InterviewIris van den Ende

‘Je kunt alle rijkdom in de wereld hebben, maar dat maakt niet wie je bent’

null Beeld Imke Panhuijzen
Beeld Imke Panhuijzen

Iris van den Ende (31), tv- en theaterproducent, wilde lange tijd geen interviews geven: eerst zelf een bedrijf op poten zetten en daarmee uit de schaduw van haar vader treden. Nu is het zo ver: ze werkt met onder meer Paul de Leeuw, Van der Laan en Woe en Matthijs van Nieuwkerk. Haar eerste grote musical moest helaas na twee dagen al weer sluiten.

‘Ik ben een beetje nerveus’, bekent Iris van den Ende (31). ‘Dit is het eerste uitgebreide vraaggesprek dat ik doe.’ Ze vertelt het terwijl ze, met een zwangere buik en een mondkapje op, een rondleiding geeft door haar bedrijf MediaLane, dat sinds zeven jaar theaterproducties, tv-programma’s en evenementen produceert.

‘Hier zat het team van Paul de Leeuw’, wijst ze naar een open, lege, ruimte. ‘Maar vrijwel iedereen werkt momenteel thuis. De ploeg van Matthijs van Nieuwkerk komt nog wel, maar die zit nu in de studio voor Matthijs gaat door.’ Alleen de redactie van Even tot hier, het satirische programma van Niels van der Laan en Jeroen Woe, is aanwezig. Redactielid Owen Schumacher steekt vrolijk zijn hand op naar zijn 22 jaar jongere baas – ze ziet er helemaal niet uit als de grote baas van een miljoenenbedrijf – wanneer hij haar langs ziet lopen naar de inpandige studio waar de TV Show van Ivo Niehe wordt opgenomen, en de sfeervolle doch verlaten kantine die normaal gesproken haar honderd werknemers van eten voorziet.

Door corona loopt alles anders.

En dat terwijl het sprookje van Iris van den Ende, die op haar 13de al in een schriftje schreef dat ze ervan droomde producent te worden, net lekker begon te lopen met – naast haar tv-producties – de feestelijke première van haar allereerste musical in maart 2020, Hello, Dolly!

‘Ik had er speciaal mijn prinsessenjurk voor aangetrokken’, vertelt Van den Ende eenmaal gezeten in haar hip gedecoreerde kantoor met uitzicht op het Amsterdamse IJ. ‘Een zalmroze strapless jurk die ik tijdens mijn pre-wedding-diner had gedragen. Die bewaar ik voor een bijzonder moment, dacht ik toen ik hem tweeënhalf jaar geleden in de kast hing. De première van onze eerste musical was hét moment om hem aan te doen.’

Hoe zat je in de zaal?

Lachend: ‘Met een zeiknatte rug. En natte handen. Bij elk nummer dat werd gezongen, bij elke uithaal, elk zinnetje, elke intonatie, dacht ik: yes, het is gelukt. De dag ervoor werd ik nog gebeld door Paul de Leeuw die zei: ‘Ik ben nu in het ziekenhuis met Simone Kleinsma, ze heeft bloed op haar stembanden, het is niet zeker of ze morgen op kan.’ Ik stond ergens op straat te bellen toen ik ineens haar arts aan de lijn kreeg die vertelde dat als Simone koste wat kost ging zingen, haar stembanden voor altijd kapot konden gaan. Op zo’n moment stort alles even in. Ik ben meteen naar Simone toegegaan om haar een knuffel te geven, want het was in de eerste plaats ontzettend kut voor haar, zij voelde zich er enorm lullig over. Daarna ben ik naar het theater gegaan om te vertellen dat we in ieder geval de try-out van die avond moesten cancelen. Die tijd hebben we gebruikt om als een gek met alle understudy’s (twee­de spe­ler voor een­zelf­de rol, red.) te repeteren en met het marketing- en productieteam alle scenario’s uit te denken. Gelukkig deed Simones stem het na een nacht rust weer en kon de première toch doorgaan. Daar waren we achteraf gezien extra blij mee, want anders hadden we helemaal nooit een première gehad.’

