Jonge schipper op 'n lange reis

Op 21 september gaat de zevende editie van de Whitbread-Round-The-World-race van start. De zeilrace waarin Conny van Rietschoten en Dirk Nauta roem vergaarden....

'LEKKER', antwoordt Arend van Bergeijk (31) op de vraag hoe hij vandaag gezeild heeft. 'Dit was een mooie kans om alle zeiltjes te bekijken. Dat zag er allemaal goed uit. We hebben er zo'n twintig. Daar moeten we nog uit kiezen, want er mogen er volgens het reglement niet meer dan achttien mee.'

Met het reglement doelt de schipper van de BrunelSunergy op dat van de Whitbread-Round-The-World-race. Na de glorieuze dagen van Conny van Rietschoten, die de race twee keer won met de Flyer 1 en 2, en Dirk Nauta, die met de Philips Innovator en de Equity & Law 2 deelnam, heeft Nederland eindelijk weer een schip in de langste race ter wereld.

Het is de zevende editie sinds de eerste Whitbread-race in 1973. De elf of twaalf jachten vertrekken op 21 september uit Southampton voor hun rondreis in negen etappes waarin in totaal 31 duizend zeemijlen (55 duizend kilometer) worden afgelegd. Een reis van negen maanden waarvan de helft op zee.

Van Bergeijk is nog betrekkelijk jong en heeft nog niet zoveel ervaring met het hele grote werk. Van oorsprong is hij Olympisch zeiler. Voor de Spelen van 1992 in Barcelona zat hij in de kernploeg van de 470-klasse.

'Het is natuurlijk wel een sprong, maar die gaat geleidelijk. We zijn al sinds 1993 bezig.' Benno Wiersma, eigenaar van het bedrijf Sunergy dat zonnepanelen toepast in de bouw, kwam met het idee en het geld. Hij stelde zich ten doel Nederlands talent te verzamelen en richtte het S'Energy Sailing Team op.

Het hieruit voortgekomen S'Energy Racing Syndicate heeft de afgelopen jaren onder leiding van ervaren zeilers als Roy Heiner (brons in Atlanta), Gideon Messink en Peter Tans, van wie de laatste twee al twee Whitbreads gevaren hebben, aan zoveel mogelijk wedstrijden deelgenomen. De IMX 38 S'Energy won twee maal de IMS/IMX Europeans en twee keer de verbondsbezem van het watersportverbond. Ook met de Mumm 36 Solar S'Energy werden in de Commodore's Cup, het WK Mumm 36 en de North Sea Regatta successen geboekt.

'We hebben dus wel wat ervaring, maar er valt altijd nog te leren. Zo zal ik zelf wellicht ook weer van anderen moeten leren. Bovendien moeten we de boot zelf nog leren kennen', zegt Van Bergeijk na zijn eerste proefvaart op de Noordzee.

De BrunelSunergy is een zogenoemde W-60, waarbij de letter W staat voor Whitbread en het getal 60 voor de lengte in voeten. Het jacht is ontworpen door het bureau Judel/Vrolijk in samenwerking met ir. Piet van Oossanen, die roem oogstte met de vinding van de vleugelkiel met behulp waarvan de Australia 2 in 1983 voor het eerst in de geschiedenis de America's Cup aan de Amerikanen ontfutselde.

Waren er in vorige edities van de Whitbread nog aparte klassen waardoor verschillende klassementen ontstonden op gezeilde tijd en handicap, dit jaar worden uitsluitend zestigvoeters, gemeten over de waterlijn, toegelaten.

'Dat heeft veel voordelen', vindt Van Bergeijk. Ten eerste ben je van dat verwarrende corrigeren van de tijd af. Bovendien wordt er deze keer ook niet op tijd gevaren, maar op punten. Daardoor kun je veel tactischer varen. Wel is er differentiatie in de punten. In de lange etappes zijn er meer punten te verdienen dan in de korte. Dat betekent dat de race tot de laatste korte etappe van La Rochelle naar Southampton nog spannend kan zijn.

'Dan is er nog de veiligheid. Een Whitbread en een solo-non-stop race als de Vendée Globe zijn niet te vergelijken. De Vendée Globe is een proeftuin waarin de nieuwste vindingen worden toegepast met alle dramatische gevolgen van dien. De Whitbread is veel conservatiever. Zo moeten de jachten een minimaal gewicht hebben van 13,5 ton. Dat is gemiddeld vier ton meer dan de jachten in de Vendée Globe. Wij moeten een groter zelfrichtend vermogen hebben voor het geval we kapseizen. Ook de masten zijn verschillend. In de Vendée Globe zijn die van koolstof. In de Whitbread moeten ze nog van aluminium zijn. Wij doen geen dingen die zich nog onvoldoende bewezen hebben. Het is nu vrijwel een eenheidsklasse.

