die ene leerlingJaap Blaakmeer over Sietske

‘Ik had Sietske nooit mogen vragen haar praatje nog eens te doen’

Leerkrachten, docenten en hoogleraren over de leerling die hun kijk op het vak heeft veranderd. Jaap Blaakmeer (76) over Sietske, die wel straf verdiende, maar misschien niet zo’n zware.

Rik Kuiper
null Beeld Hedy Tjin
Beeld Hedy Tjin

‘One minute talks. Zo noemde ik de praatjes die ik leerlingen in de les liet houden, praatjes van één minuut over een onderwerp naar keuze. Elke les deden we er een paar. In het Engels, uit het hoofd. Op die manier wilde ik ze hun gespreksvaardigheden laten trainen.

‘Voor sommigen was het een fluitje van een cent, anderen zagen er als een berg tegenop, maar niemand ontkwam eraan. Ook Sietske uit havo 5 niet, ondanks haar smeekbede of ze het niet voor mij alleen mocht doen. Ik kende haar niet als een schuchter muisje. In mijn lessen oogde ze ontspannen, ze durfde voor zichzelf op te komen, leek niet bang uitgevallen. Ik zag geen enkele reden waarom ik haar zou ontzien.

Trapleuningen

‘Ze mochten het overal over hebben, al zei ik op een gegeven moment wel dat ze praatjes over hun eigen jeugd en waar ze waren opgegroeid achterwege mochten laten. Als je niets kiest, kies ik voor je, zei ik soms. Dan moet je praten over ‘banisters’, trapleuningen. Meestal kwamen ze daarna zelf met een onderwerp. Dat ging ook het beste. Een enkele keer spraken leerlingen zo gloedvol over iets wat hun bezighield, dat ze vergaten dat het in het Engels ging. Dat waren de glorieuze momenten.

‘Zo ging het bij Sietske niet. Ik herinner me niet waarover ze sprak, wel dat ze haar ingestudeerde praatje met neergeslagen ogen afraffelde. Na afloop complimenteerde ik haar met de geslaagde operatie. En toen ging ik in de fout. ‘This was all right’, zei ik, ‘but I wonder if you could now look at the class and really talk to them.’

‘Mis. In twee seconden beende Sietske het lokaal uit, waarbij ze de deur zo hard dicht ramde dat het hout rond de slotplaat versplinterde. De klas reageerde eerst geschokt, daarna licht geamuseerd.

‘Dat het misging, kwam ook door mijn ervaringen bij het schooltoneel. Ik deed dat jaar voor de vijftiende keer de regie, en een voorwaarde om er met elkaar iets goeds van te maken is dat je elkaar zonder gêne vertrouwt. Ook in de klas streef je als leraar naar een sfeer van vertrouwen, maar anders dan bij de leerling-acteurs hebben ze er in de lessen niet zelf voor gekozen om ‘op te treden’ voor publiek. Daar dacht ik te makkelijk over. Ik had Sietske nooit mogen vragen haar praatje nog eens te doen.

Uitlokking

‘Na de les kwam ze bij me. Ze bleek geschrokken en behoorlijk schuldbewust. Ik vertelde haar dat ik mezelf medeschuldig achtte, wegens uitlokking, maar dat haar reactie evengoed niet zonder gevolgen kon blijven. Nee, dat vond ze zelf ook, en ze verwachtte een flinke straf.

‘Ik meldde het voorval bij de teamleider en de conciërges. Voor materiaalschade bestaan WA-verzekeringen, dus dat zou wel loslopen. Maar wat voor sanctie moest er komen voor haar uitbarsting? Hard aanpakken, vond een van de conciërges. Dit kon absoluut niet door de beugel. Bij een zwaar vergrijp hoorde een zware straf.

‘Kort daarna bleek dat de schade aan de deur meeviel. De conciërges konden het zelf repareren, zonder extra kosten te maken. Ook vertelde ik over mijn eigen rol bij het incident. Daardoor sloeg de stemming om. ‘Ik denk dat ik zelf ook zo gereageerd had’, zei de conciërge die streng wilde straffen.

‘Daarop stelde iemand voor Sietske een alternatieve straf te geven. We zouden haar vragen een versnapering mee te nemen voor de mensen die de deur gerepareerd hadden. Daar kon Sietske zich in vinden. Bij de eerstvolgende vergadering van het ondersteunend personeel bracht ze een taart langs. Iedereen was blij.

‘Dit was ruim vijftien jaar geleden, maar de herinnering aan dit voorval kwam onlangs weer boven toen minister Sander Dekker van Rechtsbescherming met dat wetsvoorstel kwam om rechters te verplichten bij bepaalde delicten altijd celstraf op te leggen, zonder aanzien des persoons. ‘Hard aanpakken, dat zal ze te leren’ is het motto. Maar dat is te simpel. Je moet van de regels kunnen afwijken, als de situatie erom vraagt. Dat weet ik dankzij Sietske.’

Sietske heet in werkelijkheid anders.

Meer over