interviewBilal Wahib

‘Ik weet nu hoe snel het succes weg kan zijn’

Wat als hij die grap nooit had gemaakt? Bilal Wahib denkt dat hij het zich altijd zal blijven afvragen. Want die uit de hand gelopen grap, waarbij hij op Instagram een 12-jarige jongen vroeg zijn piemel te laten zien, zal de rest van zijn leven aan de rapper en acteur blijven kleven. ‘Ik wil wel verder, maar hoe is de vraag.’

Cécile Koekkoek en Hassan Bahara
Bilal Wahib Beeld Eva Roefs
Bilal WahibBeeld Eva Roefs

Op de dag dat zijn wereld in één klap was ingestort, stond acteur en rapper Bilal Wahib (22) ’s avonds met een vriend de spanning weg te roken op een balkon in de Amsterdamse Westerparkbuurt. In de huiskamer zaten Wahibs moeder, zijn zus en zijn beste vrienden – allemaal mensen die Wahib al kende vóór zijn BN’er-schap, en allemaal bezorgd om zijn toekomst. Wahib had net een halve dag in een arrestantencel doorgebracht, de lawine aan nieuwsberichten die op die dag over zijn persoon verschenen, had hij slechts summier meegekregen.

‘Is het echt zo heftig?’, vroeg Wahib aan zijn vriend op het balkon. ‘Of kunnen we excuses aanbieden, en is het dan klaar?’

Acht maanden later, tijdens een gesprek in een vergaderzaaltje van managementbureau Namam in Amsterdam-Noord, herinnert Wahib zich nog altijd de ontzetting op het gezicht van zijn vriend.

Wahib: ‘Toen had hij door dat ik écht niet wist hoe heftig het allemaal was. Hij had alle artikelen gelezen, ik niet. Ik zat in de gevangenis.’

Op 23 maart van dit jaar, iets voor middernacht, houden Wahib en zijn vriend en collega-acteur Oussama Ahammoud een livesessie op Instagram, waar fans op kunnen inhaken om te praten en te keten met de jonge acteurs. Het is iets wat Wahib en Ahammoud, bekend van hun rollen in de hitserie Mocro Maffia, wel vaker doen. Het tweetal is in die periode, waarin het uitgaansleven door beperkende coronamaatregelen stilligt, ook geregeld te vinden op Clubhouse, een app die draait om het gesproken woord. Wahib en Ahammoud zijn tijdens die nachtelijke sessies op sociale media ongedwongen en geven er hun fans een ongefilterd inkijkje in hun nieuw verworven bestaan als jonge BN’er.

Die avond in maart probeert Wahib op Instagram-live ‘een grapje’ uit te halen met een 12-jarige fan. In ruil voor 17 duizend euro vraagt Wahib het jongetje zijn geslacht te ‘laten zien’. Ahammoud probeert nog in te grijpen – ‘broer, die man is minderjarig’ – maar Wahib blijft aanhouden. Het jongetje zwicht en toont zijn geslacht, tot grote hilariteit van de acteurs. En dan doet Wahib de clou uit de doeken: hoe kun je je piemel nou ‘laten zien’ als je geslacht geen ogen heeft? De volgende dag zal het ‘grapje’ Wahib bijna zijn carrière kosten.

‘Als ik wist wat de volgende dag zou gebeuren, zou ik die grap niet hebben gemaakt’, blikt Wahib terug, terwijl hij wordt geflankeerd door zijn manager en een publiciteitsmedewerker.

‘Ik vond het op dat moment echt grappig. Maar daarna ging ik nadenken: dit was ook eigenlijk niet heel slim. Sommige grapjes moet je gewoon niet maken.’

Bilal Wahib Beeld Eva Roefs
Bilal WahibBeeld Eva Roefs

Begrijp je waarom de reactie die volgde zo heftig was?

‘Ja natuurlijk, ik heb een grap uitgehaald met een minderjarige jongen. Dat is heel heftig. Maar soms komt zo’n grap uit het niets en dan maak ik hem voordat ik nadenk. Zo zit ik gewoon in elkaar.’

