middelbare mannen met een buikje hebben dus een minder prettige oude dag dan mannen zonder buikje. Statistisch gezien nog iets langer ook.

Martijn van Calmthout

Meer over