PostuumPiet Schram (1934-2021)

Hoogleraar theoretische natuurkunde Piet Schram (1934-2021) was ook als ‘communistische christen’ actief

‘Een communistische christen’, noemde hij zichzelf wel. Later werd het een ‘socialistische christen’. Professor Piet Schram, hoogleraar theoretische natuurkunde aan de TU in Eindhoven, was een ouderwetse vredesactivist.

Piet Schram Beeld
Piet Schram

Tijdens de antikernwapendemonstranties in de jaren tachtig had hij een bestuursfunctie in het IKV van Mient-Jan Faber. Hij was lange tijd voorzitter van het wetenschappelijk bureau van de PSP (Pacifistisch Socialistische Partij). Toen de PSP opging in GroenLinks en die partij zich uitsprak voor de Navo-bombardementen in Kosovo, stapte hij over naar de SP. Piet Schram overleed 10 februari op 87-jarige leeftijd. De laatste jaren had hij problemen met dementie.

Arthur Schram, een van zijn zeven kinderen, zegt dat hij aanhanger was van de ‘Einstein-doctrine’: ‘Vrede kan niet worden bereikt door macht en geweld, alleen door elkaar proberen te begrijpen.’ Hij onderhield tijdens de Koude Oorlog veel contacten met mensen in de Sovjet-Unie.

Hij zou lid worden van de Russische Academie van Wetenschappen en werd ereburger van de stad Odessa in wat nu de Oekraïne is. Hans Matheeuwsen van het Vredesburo Eindhoven kende hem bijna veertig jaar: ‘Hij was iemand die als persoon rust en vrede uitstraalde. Een bijzonder lieve en aardige man. Hij was actief in het Vredescentrum dat een religieuze achtergrond had. Maar samenwerken was geen probleem. Piet zei altijd: ‘Eindhoven is te klein om ruzie met elkaar te maken.’

Bolleboos van de familie

Piet Schram was een nakomertje in een gezin van acht kinderen. Zijn vader was een Vlaming die vlak na zijn geboorte een huisartsenpraktijk overnam in West-Friesland. Later zou het gezin verhuizen naar Bergen op Zoom. Piet was de bolleboos van de familie, een echte bèta, die in 1956 afstudeerde aan de toenmalige TH in Delft. Daarna werkte hij een jaar bij de vliegtuigfabriek Fokker en enkele jaren bij het Europese organisatie Euratom in München. In 1966 werd hij visiting professor aan de UC Berkeley. Daar raakte hij betrokken bij de Free Speech Movement, net op het moment dat vanuit Berkeley grootschalige anti-Vietnamprotesten werden geëntameerd. Hij werd daar van de ene op andere dag uitgesproken links. Later werd hij docent aan aan de University van Rochester in de staat New York. Omdat hij zwarte huurders in huis had, viel de politie na rassenrellen een keer zijn woning binnen, omdat ze dachten dat er ordeverstoorders zaten. Omdat Piet Schram vermoedde dat de FBI zijn telefoon afluisterde, sloot hij ieder gesprek af met ‘de groeten van J. Edgar Hoover’, toen de hoogste baas van de FBI.

In 1972 keerde hij in Nederland terug. Hij koos voor de leerstoel theoretische natuurkunde in Eindhoven, waar hij tot zijn emeritaat colleges stromingsleer en warmtetransport gaf.

Hij stimuleerde de studenten ook maatschappelijk actief te worden met colleges ‘vrede, veiligheid en techniek’. ‘Hij was een echte intellectueel. Superintelligent’, zegt Arthur die zelf hoogleraar economie is aan de UvA in Amsterdam. In 2015 had hij met zijn vader nog een polemiek in de Volkskrant over de studieduur.

Hoewel hij uitgesproken republikeinse opvattingen had, zou hij toch een koninklijke onderscheiding accepteren. ‘Van de monarchie houd ik niet zo, omdat die moeilijk verenigbaar is met de democratie. Maar ik heb niets tegen het koningshuis qua personen. Het zou bovendien onaardig zijn geweest tegenover de mensen die het aangevraagd hebben’, zei hij in het Eindhovens Dagblad.

Meer over