Lieve, loyale Karima

Het leven in Marokko is voor de meeste Marokkanen niet makkelijk, de armoede overheerst. Toch heeft Karima liever niet dat een buitenlander daarover schrijft....

'Jij zoekt Karima om de taal te leren?' Het is de tweede keerdat ik merk dat Karima achterdochtig is - terwijl ik, vindikzelf, toch meer reden heb om achterdochtig te zijn. De eerstekeer vroeg ze me: 'Jij zoekt Karima om over te schrijven?' Dat,moet ik toegeven, kon ik niet geheel ontkennen.

Ik zou het zelf niet zo hebben willen formuleren, ik heb geencontact met haar gezocht om over haar te kunnen schrijven, maarhet is wel zo dat iedereen die ik hier leer kennen in principeook in deze stukken terecht zou kunnen komen, en waarom ook niet?Ik leer Marokko kennen via de Marokkanen, wat zij mij overzichzelf vertellen, of over hun familie, of over hun werk, istegelijkertijd informatie over Marokko. Zo zijn zij en zo levenzij hier.

Maar dat is, zei ik ook tegen Karima, niet waarom ik haar'gezocht' had. Ik was in Fes, ik zag haar op straat, zijpasseerde mij, ze had een leuk gezicht, ik keek nog eens om, zijkeek ook om, we bleven staan, we liepen naar elkaar toe enspraken even, we dronken koffie, een paar dagen later kwam ze metde trein naar Rabat en ze had er niets op tegen bij mij teovernachten, en ik ook niet. Het is nu twee weken later en hetis leuk met Karima, en het wordt steeds leuker. Maar zonderproblemen is onze verhouding niet - uiteraard niet, want dit isMarokko.

Karima is moeder van een zoon van zeven en sinds drie jaar eengescheiden vrouw. Ze heeft haar middelbare school afgemaakt enze heeft een opleiding tot medisch laborante gevolgd, maar daardoet ze niet veel mee, ze werkt als assistente bij een apotheker.Die apotheker, die goede zaken doet, betaalt Karima hetschandalige bedrag van 1500 dirham per maand, 150 euro, watminder is dan het minimumloon, want dat bedraagt ongeveer 2000dirham. Karima werkt dus zwart. Ze zou veel liever 'geregistreerdstaan', dus wit werken, maar dat wil de apotheker niet want datkost hem geld. Aangezien Karima haar baan wil behouden, enaangezien de apotheker voor haar tien anderen kan krijgen,protesteert Karima niet, en hoopt ze maar dat ze in de loop dertijd iets meer zal krijgen. In de drie jaar dat ze nu bij deapotheker werkt, sinds haar scheiding, is haar loon omhoog gegaanvan duizend naar 1500 dirham. Echt veel zal het nooit worden, hoelang Karima ook wacht.

Nu is Karima echt een leuke vrouw. Ze is 28, ze is mooi, zeis grappig, ze is niet dom - en al ben ik niet objectief meer,dit kan in redelijkheid toch gezegd worden. Maar Karima is ookberekenend, hoewel, dat klinkt erg onaardig, laten we zeggen datze ook nadenkt. Karima wil iets in het leven. Na haar scheidingtrok ze noodgedwongen weer bij haar ouders in, ze had immers geeninkomen, maar daar hield ze het niet uit en sinds ze werkt, woontze met een vriendin die ook gescheiden is in een armoedigeappartement in een armoedige wijk van Fes.

Op basis van haar salaris kan ze het zich eigenlijk nietpermitteren niet bij haar ouders te wonen - de school van haarzoon alleen al kost haar 500 dirham per maand, een privéschoolwant Karima wil het beste voor haar kind. Nee, te wonen zoals zenu woont, kan ze zich eigenlijk niet permitteren - al werkt zevijfenhalve dag per week, ze verdient daarvoor domweg te weinig.Ze kan het zich al helemaal niet permitteren te dromen over eenappartement helemaal alleen voor zichzelf.

Dit is de armoede die in Marokko alles overheerst. Iedereeneet, maar de helft bevolking kan ook niet veel meer doen dan dat,te arm - en tot die helft reken ik Karima nog niet eens. Karimabehoort tot die 40 procent die een baan heeft met een inkomen vanergens tussen de 1000 en 10.000 dirham, en die de eindjes op deeen of andere manier wel aan elkaar kan knopen.

Als ik tegen Karima zeg dat haar situatie in mijn ogen tochwel iets is om over te schrijven, dan is het alsof Karima daarvanschrikt, ze zegt: 'Maar dan krijgen Nederlanders een slechteindruk van Marokko... Dan denken ze dat het een slecht land is...Waarom schrijf je niet iets goeds over ons, over de gastvrijheid,over -'

'Maar het is voor jou toch ook een slecht land,' onderbreekik haar. Ik vind die loyaliteit wel vertederend maar er is ooknog zoiets als de realiteit.

Maar daar schijnt Karima toch anders over te denken.Tenminste: zij mag wel zeggen dat er van alles is dat niet deugtaan Marokko, en ik mag dan wel instemmend knikken, tegenoverhaar, maar ik mag het niet in een Nederlandse krant opschrijven.Daar hebben Nederlanders niks mee te maken. Het is als met klagenover iemand die je dierbaar is, dat mag je zelf wel doen,tegenover een vriend, maar laat die vriend het niet in z'n hoofdhalen het al te stellig te beamen en te zeggen ja, ik vond diebroer van jou ook altijd al een lul.

Dat gaat te ver.

Voor Karima is Marokko ondanks alles heilig. Het is haar land,haar vaderland. In mijn ogen behandelt het haar honds, sterkernog, het corrumpeert haar, en het heeft van het prilste begin afaan ook onze verhouding gecorrumpeerd, maar ik mag er nietsslechts over zeggen. Ik doe dat ook niet, ik zeg niets 'slechts'over Marokko, ik heb die intentie helemaal niet, maar ik heb hetrecht over mijn eigen ervaringen te schrijven, en er loopt, inde woorden van Jeroen Brouwers, een bloedrode lijn van die 1500dirham die Karima per maand onderbetaald krijgt, naar dat wat rotis in haar leven en wat zich onontkoombaar ook binnen onzeverhouding heeft genesteld. Daarover volgende week.

Meer over