Moet u horen

Lang was Sven Figee een muzikant op de achtergrond, nu wordt hij overal op straat herkend. ‘Ik heb veel aan Matthijs te danken’

Het was Kerst, de pinautomaat weigerde en toetsenist Sven Figee zat aan de grond. Toen belde Dwdd, en vlogen de platen de deur uit. Nu is hij de sidekick van Matthijs van Nieuwkerk in Matthijs gaat door. ‘Mijn carrière is een kicke trip.’

Merlijn Kerkhof
Sven ‘Hammond’ Figee: ‘Holy shit, dacht ik: ik ben niet gewoon de leider van de huisband, ik ben zijn sidekick.’ Beeld Erik Smits
Sven ‘Hammond’ Figee: ‘Holy shit, dacht ik: ik ben niet gewoon de leider van de huisband, ik ben zijn sidekick.’Beeld Erik Smits

Het was de zomer van 2020 en toetsenist Sven Figee (46) had geen reet te doen. ‘Al mijn gigs waren gecanceld, het studiowerk lag stil. Ik zou op tournee gaan met de Dolly Dots, maar het werd een coronasabbatical. Ergens was het ook wel lekker. Ik had jaren achter elkaar ieder weekend gespeeld en nu kon ik leren zeilen, ik heb mijn eigen bootje in de Kralingse Plas liggen. Maar ik dacht ook: hoe lang kan ik dit uitzingen, moet ik zo onderhand niet eens gaan denken aan een plan B? En toen kwam dat telefoontje.’

Sinds dat telefoontje wordt hij op straat herkend. Want sinds Sven ‘Hammond’ Figee bandleider is in het programma Matthijs gaat door, is de sessiemuzikant definitief uit de anonimiteit gehaald. ‘De redacteur zei: Matthijs van Nieuwkerk gaat een nieuw televisieprogramma maken met veel muziek en we willen dat jij in de band komt. O ja: en we willen twee drummers, zei ze. Twee drummers! Toen had ze me al.’

Op Oudjaarsdag 2020 was de eerste uitzending. ‘Werden er persfoto’s gemaakt, bleek dat Matthijs wilde dat ik samen met hem op de foto ging. Holy shit, dacht ik: ik ben niet gewoon de leider van de huisband, ik ben zijn sidekick.’

We zijn in Almere, in de studio waar het BNNVara-programma wordt opgenomen. Figee heeft net gerepeteerd. De ruimte is kleiner dan je zou verwachten als je die alleen kent van tv. Er staat een stellage: de muzikanten staan tijdens de opnames op meerdere ‘verdiepingen’. En daar: Figees ‘signature instrument’, zijn Hammond-orgel (voor de liefhebbers: een A100). Het format – bekende artiesten zingen klassiek geworden nummers die aanhaken op de actualiteit – is zo’n succes dat is besloten om een concert te organiseren in de Ziggo Dome in Amsterdam op 17 maart 2022. Tot de gastartiesten behoren rapper Typhoon en André van Duin.

Het programma zelf is niet live: de opnamen zijn eerder op zaterdag, de generale repetitie, die ook wordt vastgelegd, is op vrijdag. ‘Na de opname ga ik eerst wat drinken met de gasten, daarna luister ik alles terug met de jongens uit de geluidswagen. Als iemand een verkeerd akkoord heeft gespeeld, kunnen we dan nog wat knippen en plakken. Matthijs is een perfectionist. Ben ik ook.’

Tot Oudjaarsdag 2021 heeft het programma pauze. Maar Figee zelf – vriendelijk, grote handen en barbershopbaard – niet. De Dolly Dots-tournee wordt ingehaald en met zijn band Sven Hammond doet hij een clubtour. En dan gaat hij binnenkort ook nog de theaters in met zijn soloprogramma Van Bach tot Blues. Hij speelt met jazzpianist Peter Beets en vormt met klassieke musici het kwartet ORBI.

Spreidstand

‘Ik sta in de spreidstand qua muzikale werelden. Het is net als met eten: de ene avond wil je subtiel Japans, de andere avond een sateetje. Ik heb jaren staan zaaien, jaren was ik bezig om al die plantjes te onderhouden, ze bij te knippen. En nu is het ineens volop zomer, alles staat tegelijk in bloei. Het is druk en ik voel druk. Maar mijn carrière is wel een kicke trip.’