Via sociale media, waar ingekorte beelden van het ‘grapje’ flink worden verspreid, steekt een enorme morele verontwaardiging op die Wahib de nodige werkrelaties zal kosten. Zijn platenlabel Top Notch legt de samenwerking tot nader order stil, radiozenders weigeren nog langer zijn muziek te draaien, en de jury van de prestigieuze muziekprijs Edison Pop trekt de bekroning in die Wahib zou krijgen voor zijn nummer-1-hit Tigers. Voordat de dag voorbij is wordt hij ook nog opgepakt door de politie, op verdenking van het vervaardigen en verspreiden van kinderporno. Diezelfde avond staat Wahib op het punt de kwestie in alle openbaarheid te bespreken. Zijn komst bij het praatprogramma Beau is al aangekondigd. Op verzoek van de familie van het jongetje ziet Wahib hier op het laatste moment toch maar van af. Daags na het incident spreekt de NOS verschillende influencers en rappers die het jongetje thuis hebben opgezocht om hem een hart onder de riem te steken. Zij vertellen dat het slachtoffer er emotioneel erg mee worstelt.

Wahibs jonge en beloftevolle carrière lijkt het eindstation te hebben bereikt. De rapper en acteur sluit zich in de weken die volgen op in zijn appartement, bang voor de hordes die op internet om zijn adres vragen om hem zijn ‘pedofilie’ betaald te zetten. Als hij buiten komt, trekt hij de capuchon van zijn jas ver over zijn gezicht. In de avonden speelt hij met vrienden eindeloos computerspelletjes op de PlayStation.

Het duurt zo’n drie maanden voordat Wahib weer voorzichtig probeert op te krabbelen, met hier en daar een optreden en een sporadisch interview waarin hij bezweert de onvergeeflijke fout van zijn grap in te zien. Deze laatste weken van 2021 moeten in het teken staan van zijn definitieve comeback, met de release van zijn debuutalbum El Mehdi en met een verklaring van het Openbaar Ministerie op zak die hem (deels) vrijpleit. Begin november liet het OM weten dat het de beelden had bestudeerd waarin Wahib het 12-jarig jongetje vraagt zijn geslacht te laten zien. Hoewel er sprake was een strafbaar feit, zag het OM af van vervolging in het belang van het jongetje, en omdat het incident ‘veel persoonlijke en professionele gevolgen’ had voor Wahib.

Bilal Wahib Beeld Eva Roefs
Bilal WahibBeeld Eva Roefs

Tijdens het gesprek met de Volkskrant is Wahib openhartig over de impact die de gebeurtenis op hem heeft gehad. Eerder bood hij in de talkshow Op1 excuses aan aan het jongetje en zijn familie. In dit gesprek zegt hij niet te kunnen ingaan op vragen over het slachtoffer en de gevolgen van het Instagram-incident voor hem, vanwege privacyafspraken die zijn gemaakt met de familie. Ook de vraag of Wahib beseft wat hij het jongetje heeft aangedaan, blijft om die reden onbeantwoord.

Hoe heb je de afgelopen maanden ervaren?

‘De ene dag beter dan de andere. Nu ben ik weer echt relaxed. Daarvoor ging het met ups en downs, dat is denk ik ook wel menselijk. Ik heb heel veel gesprekken gevoerd met mezelf, dat was nieuw voor mij.’

Wat voor gesprekken waren dat?

‘Ik geloof niet echt in psychologen, maar ik ga er nu wel naartoe. In eerste instantie dacht ik: de vragen die zij mij stellen kan ik mezelf ook stellen. Waarom heb je dit gedaan? Hoe voelde je je erbij? Hoe kun je ervoor zorgen dat het niet nog een keer gebeurt? Besef je hoeveel impact het heeft gehad op dat jongetje? Maar een psycholoog stelt ook nog andere vragen: hoe het is om bekend te zijn, of ik genoeg mensen om me heen heb die achter me staan, die me helpen. Dus het is heel breed, het gaat niet alleen over wat er is gebeurd, maar over: wie is Bilal eigenlijk?’

