test

Kan een fietshelm ook mooi, elegent, charmant en comfortabel zijn? De beste helmen ontwerp je zelf

Kan een fietshelm misschien ook mooi, elegant, charmant en comfortabel zijn? Volkskrant-verslaggever ging een rondje fietsen.

Pay-Uun Hiu
Hoes in hoedvorm om over de helm te schuiven van het Deense ontwerperscollectief Yakkay Beeld
Hoes in hoedvorm om over de helm te schuiven van het Deense ontwerperscollectief Yakkay

Een helmplicht voor fietsers? Nederland stond op z’n achterste benen toen Martin Damen, directeur van het Instituut voor Wetenschappelijk Onderzoek voor Verkeersveiligheid (SWOV), half april stelde dat deze maatregel de snelste en goedkoopste manier is om het aantal verkeersdoden naar beneden te brengen. Op dat moment had het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) net de cijfers bekendgemaakt van het aantal verkeersdoden in 2021 en werd het tweejaarlijkse Nationaal Verkeersveiligheidscongres gehouden.

De roep om een helmplicht lijkt vooral een proefballonnetje van de kersverse directeur (Damen trad in januari aan), want in eerste instantie spreekt het CBS juist van een dalend aantal verkeersdoden. In 2020 waren dat er 610, in 2021 waren het er 582, het laagste aantal sinds 2015. Ter vergelijking: het aantal doden door een ‘accidentele’ val (struikelen, uitglijden, van de trap vallen) loopt jaarlijks in de duizenden. Van die 582 verkeersdoden was wel een verontrustend groot deel fietser (207), onder wie 80 e-bikers, en het merendeel (177) was tussen de 60 en 80 jaar.

Zorgwekkend is ook de factsheet van de denktank Artsen voor Veilig Fietsen die op 20 april de Landelijke Dag voor de Fietshelm introduceerde. Jaarlijks krijgen 50.000 fietsers te maken met zwaar letsel door een ongeval, eenderde daarvan heeft ook hoofd- en/of hersenletsel. Je hoeft niet veel hersens te hebben om te beseffen dat een helm, ook voor langzamere fietsers, toch niet zo suf is als hij eruitziet.

Imago

Dat imago van de helm is precies het grootste probleem. Want waarom moet je als ‘gewone’ fietser met helm eruitzien alsof je bent weggelopen uit een slechte sciencefictionfilm of per ongeluk in een amateurwielerkoers bent beland? Vanuit de skatewereld druppelen er de laatste jaren helmen de fietswereld binnen die er wat hipper uitzien. Dat is leuk voor jongeren en wie daarbij wil blijven horen, maar als je de oudere en meer kwetsbare fietser wilt bereiken, moet je die doelgroep serieus nemen met een helmontwerp dat meer bij zijn lifestyle past. Kan een fietshelm misschien ook mooi, elegant, charmant en comfortabel zijn?

Ja, dat kan. De in Londen gevestigde Sawako Furuno maakte een eigen ontwerp voor zichzelf en haar kinderen. Dat sloeg zo aan dat ze nu een florerende winkel heeft. Haar principe is een basismodel in veel verschillende kleuren en prints. De kinderhelmen hebben als extra een verwisselbare pompon. Het idee van een basismodel met verwisselbare elementen heeft het Deense merk Yakkay nog verder doorgevoerd, met een strakke schaal (een ‘dopje’ met een paar luchtgaten) in drie maten waarover verschillende covers kunnen worden geschoven. Dat alles in de vorm van een charmant hoedje (effen of in tweed), of een klassieke pet. Ook merken als Nutcase, Thousand en Bergfreunde verkopen helmen die er op de site in ieder geval fraai uitzien.

Eerst passen, dan kopen

Maar een helm is geen T-shirt of sjaal, een helm moet je in het echt zien, voelen en vooral passen. Want een slechtzittende helm is net zo effectief als geen helm. Het liefst koop je een helm in een winkel met mensen die er verstand van hebben en zeggen of hij goed zit of niet. Het fysieke winkelaanbod is echter weinig gevarieerd, ook omdat de publiciteit blijkbaar heeft geholpen: de helmen zijn als warme broodjes over de toonbank gegaan.

V probeerde twee helmen van Decathlon en drie van de ANWB, alle vijf gecertificeerd veilig, en beoordeelde ze op comfort en uiterlijk. Het design van de Closca springt eruit, maar aangezien de geleverde maat net iets te groot was, ging de voorkeur – in afwachting van een ooit te verschijnen écht mooie helm – uit naar het instapmodel van Decathlon. De B’Twin Stadshelm 100 is goedkoop, licht, bescheiden en hij zit als gegoten.

B'Twin-fietshelm ‘Stad 100' Beeld
B'Twin-fietshelm ‘Stad 100'

B’Twin Fietshelm Stad 100, € 19,99

Veiligheid: EN1078 (de meest gebruikte Europese standaard voor fiets-, skeeler- en skateboardhelmen)

Het ‘instapmodel’ van Decathlons huismerk. De helm is er alleen in zwart, maar heeft voor betere zichtbaarheid achterop wel een clip voor een passend (oplaadbaar) lampje. De helm is eenvoudig verstelbaar door een wieltje, is licht en vormt zich goed naar het hoofd, de schuimrubber kussentjes binnenin zijn makkelijk uitneembaar voor een wasbeurt en de zes ventilatiegaten laten voldoende lucht door. Door de kleur en het retromodel heeft hij wel wat weg van een klassieke paardrijcap.