De euforie duurde namelijk precies twee dagen. Na maandenlang repeteren, een voorverkoop die liep als een trein en een eerste reguliere voorstelling, viel plots het doek voor Hello, Dolly! Nederland ging op slot vanwege corona. ‘Ik was net in allerijl naar Duitsland gevlogen om daar met de cast en crew van onze eerste productie daar – Magic Mike Live – over corona te vergaderen. Ergens in een gang van het hotel heb ik de persconferentie van Mark Rutte gezien, dat was zo onwerkelijk. Niet veel later moest ook alles in Duitsland dicht, het was bizar. Pas in het vliegtuig terug drong het tot me door dat het écht was wat er gebeurde en raakte ik even in paniek. Welke beslissingen moest ik nemen? Gingen we bijvoorbeeld door met repeteren? Met een klein groepje werkten we in een aantal crisisweken honderden scenario’s uit. We zaten net midden in Holland Zingt Hazes, met vijf uitverkochte Ziggo Domes. Ook dat moest gecanceld worden. Alleen televisie leek door te lopen. Maar niet veel later kreeg ik de eerste telefoontjes van zenders en omroepen dat ze moesten bezuinigen en dat ook sommige programma’s, zoals een groot showprogramma met Paul de Leeuw en Erica op reis niet konden doorgaan. Dat was erg schrikken. Alles waar ik zes jaar lang zo hard voor had gewerkt, viel, pats, in een keer weg.’

De omzet van zeven jaar tijd was ineens voor tweederde vervlogen, vertelde je vader.

‘Ja, we zouden van 2019 naar 2020 wat betreft omzet meer dan verdubbelen, dus het is gigantisch hoe diep je dan valt. Het duurt zeker twee jaar voordat we terug op het oude niveau zijn.’

Hoeveel geld ben je ongeveer kwijtgeraakt door corona?

‘Dat hoef ik niet naar buiten te brengen, maar het gaat om heel veel geld.’

Tot de dag van de première investeerde je alleen al 3 miljoen euro in Hello, Dolly!, begreep ik.

‘Ja, maar even los van het geld, want ik ga toch geen bedragen noemen, is het verlies vooral verschrikkelijk voor alle mensen die zo lang hebben gewerkt aan al die producties die ineens niet meer kunnen doorgaan.’

Je hebt de cast tot het einde van het contract doorbetaald. Is dat je eerste impuls of moet je daar wel even over denken?

‘Zo ben ik opgevoed en zo heb ik ook altijd mijn bedrijf geleid. Je moet niet aan de korte termijn denken maar aan de lange, en dus goed zorgen voor je mensen.’

Het zijn lessen die ze al vroeg kreeg. Op haar 13de ging Iris van den Ende met haar vader Joop mee naar een voorstelling van Johnny Kraaijkamp en vroeg ze hem wat producent zijn eigenlijk inhield. ‘Je moet als producent goed nadenken over welke mensen bij je passen’, doceerde hij. ‘Wie zijn bekend? Wie zijn de sterren? Ik had nooit zo ver kunnen komen als ik niet zo veel steun had gehad van de talenten die voor me werken. Dus je moet goed voor ze zijn.’ Zijn dochter noteerde het allemaal keurig in haar schriftje.

null Beeld Imke Panhuijzen
Beeld Imke Panhuijzen

Het willen produceren zat er al erg vroeg in bij je. Op je 10de verkocht je al theaterkaartjes bij jullie zolderdeur.

‘Ja. Ik ging stiekem naar mijn vaders kantoor in huis, pakte alle folders, musical-cd’s en programmaboekjes, stalde die netjes uit en verkocht dan tickets aan mijn ouders en mijn broer. Ik vond het ook erg leuk om naar musicals te gaan, het liefst bekeek ik ze meerdere keren. Na mijn middelbare school meldde ik me meteen aan bij de filmacademie. Maar ik was nog te jong, zeiden ze. Dus toen ben ik een half jaar stage gaan lopen bij de televisieserie Voetbalvrouwen. Daar heb ik Vincent ontmoet (Vincent Biekman, voormalig acteur en nu mede-eigenaar van gezondheidsplatform SmartVitaal, met wie ze inmiddels dertien jaar samen is, waarvan tweeënhalf jaar getrouwd, red.). Vervolgens ben ik zes maanden naar Oxford gegaan voor Engelse les. Dat vond ik moeilijk want ik was stiekem al erg verliefd op Vincent, maar mijn ouders vonden dat belangrijk.’

