Man en geweld

HET gezin wordt door velen gezien als een veilige haven in een boze wereld, als de plaats bij uitstek waar maatschappelijke deugden aan de nieuwe generatie worden doorgegeven....

Bijna de helft van de Nederlanders is volgens de onderzoekers van Justitie slachtoffer van 'huiselijk geweld' door familieleden of huisvrienden. Deze definitie is erg ruim: obscene gebaren horen erbij, dreigementen, en ook 'niet zelf mogen uitgaan op een leeftijd waarop dat wel gebruikelijk is' en 'op feestjes niet met andere mannen of vrouwen mogen praten'. De laatste twee categorieën maken 'huiselijke geweld' in bijvoorbeeld een rechtzinnig islamitisch gezin welhaast onvermijdelijk.

Aan de ene kant is het positief dat in het moderne normbesef van Justitie elk misbruik van macht in de gezinssituatie wordt bestempeld als 'aantasting van de persoonlijke integriteit'. Anderzijds leidt zo'n definitie tot een weinig zinvolle inflatie van het begrip 'geweld'.

Niettemin maakt het onderzoek aannemelijk dat niet minder dan 1 á 2 miljoen Nederlanders slachtoffer zijn of waren van langdurig en frequent gebruik van écht geweld door vaders, broers, partners of buren, vaak met lichamelijk en geestelijk letsel als gevolg.

Aan verklaringen van de oorzaken van het massale geweld achter de gordijnen wagen de onderzoekers zich niet. De slachtoffers zijn vooral kinderen, jonge mannen en vrouwen tot dertig jaar - degenen dus die zich niet kunnen onttrekken aan hun afhankelijkheid van ouders of partners.

Opmerkelijk is dat de daders in vier van de vijf gevallen mannen zijn. Wat dit betreft is er dus geen verschil tussen geweld binnenshuis en op straat. Het is, net als de criminaliteit in bredere zin, een mannenaangelegenheid. Dit sekse-aspect verdient meer aandacht.

Wetenschappers, zowel biologen als sociologen, wijzen erop dat de moderne maatschappij zich geen raad weet met traditionele mannelijke deugden als spierkracht en fysieke weerbaarheid. Aan soldaten, houthakkers, jagers en dokwerkers - 'echte mannen' dus - bestaat voor het eerst in de menselijke geschiedenis geen behoefte meer - uitgezonderd in de onderwereld.

Bovendien hebben vrouwen de man steeds minder nodig om voor zichzelf en de kinderen te zorgen. Zij verdringen mannen van de arbeidsmarkt, het eerst de laaggeschoolden. De geweldpleging door mannen - in en buiten het gezin - zou verband houden met deze 'crisis van de mannelijkheid'.

Hoe dit ook zij: minister Sorgdrager heeft gelijk als ze de omvang van het geweld in huis schokkend noemt. Er is sprake van een even groot als raadselachtig maatschappelijk probleem. Het cliché dat nader onderzoek nodig is, is meer dan ooit van toepassing.

Meer over