'Jeugdrechtspraak Britten moet anders'

Groot-Brittannië moet op gezag van het Europees Hof voor de Mensenrechten in Straatsburg anders gaan omspringen met jeugdige delinquenten. Het Hof bepaalde donderdag dat Robert Thompson en Jon Venables, die in februari 1993, beiden tien jaar oud, in Liverpool de peuter Jamie Bulger vermoordden, geen eerlijk proces hebben gehad....

De moord op Bulger door twee spijbelende basisschoolleerlingen schokte Groot-Brittannië bijna zeven jaar geleden tot in het diepst van zijn ziel, leidde tot een nationaal zelfonderzoek en zadelde het land op met een collectief schuldgevoel. Uit de reacties op de uitspraak van het Hof bleek dat het trauma nog lang niet is geheeld.

Juristen en organisaties voor burgerrechten, die al langer pleiten voor hervorming van de rechtspraak voor jonge criminelen, juichten de uitspraak toe. Maar anderen spraken er hun afschuw over uit, ook al heeft het oordeel van de Europese rechters geen directe gevolgen voor de duur van de straf die de twee moordenaars kregen opgelegd en ook al verklaarden hun advocaten dat zij geen gebruik zullen maken van hun recht op een nieuw proces.

Maar de twee jongens, inmiddels zeventien jaar oud, worden door veel Britten nog steeds gezien als de personificatie van het kwaad; en die constatering verdraagt geen nuancering of juridische terzijdes. De rechercheur die destijds het onderzoek leidde, Albert Kirby: 'Deze uitspraak is absoluut walgelijk. Dit land heeft de eerlijkste en beste rechtspraak ter wereld. Vijftien jaar was een terechte straf.'

Het Britse juridische systeem maakt, anders dan dat in de meeste andere West-Europese landen, geen verschil tussen een crimineel van tien jaar oud en een volwassen misdadiger. Maar het Hof vindt dat de rechtszaak tegen de jeugdige moordenaars, nooit had mogen plaatsvinden in een gerechtshof voor volwassenen. In een dergelijke intimiderende omgeving, met een bomvolle publieke tribune, intense aandacht van de media en onder een voor hen onbegrijpelijke juridische procedure, zouden de toen elfjarige verdachten onvoldoende eigen inbreng in de rechtsgang hebben gehad.

De zeventien rechters in Straatsburg vonden ook dat toenmalig minister van Binnenlandse Zaken Howard zich niet met de strafmaat had mogen bemoeien. Venables en Thompson kregen levenslang opgelegd, waarvan zij minimaal acht jaar moesten uitzitten. Howard verhoogde dat later naar minimaal vijftien jaar, onder meer nadat daarop in een door 300 duizend Britten ondertekende petitie was aangedrongen.

Thompson en Venables namen de tweejarige Jamie destijds mee in een winkelcentrum, terwijl zijn moeder inkopen deed. Vier kilometer verderop gooiden ze verf over de peuter heen, martelden en sloegen het kind en lieten het voor dood achter op spoorrails, waarna het jongetje werd overreden door een goederentrein. De twee werden later gearresteerd aan de hand van beelden van bewakingscamera's.

Behalve dat het Hof oude wonden openreet, vestigde het er ook weer de aandacht op dat de Britse rechtspraak onderhevig is aan Europese richtlijnen - ook al hebben die in dit geval niets met de EU te maken. 'Veel mensen zullen zich zorgen maken over deze Europese gerechtelijke uitspraak', zei Tory-leider Hague tamelijk suggestief. Oud-minister Tebbit: 'Dit herinnert ons eraan dat het Europese Hof aan onnodige inmenging doet in het recht onze eigen zaken te behartigen.'

Minister Straw van Binnenlandse Zaken beloofde donderdag hervorming van de jongerenrechtspraak. Aangezien zijn land de Europese Conventie voor de Mensenrechten heeft ondertekend, had hij ook weinig keus.

Meer over