WeerbaarJoep van Ginneken

‘Ik heb me uit mijn depressie gevist’

Hoe blijft een mens mentaal overeind in tijden van tegenslag, een zoveelste lockdown bijvoorbeeld? Zelfkennis, zegt zelfbenoemd armoedzaaier Joep van Ginneken, is de sleutel. ‘Ik moet veel alleen zijn.’

Evelien van Veen
null Beeld Anna Boulogne
Beeld Anna Boulogne

‘Hoi, hier ervaringsdeskundige Joep van Ginneken’, mailt Van Ginneken (64) naar aanleiding van de oproep mee te doen aan deze rubriek. ‘Drie depressies in bijna twintig jaar, HSP’er, PTSS’er, bijstandalleenstaande oftewel armoedzaaier met elke maand nul op de rekening en geen buffer.’

‘HSP’er’ staat voor hoogsensitief persoon, met PTSS’er bedoelt hij dat hij aan posttraumatische stress lijdt. Een moeilijke jeugd, verklaart hij aan de telefoon. Een moeder die sloeg, een vader die op zijn 12de naar de fabriek ging en ook ‘alleen geleerd had met zijn handen te communiceren’: geen voedingsbodem voor veel geloof in anderen of zichzelf. ‘Je vertrouwt niemand meer. Als je zelfs je eigen moeder niet kunt vertrouwen, waar blijf je dan?’

Van Ginneken ging naar de kunstacademie (‘Nul steun van thuis’), sjeesde daar (‘Op een dag moet je erkennen dat je niet de kunstenaar kunt zijn die je wilt zijn’) en werkte in een reformwinkel en als techniekassistent op een middelbare school, tot hij thuis kwam te zitten met een depressie. ‘Daar heb ik mij uitgevist.’

Uitgevist? Aan de haren omhoog getrokken, bedoelt u dat?

‘Nee, ik bedoel het letterlijk: ik ben gaan vissen. Ik kreeg ook therapie en pilletjes, maar wat vooral enorm heeft geholpen was dat ik dagelijks aan de waterkant zat. Boterhammen en koffie mee en staren naar de dobber. Mijn therapeut legde uit dat het je leert minder te piekeren: er drijft van alles voorbij in de rivier, maar je hoeft het niet allemaal naar binnen te hengelen. Negatieve gedachten kun je gewoon laten gaan.

‘Er zat ook vaak een Hindoestaanse meneer aan het water, die nam de buit mee naar huis. Als ik iets ving, voorn of blei, bracht ik dat naar hem en dan aten we het op. Een rustige man, geen blablafiguur. Als mensen zichzelf belangrijk vinden, haak ik af. Wat dat betreft heb ik geleerd naar mijn lichaam te luisteren; als ik na vijf minuten moe word van iemands aanwezigheid, dan zeg ik dat ik het genoeg vind en dan ga ik weg. Sowieso zie ik weinig mensen. Vroeger had ik bergen kennissen, maar ik heb het afgeschaald. Ik heb een heel goede vriendin en verder wat buren met wie ik tienminutengesprekjes voer. Dat is genoeg, ik moet veel alleen zijn.’

null Beeld Anna Boulogne
Beeld Anna Boulogne

Welke leefregels helpen nog meer?

‘Ik heb een ruwharige teckel, daar ga ik elke dag 2,5 uur mee lopen. Telefoon thuis laten, geen oortjes in, zo veel mogelijk bebouwing vermijden; gewoon om je heen kijken naar het drukke gedoe van een roodborstje in de struiken of naar een paddestoel die er gisteren nog niet was. Thuis heb ik twee aquaria, daar kijk ik liever naar dan naar de televisie. Talkshows zie ik al jaren niet meer, je wordt er niets wijzer van. Als ik tv kijk, is het naar een documentaire over de natuur.’

Al te veel prikkels mijdt u?

‘Ik zou wel willen werken, maar het gaat niet. Door mijn psychische toestand heb ik een kort lontje. Boodschappen doen levert me al spanning op, als ik bijvoorbeeld plotseling om wéér een nieuw terras heen moet. Dan heb ik de neiging daar dwars doorheen te fietsen of ‘Rot allemaal op!’ te roepen. Maar dat levert niks op, je kunt er toch niets aan veranderen. Ik heb geleerd mijn beperkingen te accepteren. Ik leid een rustig leven op een flatje met mijn hond en spullen van de kringloop, dat is voor mij het beste. Echt: zelfkennis is het hoogste goed.’

Bent u of kent u iemand die een goede manier heeft gevonden om mentaal gezond te blijven in deze tijd van tegenslag? Mail naar e.vanveen@volkskrant.nl

Meer over