het eeuwige levenJacques Sijben (1939-2021)

Jacques Sijben bedankte vriendelijk voor het ministerschap. Hij bleef, tot vreugde van zijn studenten, liever hoogleraar

Hij was een begrip in de financiële wereld, maar econoom Jacques Sijben was eigenlijk toch meer een onderwijzer dan een politicus. Hij overleed op 4 mei.

Jacques Sijben Beeld
Jacques Sijben

‘Je kunt niet verenigen wat niet te verenigen valt’, zo merkte hij op tegen zijn studenten tijdens de totstandkoming van de Economische en Monetaire Unie (EMU) en de introductie van de euro. Jacques Sijben was twintig jaar hoogleraar monetaire economie aan de huidige Tilburgse universiteit. Hij hield zich bezig met geldstromen en het betalingsverkeer. Sijben was in 1984 de opvolger van de bekende Hans Bosman. In 2004 werd hij weer opgevolgd door Sylvester Eijffinger.

Sijben was een netwerker die prat ging op zijn goede connecties met de Bundesbank, met name met Helmut Schlesinger, de vice-president en president van de Duitse Bundesbank. ‘Het monetair beleid van Nederland’, zo zei hij, ‘kostte in die tijd maar een kwartiertje.’ ‘Er wordt een besluit genomen in Frankfurt en dat wordt doorgebeld naar Amsterdam. Onmiddellijk volgt De Nederlandsche Bank dat besluit.’

Sijben was ook een studeerkamerintellectueel die zich thuis urenlang kon verdiepen in zijn favoriete research: die van de Federal Reserve van Kansas City en de Bank voor Internationale Betalingen (BIS) in Bazel.

Begin jaren negentig werd hij door CDA-senator Luck van Leeuwen gevraagd als minister van Financiën voor het laatste kabinet van Ruud Lubbers dat het Verdrag van Maastricht in elkaar zou zetten. Uiteindelijk ging de post naar PvdA’er Wim Kok. Later zou hij nog tien jaar kroonlid zijn van de Sociaal-Economische Raad (SER).

Ingewikkelde problemen

Sijben was eigenlijk toch meer een onderwijzer dan een politicus. Zijn passie was ingewikkelde problemen zo simpel mogelijk uitleggen. En dat kon hij op een zeer aanstekelijke manier doen. ‘De collegebanken zaten altijd vol’, zegt Toon Leijten, een van zijn studenten en nu zelf leraar economie. ‘Hij vertelde vol vuur en had een sappig Limburgs accent.’ Op een vraag van een student waarom hij niet bij de valutadesk van de Amrobank was gaan werken waar hij toch vijf keer zoveel had kunnen verdienen, antwoordde hij: ‘Ik heb een passie voor de wetenschap’. Meerdere keren werd hij in Tilburg gekozen als beste docent.

Sijben overleed 4 mei. Al enkele jaren leed hij aan copd. Na een beroerte in april kreeg hij ook nog te maken met een longembolie. ‘Wat de exacte doodsoorzaak is weten we niet’, zegt zijn zoon Leon Sijben. ‘Maar hij is tot aan het einde temperamentvol geweest, ongeacht of hij thuis sprak over voetballers en tennissers of in zijn werk over economen en politici.’

Jacques Sijben werd geboren in een boerengezin van vijf kinderen in het Limburgse Neer. Aanvankelijk wilde hij psychologie gaan studeren. Maar na een stage bij een accountantskantoor koos hij voor een opleiding economie aan de Katholieke Hogeschool Tilburg. In 1966 studeerde hij af bij Hans Bosman die hem onmiddellijk vroeg als wetenschappelijk medewerker. In 1973 promoveerde Sijben op het proefschrift Geld en economische groei. In de jaren daarop werden de eerste schreden gezet naar de monetaire eenwording van Europa met de oprichting van het Europees Monetair Stelsel (EMS). Hij schreef een aantal gezaghebbende boeken, zoals Rationele Verwachtingen en monetaire politiek en Financing the World in the Nineties, die over de hele wereld gelezen werden en worden. Na zijn emeritaat in 2004 bleef hij een veelgevraagd spreker. ‘Maar hij tenniste ook graag en verdiepte zich in de filosofie’, zegt zijn zoon Leon.

Meer over