Als het aan jou had gelegen was je liever bij Vincent gebleven?

‘Zeker! Maar achteraf is het wel goed dat ik dat niet heb gedaan. En daarna heb ik een geweldige tijd gehad op de filmacademie. Dat was voor mij wel de periode dat ik me wat meer afzette tegen thuis. Opeens was ik daar de dochter van, dat had ik eerder nooit zo erg meegemaakt. Dat vond ik lastig. Ik wilde daar weinig mee te maken hebben, ik wilde mijn eigen pad bewandelen. Dan hadden we bijvoorbeeld een les over TV10 (de zender die haar vader in 1989 tevergeefs probeerde op te zetten, red.), en dat vond ik verschrikkelijk. Dan zit je daar en moet je het over je vader hebben, ik wilde echt onder mijn tafel kruipen.’

Wat vond je er precies verschrikkelijk aan? Schaamde je je voor je vader die toendertijd bekend stond als Joop van Ellende, de maker van pulp-tv?

‘Ik vond het gewoon niet leuk dat iedereen dan naar je kijkt. Ik wilde helemaal niet met mijn achtergrond bezig zijn, maar met mezelf. Ik had sterk in mijn hoofd: ik doe drie jaar die filmacademie, en dan stop ik, want dan weet ik het allemaal wel. En dan begin ik mijn eigen bedrijf. Mijn ouders hebben als Brugman moeten praten. ‘Nee, dat ga je niet’, zeiden ze, ‘maak je studie nou af, daarna kun je alles doen.’ Toen heb ik het toch netjes afgemaakt, waar ik nu blij mee ben want in dat laatste jaar kregen we een les van Will Koopman (de regisseur van onder meer Linda de Mols Gooische Vrouwen, red.), en dat was de leukste les van die vier jaar.

‘De meer commerciëlere televisie past toch beter bij mij dan het artistieke genre. Ik heb toen koffie met haar gedronken en vroeg haar: ‘Ik wil graag televisieproducent worden, en mijn eigen bedrijf beginnen, hoe kom ik daar het snelst?’ Ze attendeerde me op een vacature voor productieassistent bij The Voice of Holland. Daar heb ik drie jaar gewerkt en toen wist ik het zeker: hierin wil ik verder. Na die drie jaar heb ik gezegd: nu ben ik er klaar voor om voor mezelf te beginnen. Dat was ik ongetwijfeld nog niet, maar dat dácht ik wel.’

Je vader vertelde dat hij je nog een paar keer indringend heeft gevraagd: ‘Wil je niet het bedrijf van pappa en mamma overnemen?’, maar dat wilde je niet.

‘Nee, ik wilde het zelf doen, mijn eigen avontuur aangaan. Ik zag hoe Reinout Oerlemans het heeft gedaan, John de Mol, mijn vader, en dacht alleen maar: ik wil ook een eigen bedrijf opbouwen. Ik dagdroomde daarover.’

Had je toen ook al voor ogen hoe je dat zou doen?

‘Nee, ik was 24 toen ik tijdens een bezoek aan New York tegen mijn vriend en mijn ouders zei dat ik nu echt voor mezelf ging beginnen, maar daar zat toen nog geen onderbouwd plan onder. Ik dacht alleen maar: ik ga mooie programma’s maken, en had daar een paar ideeën voor. Al pratende kreeg het meer vorm, daar hebben mijn ouders een belangrijke rol in gespeeld. Ze zeiden bijvoorbeeld dat ik mensen met ervaring en verstand van zaken naast me moest hebben. Ik ben toen met twee mensen begonnen die het vak verstonden en al een netwerk hadden. Met z’n drieën zaten we op een kamer in Amsterdam-Zuid en meteen had ik mijn eerste klus binnen: alle persinformatie samenstellen voor de theatervoorstellingen van Stage Entertainment, dat was het eerste contractje dat ik mocht tekenen.’

Bij het bedrijf van je vader dus?