Die begon toen hij als brave pianospelende puber de deur van een oefenruimte in Voorburg opende en zich door de wietwolken een weg baande. Een bandje had een toetsenist nodig. ‘Ze zeiden: wacht maar, wij hebben iets veel coolers dan die piano van jou.’ Dat was het Hammondorgel: in de jaren-1930 bedoeld om een pijporgel mee te imiteren, maar totaal anders van klank. Het wordt het meest geassocieerd met progrock (denk aan Thijs van Leer van Focus en Keith Emerson) en soul. Het heeft een vol, overstuurd, warm geluid, maar knalt er ook lekker uit in de mix. Essentieel voor het kenmerkende geluid is de Leslie-box. Daar zit een sneldraaiende luidspreker in, waardoor de zogeheten zweving ontstaat.

‘Ik vond de Hammond te gek’, zegt Figee. ‘Piano is mijn eerste instrument en dat speel ik ook op platen, maar ik realiseerde me al snel dat ik met dit ding kon opvallen. In de eerste jaren van deze eeuw speelde bijna niemand in Nederland meer op Hammonds.’

Als prille twintiger, in 1998 en 1999, speelde Figee Hammond in de band van Anouk. Hij is onder meer te horen op haar tweede album Urban Solitude. ‘Dat was prachtig. We stonden op grote festivals: Pinkpop, Parkpop. Met de muzikanten was er altijd een relaxte sfeer na afloop, maar Anouk had veel stress en voelde zich eenzaam. Ik begreep het niet. Duizenden mensen klappen al vóór je een noot hebt gezongen en blèren je nummers mee, dit is toch wat je wil? Pas toen ik mijn eigen band begon, begreep ik haar. Het kost veel energie om die verantwoordelijkheid te dragen. Sven Hammond is wel echt een band, de besluiten worden redelijk democratisch genomen. Maar het is wel míjn band. Als ik niks doe, gebeurt er niks. En als ik kan, gaat de gig door: ik heb weleens een optreden in Italië gedaan met drie invallers. We zijn nog altijd sessiemuzikanten, de drummer werkt bijvoorbeeld ook bij volkszanger Tino Martin. De regel is: je speelt met de artiest die je het eerst vraagt.’

null Beeld Erik Smits
Beeld Erik Smits

Sven Hammond, voorheen Sven Hammond Soul, vormt ook het hart van de begeleidingsband van Matthijs gaat door. ‘Ik ben erg slecht in het verzinnen van namen, haha. Dit leek me lekker duidelijk: mijn naam, mijn instrument en de soort muziek die we maken. Zo. Na jaren soloartiesten begeleiden en andermans platen inspelen, wilde ik een ode brengen aan de zwarte dansmuziek uit de jaren zeventig, aan de groovy Hammond-spelers zoals Jimmy McGriff en Jimmy Smith. Het is niet het soort muziek waarvan je tegenwoordig kunt leven.’

Maximum bereikt

In 2008 maakte de band zijn eerste album. Figee bood hem aan bij grote platenlabels, maar die durfden het niet aan – ‘te niche’. Dus bracht hij de plaat zelf maar uit.

‘Het was Kerst en ik moest nog even boodschappen doen. Bij het pinnen in Albert Heijn zei het apparaat: maximum bereikt. Ik had al mijn geld in het persen van de cd gestoken. Ik schaamde me kapot. Toen tikte de man achter me mij aan en zei: het is Kerst, ik betaal. Toen schaamde ik me nog meer. Het was maar 35 euro, maar toch.’

De wereld draait door kwam. Ze mochten een minuut spelen op tv. Toen pikte ook de radio het op. ‘Ik heb veel aan Matthijs te danken. Dat optreden bij Dwdd heeft ervoor gezorgd dat het losging. Daardoor zijn toch een paar duizend van die cd’s verkocht en had ik mijn investering terugverdiend. Dat was een mooie les: je moet all the way gaan, dat is de enige manier, anders lukt het niet. Je moet wat te verliezen hebben, of zoals ze in Den Haag zeggen: je moet je lul op het hakblok leggen. Haha, dat wordt de kop zeker?’

Meer over