'De schepen varen in het algemeen veel dichter bij elkaar, waardoor onderlinge hulp sneller verleend kan worden. Bovendien zijn er grenzen gesteld aan de mate waarin zuidelijk gevaren mag worden. In de Vendée Globe gaan ze zo dicht mogelijk langs Antarctica. Wij moeten noordelijker blijven. Bepaalde eilanden zoals de Kerguelen in de Indische Oceaan moeten we aan stuurboord houden. In de geschiedenis van de Whitbread is er dan ook nooit hulp van buitenaf nodig geweest.

'We hebben een selectie van achttien man, van wie er twaalf meegaan. Maar tijdens de race mogen bemanningsleden vervangen worden. We zijn al ruim drie maanden volop in training, vijf dagen in de week, hardlopen hier om de hoek op het strand van IJmuiden of een partijtje voetballen, drie maal per week naar het fitnesscentrum en een keer in de twee weken aerobics.

'We hebben nu de hele zomer om het schip en elkaar te testen en in onze taak te groeien. Het belangrijkste voor de ploeg is het idee dat er een gezamenlijk doel is. Dat leidt tot het juiste resultaat. Dat vereist respect, openheid en saamhorigheid. Van tijd tot tijd praten we daarover, maar het moet van binnenuit groeien. Alleen de moeilijke momenten, en die zullen er ongetwijfeld komen, kun je niet testen.'

De mannen die het moeten gaan doen, komen uit alle windstreken en variëren in leeftijd van 23 tot 39 jaar. De gemiddelde leeftijd is 27/28 schat Van Bergeijk. Allemaal zeezeilers die in die tak van sport hun brood verdienen.

Opvallend is dat Marcel van Triest er niet bij is. 'Marcel lag al vast, twee jaar geleden, voor een Noors team.' Ook Roy Heiner is er niet bij. 'We hebben een twee-sporenbeleid gevolgd. 'Roy wilde eerst zo'n dertien miljoen gulden bijeenbrengen, wat niet gelukt is. Wij op onze beurt zijn uitgegaan van het standpunt: als we maar hard werken, dan komen we er vanzelf. Maar het is zeker niet zo dat Roy weggegaan is en ik voor hem in de plaats ben gekomen.'

'WE HEBBEN WEL andere toppers zoals Hans Bouscholte (34), die nu al de bijnaam de kolonel heeft, in de ploeg als navigator. Hij is misschien hier niet zo bekend, maar in Frankrijk, waar ze helemaal gek van zeezeilen zijn, is hij een beroemdheid.' Bouscholte won de Tour de France à Voile, vijf soloraces en werd gekozen tot sportman van het jaar in Noord-Frankrijk.

'Peter Tans (34) is natuurlijk ook een rot in het vak. In 1989/'90 voer hij mee op de Equity & Law 2 en vier jaar later op de Italiaanse Brooksfield.' Tans, door de jongeren al aangesproken met opa, doet de electronica, satelliet-communicatie, meteo en de koppeling daarvan aan de wedstrijdroute.

'Verder is er nog de Zwitserse topzeiler Gerald 'Rogy' Rogivue (39) die er al vier Whitbreads op heeft zitten en er zelfs eentje won. Hij is belast met het onderhoud van de boot. De rest van de selectie komt uit Nederland, Engeland, Zuid-Afrika, Finland, Nieuw-Zeeland en Amerika.

'Ik ben de enige die vast zat aan een baan aan de wal als handelaar in derivaten', aldus de schipper, die zichzelf voorlopig meer ziet als organisator. 'Iemand moet deze papier-ellende ook doen. Maar voorlopig gaat me dat niet slecht af. Er komt heel wat bij kijken. Je kunt niet zomaar aan boord stappen en de zeiltjes hijsen. Het is een heel circus. Bovendien wordt het ook een mediahappening. We hebben vier camera's en een mediastation in een apart hok aan boord waardoor we live-beelden kunnen verzenden. En dat moeten natuurlijk wel spannende beelden zijn.'

Conny van Rietschoten wist de race twee keer te winnen dankzij zijn strakke organisatie. 'Daarmee was hij zijn tijd vooruit. Maar hij was ook de leider die geen tegenspraak duldde. 'Een zekere mate van inspraak kan natuurlijk geen kwaad', zegt de man op wiens schouders een zware taak ligt, lankmoedig. 'Maar iemand moet uiteindelijk wel de knoop doorhakken.'

Meer over