‘Ja, en dat was erg fijn, anders had ik niet kunnen beginnen. Dan had ik geen mensen kunnen aannemen.’

null Beeld Imke Panhuijzen
Beeld Imke Panhuijzen

Niet veel later nam je E.V.A. Media over, het bedrijf van Paul de Leeuw. Bij de eerste gesprekken die hij met je had, zat je vader erbij, vertelde De Leeuw.

‘Ja, Paul was al enige tijd op zoek naar een partij die de zakelijke ballast van hem kon overnemen zodat hij zich kon focussen op het creatieve deel. Mijn vader was mede-aandeelhouder van E.V.A. Media, en toen ontstond dat idee. Dat vond ik spannend, ik wist niet of ik daar al aan toe was. Ik was 24 en Paul was een groot talent met bakken ervaring. Hoe kan ik nou zijn bedrijf overnemen? Maar dat is de beste beslissing voor mij en mijn bedrijf MediaLane geweest. Daardoor kregen we een vliegende start. Ik werd meteen serieus genomen door omroepen en zenders en kreeg een programmapakket van waaruit ik verder kon bouwen. Ik hoefde daardoor niet helemaal op nul te beginnen. Dat was een enorme luxe, dat is cruciaal voor mij geweest.’

Je vader vertelde, met lichte tegenzin, dat hij je toen financieel heeft gesteund door de aandelen die hij in E.V.A. Media had aan jou te geven in ruil voor aandelen in jouw bedrijf.

‘Dat klopt, hij is lange tijd aandeelhouder bij mij geweest. Maar anderhalf jaar geleden heb ik die aandelen van hem terug kunnen kopen. Dat was voor mij een belangrijk moment.’

Paul de Leeuw zei: ‘Iris was nog jong, maar toch heb ik er altijd vertrouwen in gehad. Ze is niet bang, en ze omringt zich met goede mensen, zoals haar vader die natuurlijk ook een goede adviseur is.’ Was het terugkopen van die aandelen voor jou ook zo belangrijk omdat mensen bij jou snel denken: lekker makkelijk om een bloeiend bedrijf te hebben als je dankzij het geld en de contacten van je vader?

‘Natuurlijk heeft iedereen dat idee, dat snap ik. Als ik hen was zou ik het misschien ook wel zo zien. Voor mij is dat soms best lastig. Want ik bewandel wel echt mijn eigen pad. Ik geloof niet dat de mensen die voor mij werken bij me zouden blijven als ik zelf niks waard zou zijn. Je kunt alle hulp van de wereld hebben, maar als je zelf je werk niet goed doet, red je het daar niet mee.’

Ik zag dat je in 2009 2,2 miljoen aan eigen vermogen had. Voelt dat dan als jouw geld?

‘Ja.’

Dat betekent dat je op je 29ste al multimiljonair was.

‘Nogmaals, daar ga ik geen uitspraken over doen, ik praat niet over geld.’

Maar die gegevens zijn openbaar, toch?

‘Dat is openbaar, ja. Laat ik het zo zeggen: al het geld dat ik heb, heb ik geïnvesteerd in mijn bedrijf. En de coronacrisis is heftig, dus op dat moment neem ik mijn verantwoordelijkheid als ondernemer om zoveel mogelijk mensen in dienst te houden, en daardoor een hogere schuld te hebben.’

Is dat eigen vermogen van 2,2 miljoen dan nu grotendeels verdampt of ben je nog steeds miljonair?

‘Alles wat ik heb zit in het bedrijf, maar dat is de les van mijn vader waarover we het eerder hadden: denk aan de lange termijn. Ik ben niet bezig om snel geld te verdienen, dat is ook niet de reden waarom ik MediaLane ben begonnen. Ik doe dit omdat ik dit het leukste werk van de wereld vind.’

Was het je eigen idee om een kantoor in Duitsland te openen?

