Klokkenluider alsnog vervolgd

Ad Bos, die de miljardenfraude in de bouwwereld blootlegde, dacht af te zijn van strafrechtelijke besognes. Nu wordt hij toch weer vervolgd....

Van onze verslaggever John Schoorl

AMSTERDAM De strijd van Ad Bos tegen ‘het veelkoppig monster’ ook wel overheid geheten, gaat verder. De Hoge Raad bepaalde gisteren dat de klokkenluider alsnog kan worden vervolgd, terwijl eerder het Haagse gerechtshof hem in het gelijk stelde. Het hoger beroep moet nu over, bij het gerechtshof in Amsterdam.

Hoe moet je het een burger nog uitleggen, laat staan iemand die voornemens is misstanden bij zijn bedrijf of instelling te openbaren? Want kijk maar naar Ad Bos, negen jaar na zijn onthulling van de bouwfraude. Nog steeds lijkt hij verstrikt in de kluwen van de overheid die hij meende te helpen door een miljardenfraude bloot te leggen.

Want hij dacht er toch echt van af te zijn, Ad Bos, pakweg een jaar geleden. De baas van het ministerie van Binnenlandse Zaken vond definitief dat Bos een fikse schadevergoeding verdiende, zo werd eind april 2009 bekendgemaakt. Een bedrag van circa tien miljoen euro zou hij hebben gekregen. Dit betekende dat de man die de laatste jaren alles was kwijtgeraakt, en met zijn vrouw Joke in een tweedehands camper woonde, een appartement kon betrekken en zijn schulden kon afbetalen.

Basta! Gerechtigheid, klonk het in de camper. En: we zijn er vanaf, van alle ellende, eindelijk rust!

Maar de baas van het ministerie van Justitie besliste anders. Die vond niet dat de zaak moest worden afgerond. De baas van het ministerie van Justitie wilde het gezichtsverlies van zijn apparaat beperken en ging door.

Nadat Ad Bos had onthuld dat de complete Nederlandse bouwwereld onderling de markt verdeelde, samenspande tegen de overheid, ging justitie in 2001 aan de slag. Er werden invallen gedaan bij bouwbedrijven, ook beursgenoteerde ondernemingen, en er werden vrachtwagens vol documenten meegenomen.

Centraal in dit onderzoek stond de schaduwboekhouding van de firma Koop Tjuchem, ex-werkgever van Bos. Daarin stond precies beschreven hoe de bouwbedrijven in het geniep opereerden.

Wat volgde was een groot justitieonderzoek, ook nog invallen van de Nederlandse Mededingingsautoriteit en een parlementaire enquête die tot een heldere conclusie leidde: de overheid was jarenlang bestolen door de branche en had het allemaal laten gebeuren. De minister van Justitie trad als gevolg hiervan af.

Andere rol
Ad Bos was bij dit alles de belangrijkste getuige – Ad Bos, de klokkenluider van de bouwfraude.

Maar justitie gaf hem een andere rol dan die van prominent tipgever: Bos werd als verdachte beschouwd en vervolgd. Dit leidde in 2005 tot een oordeel van de rechtbank dat Bos schuldig was aan corruptie, maar geen straf kreeg omdat hij de samenleving een grote dienst had bewezen.

Bos vond zichzelf geen verdachte, want hij had justitie voorzien van veel goed gedocumenteerde informatie, en ging in hoger beroep – hij werd in zijn gelijk gesteld door het gerechtshof in Den Haag. Het oordeel: het OM had Bos misbruikt als tipgever.

Zoals gezegd: justitie pikte dit niet, en ging hiertegen in cassatie bij de Hoge Raad. En die oordeelde gisteren dat het het hoger beroep moet worden overgedaan.

Daar gaan we weer, zei Ad Bos net nadat hij de uitspraak van de Hoge Raad had gehoord. ‘Ze houden vol, tegen mij. Met de bouwbedrijven heeft justitie schikkingen getroffen, en ook ging justitie nergens in cassatie tegen de aannemers. Bij mij wel. Het veelkoppig monster moet me echt hebben.’

Meer over