Heb je ook antwoord op die vragen?

‘Niet op alle, over sommige moet ik lang nadenken. Het zou ook raar zijn als ik alle antwoorden al wist. Ik ben nog lerende, ik ben 22, dus het is ook goed om fouten te maken, maar de ene fout is groter dan de andere.’

Wat antwoord je op de vraag of je de juiste mensen om je heen hebt?

‘Veel mensen hebben me laten vallen de afgelopen tijd, mensen van wie ik dacht dat ze vrienden waren, dat ze goed voor me waren, die ik vertrouwde. Maar uiteindelijk blijven de mensen die ik al kende voordat ik bekend werd over. Mijn moeder, mijn zus, een paar vrienden. Zij zullen er altijd voor me zijn. Als ik nu terugkijk had ik veel nieuwe vrienden alleen een beetje door de fame ofzo.’

Was je je daar eerder van bewust? Dat iedereen je ineens heel aardig vond?

Lacht: ‘Ik vond mezelf ook heel aardig. Natuurlijk had ik mijn echte vrienden. Zij waarschuwden me vaak: let op, mensen komen niet voor niets naar je toe. Maar ik luisterde daar niet goed naar. Dacht: het zal wel. Het lijkt me niet gezond om daar de hele dag mee bezig te zijn, zo van: met hem kan ik niet chillen, want als er iets gebeurt gaat hij mij laten vallen. Nu ben ik me er meer van bewust. Als je beroemd bent, vindt iedereen iets van je. Dat is leuk als het goed met je gaat, maar minder als het fout gaat. Dan word je daarvoor afgestraft.’

Dat afstraffen voelt voor Wahib alsof hij plotseling met ‘twintigduizend moeders’ te maken heeft. Maar waar hij het met zijn echte moeder na een stommiteit kan uitpraten en door kan gaan, blijken deze twintigduizend andere moeders minder vergevingsgezind. Met sommige van die boze spreekwoordelijke moeders onderhoudt hij bovendien ook nog eens een zakelijke relatie, zoals de radiozenders, of zijn platenlabel Top Notch. Allemaal geven ze hem een publieke reprimande door niet langer zijn muziek te draaien, of door de samenwerking tot nader order stil te leggen. In de meeste gevallen heeft Wahib hier ook begrip voor, behalve waar het op Top Notch aankomt. De manier waarop de leiding van het platenlabel afstand van hem neemt, zit hem, zacht gezegd, nog altijd erg hoog.

Je nieuwe album is uit, onder de vlag van Top Notch.

‘Contractueel moet dat.’

Dat klinkt niet enthousiast.

Pr-medewerker: ‘Liever niet over Top Notch.’ Wahib: ‘Van mij mag dat wel hoor, maakt mij echt niets uit. Daar mag je gewoon naar vragen. Zodra het contract afloopt, ben ik weg. Ik ben daar heel stellig in, dat waren zij ook over mij. Ze brachten meteen de volgende dag een statement naar buiten zonder dat ze mij hadden gesproken. Dat doe je niet met iemand die een contract bij je heeft. De media neem ik niks kwalijk, zo gaat het gewoon, die willen juice, nou ja, de meeste dan. Maar als platenmaatschappij ga je niet zo met iemand om die onder contract staat. Voer eerst een gesprek, daarna mag je zeggen wat je wil.’

Heb je later nog een gesprek met Top Notch gehad?

‘Ja.’

Was dat een goed gesprek?

‘Het is maar wat je goed noemt.’