‘Ja, ik wilde graag een eerste stap naar het buitenland zetten en Duitsland is dan interessant omdat het een grote markt is. Met vriendinnen was ik een weekendje in Londen waar we naar Magic Mike Live gingen, de sexy vrouwenshow met strippende mannen uit de films van Channing Tatum. We hadden zo’n leuke avond. Dit is een show van nu, dacht ik. Dit past bij mij, dit wil ik uitbrengen, dit is voor de Duitse vrouwen helemaal leuk. Via via ben ik in gesprek geraakt met de licentiehouders. Toen ik daarna op vakantie was kreeg ik ineens een mailtje: kun je nu naar Las Vegas komen, we willen kijken of we tot een deal kunnen komen. Niet veel later zat ik daar in een hotelkamer aan de onderhandelingstafel met de Amerikanen. Op dat moment was mijn Oxford Engels even helemaal weg. Dat was zó spannend, maar ook zo’n kick als het zou lukken. Ik liep samen met twee mensen van mijn bedrijf de kamer uit, en we keken elkaar aan. ‘Volgens mij hebben we een deal,’ fluisterde ik, ‘volgens mij hebben we een deal!’

Daarna hebben we een mooie plek midden in Berlijn verbouwd tot theater en zijn we begonnen met castings over heel de wereld. Uiteindelijk is dat het mooiste clubtheater geworden dat er is, met een te gekke, zeer goedlopende show. En dat was helemaal mijn project, mijn vader heeft daar niets mee te maken gehad. Ik kreeg er wel een enorme kick van toen mijn ouders bij de première in Duitsland het theater binnenkwamen dat ze nog niet eerder hadden gezien, en ik aan ze zag dat ze het te gek vonden.’

Op dit moment is op de zaterdagavond de door jou geproduceerde show met Matthijs van Nieuwkerk te zien. Hoe kreeg je dat voor elkaar?

‘We hebben met hem het boekenprogramma Moby Dick gemaakt, en dat kwam doordat Dieuwke Wynia en Boudewijn Vos, de voormalige eindredacteur en de productieleider van DWDD, onder de vlag van MediaLane kwamen werken.’

Had je Dieuwke binnengehaald omdat je dacht: dan kan ik via haar straks Matthijs binnenhalen?

‘Dacht ik maar zó. Nee, ik wilde graag infotainmentprogramma’s gaan maken, maar had daarvoor niet de juiste makers in huis. Dieuwke en Boudewijn waren toe aan een nieuwe uitdaging en zij hebben inderdaad warme relaties met Matthijs, ik kende hem toen nog helemaal niet. En hij vond het hier te gek, het kantoor en de reuring. Hij zei dat hij graag een bepaald programma zou maken en toen heb ik gekeken: hoe kan ik hem faciliteren? Door hem een team te geven. Want hij had verteld dat hij het hele jaar door een vast team wilde hebben, om op die manier zijn programma te kunnen maken.

‘Zo is dat ook bij Niels van der Laan en Jeroen Woe ontstaan die na hun tv-programma De Kwis wilden doorgaan. Het is superspannend om een nieuw format op te zetten, en ik vind het belangrijk om hun de mogelijkheid te geven een paar pilots te maken, waardoor het programma de ruimte krijgt om te groeien voordat het wordt uitgezonden.’

‘Iris durft mij goed de waarheid te zeggen’, zei Paul de Leeuw. Hij vertelde dat hij soms Rupsje Nooitgenoeg kan zijn. Tijdens corona zat hij bijvoorbeeld enorm te zeuren over een eindredacteur. Jij werd daar woedend van. ‘Iris flipt dan gewoon terug hoor, zij heeft een stevig karakter’, zei ook je vriendin Fabienne Bouland.’ Ben je van begin af aan zo vrij tegen je sterren geweest?

‘Dankzij Paul heb ik in sneltreinvaart geleerd hoe het is om met talenten om te gaan, dat vond ik in het begin wel spannend. Paul en ik hebben ook zeker onze ups en downs gehad, maar ik vind het bijzonder hoe hij me van begin af aan heeft gerespecteerd. Ik probeer vooral mijn gevoel te volgen. Dus op zo’n moment met Paul laat ik absoluut van me horen, het is dan ook nodig eerlijk te zijn. Maar dat is een zoektocht geweest. Als je 24 bent en met allemaal mensen werkt die ouder zijn, is dat best lastig.’

