'Ik vind het fijn om te zien dat het dus ook anders kan' Kop kop

Cornald Maas in gesprek met kinderen van gescheiden ouders. Dit keer Anna (30, psycholoog), die haar moeder alle credits geeft....

‘Dat mijn ouders uit elkaar zijn gegaan heeft behoorlijk wat invloed gehad op hoe ik in het leven sta, en op mijn relaties. Een van mijn vrienden op school noemde me ooit ‘ijskonijn’ – maar dat was ik niet, ik miste alleen basisvertrouwen en een fundament. Pas op mijn 24ste kreeg ik mijn eerste serieuze relatie. Daarvoor was ik altijd onzeker, en steeds bang dat het uit zou gaan. Sinds ik met mijn huidige vriend ben, ben ik een stuk rustiger. Hij is lief, maar durft me ook tegen te spreken. Voor slachtofferschap heeft hij geen geduld. Hij komt uit een hecht gezin, zijn ouders hebben het leuk samen, zijn vader is betrokken bij wat hij doet. En ik vind het fijn om te zien dat het dus ook anders kan.

Mijn ouders gingen officieel uit elkaar toen ik 5 was, maar tot mijn 12de zijn we als gezin veel samen blijven doen. Ik denk dat mijn moeder, die de scheiding heeft geïnitieerd, dat vooral omwille van mij heeft gedaan. Ze heeft ervoor gezorgd dat ik mijn vader altijd ben blijven zien. Ik heb er grote bewondering voor hoe zij lange tijd dingen van zichzelf opzij heeft gezet. Altijd heeft ze alles voor mijn vader geregeld, ook in zijn werk. Later heeft ze me verteld dat zij als geboren Amsterdamse in dat Friese dorp waar we woonden nooit gelukkig is geweest.

Mijn vader dacht altijd dat het gras elders groener was, ging veel vreemd, woonde tijdelijk samen met vriendinnen – en ik wist niet beter, ik was eraan gewend. Ik was het vaderskind dat zijn vader op een voetstuk plaatste. Ik zag toen nog niet wat ik me later ben gaan realiseren: dat mijn vader egocentrisch en leugenachtig is, nooit iets voor de ander heeft gelaten, op het laatste moment een afspraak liet schieten en zich eigenlijk nauwelijks met mijn opvoeding bemoeide. Door mijn moeder ben ik geworden wie ik ben.

Toen ik 12 was zouden we met z’n drieën op vakantie gaan, maar mijn vader kreeg een vriendin die jaloers was op mijn moeder en mij en het gezinsleven probeerde te verstieren. Voor mijn moeder was de maat vol. Ze maakte een eind aan de periode dat we nog intensief als gezin met elkaar optrokken.

Toch bleef ik mijn vader zien. Ik was geen opstandige puber, maar werd wel mondiger en begon tegen hem in te gaan. Ik zei dat ik geen zin had in een innig contact met zijn vriendin. Maar prompt liet hij haar naar mij bellen, en toen dat een korzelig gesprek werd belde mijn vader mij vervolgens met de mededeling: ‘Je ziet je vader nooit meer, doe de groeten maar aan je moeder’, en hij hing op. Dankzij mijn moeders bemiddeling werd het contact weer hersteld, maar het was niet de laatste keer dat mijn vader over mijn grenzen heenging. Dan zei hij, na een aanvaring: ‘Ik hou niet meer van je, ik ben je vader niet meer’, en werd er daarna toch weer een poging ondernomen om de boel te lijmen. Achteraf gezien was het onvermijdelijk dat onze relatie aanzienlijk verslechterde, en dat mijn moeder, nu acht jaar geleden, het contact met mijn vader definitief verbroken heeft.

Eerst was ik daar boos om, maar ik zag al vrij snel in dat ze niet anders kon: er zat een grens aan haar loyale, vergevingsgezinde gedrag. Ze kon niet langer omgaan met de wijze waarop mijn vader in het leven stond. In toenemende mate bleef hij stilstaan, raakte hij verbitterd, kwam hij met sentimentele verhalen uit het verleden, waren ontmoetingen voor hem alleen maar zinvol als het over hém kon gaan.

Mijn moeder is al met al veel beter uit de scheiding gekomen dan hij. Ze heeft weliswaar geen nieuwe man, al zou ik haar die met liefde gunnen, maar ze woont weer in Amsterdam, omringd door haar familie en vrienden. Ze heeft een erg leuke baan en we zijn heel close met elkaar. Zo gaan we elk jaar samen op vakantie in Griekenland.

Mijn vader is er slechter aan toe. Zijn zaak ging failliet, hij kwam er financieel slecht voor te staan, zijn relatie ging voorbij. Hij heeft nu wel weer een vriendin, maar dat is een Oekraïense, en hij ziet haar niet veel. Hij is al met al een complexe man die zich vanuit onzekerheid met hielenlikkers omringt en indruk probeert te maken door sterke verhalen te vertellen. Toen mijn vriend mijn vader voor het eerst ontmoette was hij verbijsterd: was deze, zoals hij het noemde, mix van Haagse Harry en een Bassie zonder make-up werkelijk mijn vader?

Vorig jaar kwam het tot een allesbepalende uitbarsting. Mijn vader had een tijdje in Amerika gewerkt, kwam zonder baan en huis terug naar Nederland en wilde twee nachtjes bij me logeren. Maar hij ging niet meer weg, en ik kon niet meer functioneren. Ik raakte overstuur. Ik schrok van die apathische man op de bank, die er slecht uit zag en totaal geen interesse in mij had. Van de man die ooit alles had en redelijk normaal in het leven stond, was niets meer over. Ik heb hem na een week, huilend, te verstaan gegeven dat hij mijn huis moest verlaten. Sindsdien heb ik hem niet meer gezien.

En nu, binnenkort, ga ik hem voor het eerst in ruim een jaar toch weer opzoeken. Hij woont inmiddels in Italië. Mijn vriend vindt het niet zo’n goed idee dat ik erheen ga, dus ik neem een vriendin mee. We zullen niet bij mijn vader logeren maar in een hotelletje verderop. En wat er ook gebeurt, ik zal blijven bedenken: hij is mijn vader, maar dit is mijn eigen leven.

Meer over