Wahib droomde vurig van een samenwerking met Top Notch. Dat blijkt al in 2019, als Wahib zijn doorbraak beleeft naar het grote publiek met de goedgemutste film De Libi. In deze film, geregisseerd door Shady El-Hamus en geënt op Wahibs leven, speelt Wahib een personage (Bilal) dat twee grote dromen koestert: een keer toegelaten worden tot de hippe Amsterdamse discotheek Jimmy Woo en als rapper een contract tekenen bij Top Notch. In datzelfde jaar kan Wahib ook zijn naam toevoegen aan een illuster rijtje Top Notch-namen, van Extince tot Ronnie Flex. De nummers die Wahib vervolgens bij Top Notch uitbrengt – Tigers, 501 – worden instant hits die op Spotify tientallen miljoenen keren worden beluisterd.

Bilal Wahib Beeld Eva Roefs
Bilal WahibBeeld Eva Roefs

Maar die Bilal uit De Libi, die een contract bij Top Notch als het hoogst haalbare ziet, is hij allang niet meer, stelt Wahib. Mocht er ooit een De Libi 2 komen, zegt hij met een brede, geheimzinnige glimlach, dan zou hij wel weten wat de boodschap van de film zou moeten worden. Die zou luiden: je wil iets, je bereikt het, maar is dat eigenlijk wel zo tof?

De Libi 2 komt er, of niet?

Lacht: ‘Zullen we Shady El-Hamus even bellen? Ik wil die film graag maken. De Bilal van nu is een andere Bilal.’

Het is niet direct zichtbaar, maar achter het aanstekelijke, vrolijke gemoed van Wahib, gaat een turbulente jeugd schuil. Vraag je naar die jeugd, dan vertelt hij er liever met een komische slag over dan met zelfbeklag. Dat is zijn zelfverdedigingsmechanisme, vertelt hij.

Wahib groeit op in de Amsterdamse Westerparkbuurt, in een tijd dat het nog een grimmige en arme buurt is, en gentrificatie en stadsvernieuwing nog ver in de toekomst liggen. Zijn moeder is een tweede generatie Marokkaans-Nederlandse, hier geboren en getogen, van wie hij ‘liefde genoeg’ krijgt. Zijn vader komt uit Casablanca, Marokko en heeft een autoritaire hand van opvoeden. De eerste basisschool waar Wahib wordt ingeschreven – van Montessori-snit – blijkt geen succes. Wahib kan terecht op De Burght, een basisschool op de Herengracht. In sociaal-economisch milieu kan het verschil tussen zijn school op de chique Herengracht en zijn wereld thuis en op straat in de Westerparkbuurt niet groter zijn. Dat leidt soms tot schaamte, maar maakt hem ook tot een behendige reiziger tussen verschillende werelden.

Lastig als je op zo’n jonge leeftijd de hele tijd tussen twee werelden moet switchen.

‘Soms wel, maar toen ik op de middelbare school zat begon ik er de lol van in te zien. Ik kan nu in een zaal vol mannen in pak zitten, maar ook in Westerpark of Zuidoost mijn ding doen, snap je. Zonder mezelf anders voor te hoeven doen. Ik kan me in elk gezelschap comfortabel voelen. Ik weet waar ik vandaan kom, ik weet hoe het is om maar één euro op zak te hebben. Ik nam vrienden uit de Bijlmer mee naar Westerpark. Als ik te vaak in de Bijlmer had gechilld zeiden mijn vrienden in Westerpark dat ik een Surinaams accent had, je weet toch. Als ik in de Jordaan was, praatte ik plat Amsterdams.’

Wat vond je van de andere wereld van je klasgenoten op De Burght?

‘Ik vond die wereld niet per se aantrekkelijk, met hun ouders die advocaat waren. Zij hadden ook best een kutleven, die ouders waren ’s avonds pas om 9 uur thuis, als hun kinderen al lagen te slapen en een hele dag met de oppas waren geweest. En als ze een zak chips wilden opentrekken moesten ze hun ouders bellen, nou, dat hoefde bij ons niet. Er was maar één zak chips, maar als die open was dan at je hem ook leeg. Ik was meer gefocust op geld, dat was het enige wat ik miste in ons gezin. Het maakte dat ik er heel hard voor wilde werken, want ik wilde niet stelen.’