B'Twin-fietshelm ‘Stad 500' Beeld
B'Twin-fietshelm ‘Stad 500'

B’Twin-fietshelm ‘Stad 500', € 34,99

Veiligheid: EN1078

Een treetje hoger in de Decathlon-fietshelmhiërarchie staat de B’Twin Stad 500. Wat betreft veiligheid, extra’s (verstelwieltje, lampclip, uitneembare schuimpads) en pasvorm is er weinig verschil met de B’Twin Stad 100. Wel is deze helm er ook in fluorescerend geel en metallic-achtig zilvergrijs, en heeft hij elf ventilatiegaten, wat voor langere tochten op warme dagen wellicht iets prettiger is. Hij ziet er daardoor iets sneller uit, maar gelukkig ook weer niet alsof je uit een ufo bent gestapt.

Closca Loop
 Beeld
Closca Loop

Closca Loop inklapbare fietshelm, € 69,99

Veiligheid: EN1078 en CPSC (de Amerikaanse standaard, is nog iets strenger dan de Europese)

Over de Closca is nagedacht, dat straalt er van alle kanten af. De designhelm uit Valencia is als een telescoop inschuifbaar, waardoor je nooit met een bult in je tas of aan je arm hoeft te shoppen. De firma van ontwerper Carlos Ferrando heeft verschillende ontwerpen, die zich allemaal kenmerken door de futuristisch aandoende horizontale lijnen (deels functioneel vanwege het inklappen) waardoor je toch het idee hebt dat je met een vliegende schotel op je hoofd rondfietst. Ook hier weer uitneembare en wasbare schuimpads. In plaats van een wieltje om de maat aan te passen heeft de Closca een elastieken bandje dat eenvoudig te verschuiven is. Handig, maar alleen bij kort haar, anders trek je steeds je haar mee en het systeem voelt ook niet erg solide. Vooralsnog alleen verkrijgbaar in maten M (56-59 cm) en L (60-63) en dat is voor mij te groot.

ABUS fietshelm Skurb  Beeld
ABUS fietshelm Skurb

Abus-fietshelm ‘Skurb’, € 59,99

veiligheid: EN1978

Van de gangbare vormen voor een helm komt de Skurb van het Duitse merk Abus het dichtst bij die van een champignon – behalve wit ook in blauw, rood, zwart en fluorescerend geel. Hij heeft weliswaar tien ventilatie-openingen, maar doordat hij vrij ver over het hoofd heen zakt, voelt hij nogal benauwd. De maat valt vrij ruim, een maat M (55-59) schuift in de strakste stand nog net iets te veel over mijn hoofd. Ook de Abus heeft uitneembare pads en een verstelwieltje aan de achterkant. Een extra categorie is de ‘paardenstaartcompatibiliteit’: door een ingenieus schuifje achterin kun je de binnenring naar beneden schuiven, je (lage) paardenstaart er doorheen halen en na het opzetten de binnenring weer omhoog schuiven, waardoor de helm toch stevig zit.

AGU Fietshelm Urban Pedelec Beeld
AGU Fietshelm Urban Pedelec

Agu Urban Pedelec, € 110,00

veiligheid: EN1078, NTA-8776 (standaard voor fietsers met hoge snelheid, zoals de speedpedelec)

Deze fluorescerend gele helm is zonder meer de meest serieuze van de hier genoemde helmen. Dat mag ook wel, want deze wordt aanbevolen voor de speedpedelec, die tot 45 km per uur kan. Bijna twee keer zo snel als een e-bike, en dus is de helm bijna twee keer zo duur. Maar hard fietsen is ook hard vallen en daar is deze helm op berekend. Het patroon van de ventilatiegaten is nogal alien-achtig, maar de vorm is wel weer vriendelijk retro, waardoor je er niet direct angstaanjagend uitziet. Een klein zwart klepje zit met magneten aan de helm geklikt en is in een handomdraai te vervangen door een transparant vizier – handig bij hogere snelheden tegen insecten en droge ogen. Hij voelt solide, maar niet te dicht of te zwaar. Op de verpakking staat de maataanduiding small-medium (52-58), op het etiketje in de helm blijkt dat 54-58 centimeter te zijn.

Sawako Furuno Ribbon Green Beeld
Sawako Furuno Ribbon Green

Ontwerp zelf een helm

Ook niet te spreken over het helmaanbod voor fietsers? Ontwerp er zelf een, net als Sawako Furuno, die van huis uit architect is, maar uit onvrede een eigen helm bedacht voor zichzelf en haar kinderen. Om haar ontwerpen te produceren, moest ze er gelijk honderd laten maken. ‘Dan verkoop ik die andere 99 wel’, dacht ze. Dat werd zo’n succes dat ze een goedlopende website heeft met helmen voor volwassenen en kinderen, voor fietsen, skaten en skiën.

Wat zij in het Verenigd Koninkrijk kan, moeten wij in ons fietsland bij uitstek toch ook kunnen? Helmen ontwerpen die je voor je plezier als een mode-accessoire draagt, waarvan je er meerdere hebt om te kunnen wisselen, al naar gelang het weer en je stemming. De Volkskrant roept ontwerpers op met hun ideeën te komen voor de e-bike special van het Magazine in juni. Stuur een mail met tekening, eventueel foto’s en beschrijving vóór 13 juni naar volkskrantmagazine@volkskrant.nl.

Nog een paar tips van Furuno: check de veiligheidseisen en andere wettelijke voorwaarden, bepaal welke functies je belangrijk vindt en welke eisen je stelt aan comfort, en ga dan los met alles wat je mooi, leuk, spannend en bijzonder vindt. Maar houd het simpel en concentreer je op wat je ook echt wilt zien. En blijf testen. ‘Mijn kinderen hebben van alles op hun hoofd gehad.’

Meer over