Kamerleden verdeeld over Deens asielsysteem

'De Denen hebben 300 asielzaken op de plank liggen, Nederland 57 duizend', zegt VVD-Kamerlid Henk Kamp. 'Zij hebben de goede houding, de juiste psychologie....

Kamp is met zijn collega's van PvdA, D66, CDA en GroenLinks deze week in Denemarken en Zweden om het asielsysteem te bestuderen. Kamp heeft woensdag zijn bezoek aan Denemarken aangegrepen om te pleiten voor afschaffing van de asieladvocaat bij het eerste verhoor. Alleen in hoger beroep zou rechtsbijstand voor de asielzoeker nodig zijn, net als in Denemarken. 'Wacht maar', zegt Kamp strijdlustig, 'volgende week gaat het echt beginnen.'

Met 'het' bedoelt het VVD-Kamerlid een confrontatie in de Tweede Kamer met vooral zijn coalitiegenoten PvdA-Kamerlid Bert Middel en D66-Kamerlid Boris Dittrich. Aanstaande maandag en maandag over een week debatteert de Kamer met staatssecretaris Job Cohen van Justitie over het asielbeleid. Doel is met allerlei maatregelen de procedure aanzienlijk te verkorten. Kamp kondigt nu aan zijn strijd voor een strenger asielbeleid te zullen verhevigen.

De VVD pleit al jaren voor een strengere asielprocedure. En wat Kamp in Denemarken heeft gezien, beviel hem wel. 'Geen bureaucratie en een hoge mate van efficiëntie.' Het Kamerlid strekt zijn hand uit en tikt een voor een zijn vingers aan. 'Er is één strakke procedure. Er is automatisch hoger beroep en het dossier wordt direct naar het beroepscollege gestuurd. Je bent snel weer aan de beurt. Kun je nagaan. In Nederland is het één groot juridisch gevecht van jaren en na drie jaar mogen ze gewoon blijven ook.'

Hoofd van de Deense immigratiedienst, Claes Nilas, bevestigt het Deense succes: 'We hebben de asielprocedure teruggebracht van twee naar een halfjaar. Ik heb een contract met mijn minister om een bepaald aantal asielzaken per jaar af te handelen.'

Dittrich en Middel gruwen al bij de gedachte om asielzoekers een professionele verdediging te onthouden, zoals Kamp wil. 'Daarvoor is geen maatschappelijk draagvlak', weet Dittrich. 'Wie wil dat nou?' Hij weet zelf het antwoord op de vraag: 'Die discussie komt naar Nederland. De immigratiedienst wil het wel.'

Middel voelde zich weinig thuis in Denemarken. 'Tuurlijk, positief punt is de efficiëntie. Daar kunnen we in Nederland ook veel aan doen. Maar wat hier gebeurt, kan niet. De politie kan bijvoorbeeld zelf besluiten om een asielzoeker, als hij niet meewerkt aan de vaststelling van zijn identiteit, in het gevang te zetten.'

GroenLinks-parlementariër Halsema is het er hartgrondig mee eens. 'In het hoger beroepscollege zitten mensen die door twee ministeries zijn benoemd. Dat gebeurt dus niet door een onafhankelijke rechter, zoals in Nederland.' Ofwel: je moet wat rechtvaardigheid overboord zetten om vaart in de procedure te krijgen.

CDA'er Joop Wijn zal Kamp iets te hulp schieten. Hij ziet wel iets in invoering van een strenger asielregime. 'Hier komt de asielzoeker niet in aanraking met rechtshulp als ze nog niet weten wie je bent. Zo'n scheiding lijkt me wel wat. Eerst meewerken aan de verzameling van documenten, dan pas rechtshulp. Dat heeft een groot effect. In Denemarken heeft 60 procent van de asielzoekers geen documenten als ze asiel aanvragen, in Nederland is dat 90 procent.'

'Het lijkt allemaal prachtig', zegt Middel, 'maar het is vooral schijn. De Denen hebben gigantisch veel illegalen. Ze zeggen eerst van niet, maar als je doorvraagt, blijkt dat toch zo te zijn. Zoveel schiet je er dus niet mee op.'

Meer over