Rond zijn 12de begint voor Wahib een levensfase die uit een vreemde mengeling zal bestaan van ontsporing en ambitie om een bestaan als acteur op te bouwen. In die tijd scheiden zijn ouders en keert zijn vader terug naar Casablanca, en eenmaal op de middelbare school wordt hij na enkele conflicten van het Geert Groote College gestuurd en doorverwezen naar het speciaal onderwijs.

‘Ik heb een lastige jeugd gehad. Maar ik heb met mezelf afgesproken: luister, je moet er niet te veel op zitten, snap je? Als ik de hele tijd zeg ‘het gaat niet goed met mij, het gaat echt niet goed met mij’, dan ga ik het op een gegeven moment ook geloven. Je moet het positieve blijven zien, want anders wordt het heel donker in je hoofd. En dat moet je niet hebben. Je moet blijven geloven dat je kunt slagen.’

Wanneer besefte je dat je niet te veel in die negatieve gedachten moet blijven hangen?

‘Dat was niet een bepaald moment ofzo, maar het gaat terug tot de basisschool. Thuis was de situatie een beetje fucked up, maar als ik eenmaal mijn rugzak op deed en naar school ging... daar begon het acteren al een beetje. Tijdens het kringgesprek op maandag vertelden kinderen wat ze dat weekend hadden gedaan. Ik had nooit iets leuks gedaan, dus dan ging ik freestylen, om mijn klasgenoten te laten geloven dat ik ook een heel leuk weekend had gehad. Dan vertelde ik dat ik naar Euro Disney was geweest. Had ik vantevoren natuurlijk even gegoogled hoe het daar was.’

Waarom moest je naar het speciaal onderwijs?

‘Ik begon in de havo-kansklas van het Geert Groote College. Omdat ik twee keer had gevochten, belandde ik daarna op het vmbo-t van het Transferium (school voor leerlingen die tijdelijk niet terechtkunnen op een reguliere school, red.), dat was in hetzelfde gebouw als het speciaal onderwijs. Als je je daar goed gedroeg, mocht je na zes maanden terug naar je oude school. Wat bijna nooit gebeurde: ze zeggen het wel, maar het gebeurt nooit. Toen ging ik naar het Altra College, voor speciaal onderwijs. Ik vond het er wel chill. Ik ben nooit boos geweest dat ik naar die school moest, ik voelde me er eigenlijk wel thuis. Iedereen daar was een beetje druk, iedereen was een beetje zoals ik. Voor het eerst zat ik in een klas met mensen die ook veel grapjes maakten. Ik hield van die concurrentie, hoefde ik niet steeds om mijn eigen grapjes te lachen. Uit allerlei testen kwam toen dat ik ADHD heb.’

In die periode rolde je ook de wereld van het acteren in.

‘Ik ben daar actief achteraan gegaan. Op de basisschool kwam er een keer een filmploeg om het tv-programma Puberruil op te nemen, dat was de eerste keer dat ik met een camera werd geconfronteerd. Ik vond dat superleuk. Rond mijn 14de heb ik me bij een castingbureau ingeschreven, ging ik audities doen en heb ik veel gefigureerd. Zo ging ik van een rolletje van één zin naar een rolletje met vier zinnen, naar twintig zinnen, naar een heel script. Ik ben alleen niet zo goed in teksten onthouden, daarom heb ik leren improviseren. Mijn woordenschat is niet zo groot. En theater vind ik niet zo leuk. Ik ben daar niet mee opgegroeid, dat waren niet onze uitjes.’

Wahib houdt zich staande met zijn verbale talenten en charme en verlaat de school zonder eindexamen te doen. Na vele kleine (figuranten)rolletjes, sleept hij op zijn 17de zijn eerste grote klus binnen met de rol van Yous in de comedyfilm Fissa van regisseur Bobby Boermans. Daarna lukt het hem op basis van zijn ervaring aangenomen te worden op de toneelopleiding van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, waar hij nog altijd aan studeert.