null Beeld Imke Panhuijzen
Beeld Imke Panhuijzen

Je man Vincent zei: ‘Iris’ vader heeft een prestatie van wereldformaat neergezet, dat brengt een bepaalde druk voor haar mee, ze heeft een naam hoog te houden.’ En je vriendin Fabienne: ‘Iris wil graag laten zien dat zij ook veel in haar mars heeft. Ze doet er alles aan om het stempel dat ze het allemaal aan haar vader te danken heeft van zich af te krijgen, haar werkethos is bizar.’ Je vader voegde daar nog aan toe dat je het wat dat betreft veel moeilijker hebt dan je broer, die een andere weg is ingeslagen. ‘Ook al heeft Iris me alles met rente terugbetaald, mensen zullen blijven denken: je vader zal dat wel betalen. Dat is moeilijk hoor, dat is een dubbele rugzak die ze heeft mee te dragen.’ Is die rugzak een verklaring voor je drive?

‘Ik wil graag laten zien dat ik wat in mijn mars heb, al is het niet mijn enige drijfveer, dat zou wel naar zijn. Als ik in een andere branche had gewerkt, zoals mijn broer (die onder de naam Avedon een succesvolle carrière als dj en muziekproducent in Los Angeles heeft, waar hij werkt met artiesten als Chris Brown, red.), was het inderdaad makkelijker geweest. Maar ik heb me er in het verleden genoeg druk om gemaakt wat andere mensen ervan denken, ik heb nu besloten dat ik dat niet meer ga doen. Ik ben er nu trots op wat ik heb bereikt, daarom ben ik nu ook klaar voor dit interview. Terwijl ik me vroeger afzette tegen het succes van mijn vader en het ingewikkeld vond, omarm ik het nu veel meer.’

Zo’n lesje op de filmacademie over TV10 zou je nu anders ervaren?

‘Ja, daar zou ik nu met rechte rug gaan zitten.’

Het lijkt me ook wel fijn dat je met een miljardair als vader nooit bang hoeft te zijn om in de goot te belanden.

‘Mijn broer en ik zijn in rijkdom opgegroeid, maar mijn ouders hebben altijd gezegd: het is niet normaal, daar moet je heel hard voor werken. Je kunt alle rijkdom in de wereld hebben, maar dat maakt niet wie je bent. Natuurlijk heb ik enorme mazzel dat ik uit een goed gezin kom en ik in een situatie als de coronacrisis geld kan lenen, en dus een buffer heb. Maar er zitten ook nadelen aan: mijn broer en ik waren nog best wel jong toen er opeens politie over de vloer kwam vanwege dreigingen vanuit het criminele circuit. Dat vond ik erg naar. En natuurlijk, ik heb inderdaad geen angst dat ik straks geen geld meer heb en mijn huis moet verkopen, maar dat neemt niet weg dat ik verschrikkelijk angstig kan zijn dat er geen publiek komt, dat niemand een kaartje koopt, dat de kijkcijfers slecht zijn, dat ik ga falen en dat ik dan afscheid van mijn mensen moet nemen.’

CV IRIS VAN DEN ENDE

15 september 1989 Geboren in Blaricum

2005 Havo, Baarnsch Lyceum in Baarn

2007 Engelse taalcursus St. Clare’s in Oxford

2007 NL Film, productiecoördinator voor de televisieserie Voetbalvrouwen

2009 Stage Eyeworks

2011 Studeert af aan Nederlandse Film en Televisie Academie

2011-2014 Talpa, productie The Voice of Holland, The Voice Kids, De Lijfshow

2014 Oprichting productiemaatschappij MediaLane

MediaLane produceert onder meer: voor televisie: Matthijs Gaat Door (Matthijs van Nieuwkerk), Even tot Hier (Jeroen Woe en Niels van der Laan), en de TV Show (Ivo Niehe). Musicals: Hello, Dolly! en Magic Mike Live (Duitsland). Evenementen: Holland Zingt Hazes en André Hazes in Ahoy.

Iris van den Ende is getrouwd met Vincent Biekman, ze wonen in Amsterdam.

Credits

Foto’s Imke Panhuijzen

Styling: Marja Bennenbroek

Haar & make-up: Elles Nijkamp

Jurk: Arket, overhemd (tv-foto’s) Nina Mounah, oorbellen: Bodes&Bode, pumps: Dior via Salon Heleen Hülsmann. Overhemd bij de blauwe foto’s: Overhemd, Archivist. Oorbellen van Iris

Meer over