Indonesië betuigt voorzichtig spijt over geweld Timor

’Indonesische leger leidde moord op duizend Timorezen.’..

JAKARTA Een echt excuus is er niet, alleen spijt. De president van Indonesië, Susilo Bambang Yudhoyono, ‘betreurt’ het geweld en de doden die zijn gevallen bij het geweld in Oost-Timor in 1999. De president van Oost-Timor, José Ramos-Horta, betreurt het met hem, om de balans in evenwicht te houden.

De schuldvraag werd dinsdag, tijdens een ontmoeting van beide presidenten, nadrukkelijk vermeden. Maar zo gemakkelijk komt Indonesië er ditmaal niet vanaf.

De presidenten namen dinsdag het eerste exemplaar in ontvangst van het eindrapport van de gezamenlijke ‘Commissie voor Waarheid en Vriendschap’, die de gebeurtenissen van 1999 heeft onderzocht. Een meerderheid van de bevolking van Oost-Timor koos destijds in een referendum vóór afsplitsing van Indonesië. Pro-Indonesische milities ontketenden daarop een bloedige golf van geweld, waarbij meer dan duizend mensen werden vermoord.

Tegen alle verwachtingen in concludeert de commissie dat Indonesische militairen en politie verantwoordelijk zijn geweest voor dit geweld. Deze Indonesiërs hebben de pro-Indonesische milities getraind en bewapend, en leiding gegeven aan het geweld. De moordpartij is niet een verzameling lokale incidenten geweest, zoals Indonesië altijd heeft volgehouden, maar een gecoördineerde en vooraf geplande actie. Deze conclusie komt als een verrassing voor de talloze mensen die de commissie steeds als een farce hebben afgedaan, en als een zoveelste poging de waarheid te verdoezelen.

Dat er nu een slotrapport ligt dat eenduidig Indonesische militairen en politieofficieren aanwijst als de aanstichters van het geweld, moet een klap zijn in het gezicht van Yudhoyono. Het wijkt volledig af van de lijn die Indonesië altijd heeft aangehouden: dat Indonesië niets te verwijten viel, en niemand verantwoordelijk was voor het geweld behalve de Timorezen zelf. Indonesië heeft zelfs een eigen tribunaal georganiseerd om dat te bewijzen: Achttien officieren van leger en politie werden aangeklaagd, en allemaal werden ze vrijgesproken. Het rapport van de commissie ontmaskert dat tribunaal nu als een schertsvertoning.

Desondanks is ‘spijt’ het enige dat Yudhoyono over zijn lippen krijgt, en alleen als Ramos-Horta hetzelfde zegt. De verantwoordelijken zullen, als het aan hen ligt, niet voor de rechter komen.

Mensenrechtenorganisaties willen met het rapport in de hand toch schuldigen voor de rechter brengen. De eerste naam die daarbij valt, is die van generaal Wiranto, protégé van ex-dictator Soeharto en in 1999 de verantwoordelijke bevelhebber. Wiranto is een van de kandidaten bij de presidentsverkiezingen van volgend jaar.

Meer over