In de periode na het Instagram-incident denkt Wahib vaak terug aan zijn tijd op het speciaal onderwijs. In die tijd kwam hij ook vaak genoeg in de problemen. Hoe ging hij daar toen mee om, vraagt hij zich af. En wat probeerde hij om ervoor te zorgen dat het nooit meer zou gebeuren?

‘Dat waren niet zulke erge fouten als deze. Maar op dat moment waren ze wel heftig. Van school gestuurd worden, vechten, dat soort momenten. Of de overgang van een gewone school naar speciaal onderwijs, dat was heel naar voor mijn familie. Altijd omdat ik impulsief was en niet nadacht over de gevolgen van mijn daden. Waarom doe ik dat? Waarom doet mijn lichaam zulke dingen? Daar heb ik nog steeds geen goed antwoord op. Ik kan het wel gooien op ADHD, maar dat vind ik te makkelijk.’

Heb je jezelf het afgelopen jaar afgevraagd: oké, ik heb iets doms gedaan, maar waar komt die felheid vandaan? Op internetfora van de Marokkaans-Nederlandse gemeenschap lazen we dat jij te fel werd aangepakt, omdat je een Marokkaanse achtergrond hebt.

‘Dat zijn geruchten, maar ik geloof daar niet echt in. Ik ben op handen gedragen. Kijk, Marokkanen in Nederland staan sowieso 2-0 achter. Natuurlijk zijn er in mijn bijzijn ook vaak genoeg grapjes gemaakt van ‘hé let op je portemonnee’, maar als je daar je hele leven mee gaat zitten, schiet het ook niet op. Liever ging ik twintig keer zo hard werken om er te komen, en dat is me gelukt.’

Was je je bewust van je talent, van het idee: als ik straal, grappen maak, liefde geef, dan krijg ik dat ook terug?

‘Onbewust bewust misschien? Zo deed ik dat ook bij de juf op school als ze boos op me was. ‘Ben je echt zo boos, serieus?’ Dan ging ik een beetje dollen en dan vond ze me toch weer lief. Die lijn heb ik doorgetrokken en zo gedroeg ik me ook vaak in talkshows bijvoorbeeld. Niet nadenken, gewoon gaan. Anders ga je daar een beetje bang zitten zijn.’

Is dat gevoel nu weer terug?

‘Dat is nooit helemaal weggeweest. Alleen weet ik nu hoe snel het succes ook weer weg kan zijn.’

Laatst zei je in een interview met MTV dat er nu wel een ‘remmetje’ op zit.

‘Ik hou van grove grapjes, maar dat betekent niet dat je ze moet maken. Ik denk dat ik op mijn 40ste over deze uit de hand gelopen grap en alle gevolgen van dien nog steeds zal denken: wat als ik het niet had gedaan? Maar die naïeve jongen zal altijd in mij blijven zitten, zo ben ik gewoon.’

Denk je dat deze gebeurtenis je voor altijd zal definiëren?

‘Tuurlijk. Misschien dat het een poosje niet wordt genoemd, maar het zal altijd blijven terugkomen, de rest van mijn leven. Ik wil wel verder, maar hoe is de vraag. Ik had hiervoor nooit de gedachte: wat als ik 40 ben, waar sta ik dan? Nu wel.’

Cv Bilal Wahib

22 januari 1999 Geboren in Amsterdam als Bilal El Mehdi Wahib.

2011 Doet mee aan het tv-programma Puberruil.

2012 Geert Groote College Amsterdam.

2013 Altra College, speciaal onderwijs.

2013 Kleine rol in de VPRO-film Mimoun.

2014 Schrijft zichzelf in bij Zaza Casting, rol in tv-serie A’dam & E.V.A.

2016 Rol in de film Fissa, rol in de film Layla M.

2018 Speelt Mo de Show in hitserie Mocro Maffia.

2019 Doorbraak met de film De libi, tekent bij Top Notch.

2020 Nummer-1-hit met het nummer Tigers.

2021 Rol in de film Meskina, release debuutalbum El Mehdi.

Wahib heeft een relatie en woont in Amsterdam.