Interview

Hoogleraar seksuologie Ellen Laan: ‘Ik hoop dat ik nog tijd heb, want er staan nog zo veel onderwerpen op mijn bucketlist’

Ellen Laan bij haar thuis in Diemen. Beeld Foto: Valentina Vos. Visagie: Djolien de Kreij
Ellen Laan bij haar thuis in Diemen.Beeld Foto: Valentina Vos. Visagie: Djolien de Kreij

Hoogleraar seksuologie Ellen Laan, een van de meest prominente onderzoekers op haar terrein, is ongeneeslijk ziek. Maar uitgestreden om Nederland op seksueel gebied wijzer te maken is ze niet. ‘Er ligt in de slaapkamer nog altijd veel te veel focus op penetratieseks.’

‘Ik heb slecht nieuws’, zegt Ellen Laan als ze een uur voor de interviewafspraak opbelt: ‘Ik moet met spoed naar het ziekenhuis omdat mijn netvlies lijkt los te laten. Ik heb nog aan de huisarts gevraagd of het later kon. Maar zij vond mijn ogen belangrijker dan een interview. Dus kan het later vandaag?’

Een afspraak maken met seksuoloog en psycholoog Ellen Laan (59) is momenteel ingewikkeld. Nadat ze vierenhalf jaar geleden voor borstkanker werd behandeld, bleek ‘die stomme kanker’ sinds maart weer terug. En uitgezaaid. Ze kreeg chemo’s om er ‘een flinke klap op te geven’, en zit nu aan de immunotherapie, in de hoop er daarmee drie extra levensjaren bij te krijgen. Maar die hoop staat nu ineens op het spel, vertelt ze geëmotioneerd na haar ziekenhuisbezoek. ‘Het lijkt erop dat de bloedvaatjes in mijn ogen verstopt zijn en dat ik daardoor steeds minder zicht heb’, vertelt ze aan de telefoon. ‘En dat kan betekenen dat ik mijn immuuntherapie moeten stoppen, want als dit een bijwerking is kan dat heel gevaarlijk zijn. In je hersenen zitten natuurlijk ook bloedvaatjes. Het spijt me erg’, zegt ze in tranen, ‘maar ik ben op dit moment niet in vorm om het interview te doen.’

Dat Ellen Laan niet snel haar werk opzij zet vanwege gezondheidsproblemen, bewees ze wel door zich tijdens haar reeks chemobehandelingen vol overgave in het publieke debat te blijven storten. Zo nam ze, met een doek gewikkeld om haar kale hoofd, een filmpje op waarin ze een biologieleraar op de vingers tikte die beweerde dat het helemaal geen heuglijk nieuws was dat de clitoris kortgeleden ook een plekje in het biologieboek van middelbare scholieren kreeg, zoals de penis die al jaren heeft. De man vond, in navolging van seksegenoten als Telegraaf-journalist Wierd Duk, dat de clitoris geen lesmateriaal is omdat die toch geen rol speelt in de voortplanting, en het thema lust kwam zijn lokaal niet in.

Ellen Laan. Beeld Foto: Valentina Vos. Visagie: Djolien de Kreij
Ellen Laan.Beeld Foto: Valentina Vos. Visagie: Djolien de Kreij

Het was olie op het vuur van professor Laan – ook wel de godmother van de Nederlandse seksuologie genoemd – die wereldwijd bekend is vanwege haar baanbrekende onderzoek naar de seksualiteitsbeleving van vrouwen. Al decennia strijdt ze voor meer genotsbeleving voor vrouwen. Zo richtte ze de stichting Seksueel Welzijn Nederland op, die ten doel heeft gendergelijkheid op het gebied van seksueel welzijn te bevorderen en ontving ze voor haar onvermoeibare strijd een eredoctoraat van de Katholieke Universiteit Leuven. Sinds kort staat ze ook in de bestseller Bedtijdverhalen voor rebelse meisjes, waarin portretten staan van inspirerende vrouwen, van Cleopatra tot Michelle Obama.

Nadat de nieuwe interviewafspraak wederom op het laatste moment moet worden verschoven omdat Ellen zich fysiek te slecht voelt en haar vader ineens ook (‘Ik ben nu onderweg om afscheid van hem te nemen, hij is stervende’), doet partner Mario de volgende dag de deur van haar huis in Diemen open. Ellen zit, met haar benen opgetrokken, op de bank. Hoe minder ze beweegt, hoe beter het voor haar is. Mario zet daarom voordat hij naar boven vertrekt koffie en koekjes klaar, voor het bezoek, Ellen eet niet. Zij vraagt zich vooral af of de interviewer wel lekker zit (‘gooi ook gewoon je benen op de bank, hoor’).

null Beeld Foto: Valentina Vos. Visagie: Djolien de Kreij
Beeld Foto: Valentina Vos. Visagie: Djolien de Kreij

Wat spelen er veel vreselijk verdrietige dingen in je leven.

‘Ja, ontzettend. Het was heel bijzonder bij mijn vader gisteren. Hij heeft een paar weken geleden een pacemaker gekregen en dat leek in eerste instantie goed te gaan, maar toen kreeg hij koorts en een delier. Al na een paar dagen zei hij: ‘Ik kan niet meer. En ik wil ook niet meer.’ Toen heeft hij eerst aan Moe, zo noemt hij mijn moeder altijd, gevraagd of zij het goed vond. Zij zag hem al lang lijden, dus ze zei: ‘Ga maar lekker slapen’. Vervolgens wilde hij van zijn vijf kinderen en hun partners weten of ze erachter stonden. En nu wordt hij palliatief gesedeerd. Hij heeft nog steeds een goed werkende pacemaker, dus het kan nog wel een paar dagen duren voordat hij overlijdt.’

Heb je desondanks gisteren al afscheid van hem genomen?

‘Ja. Dat was af en toe erg emotioneel, maar hij bleef tot op het laatste moment ook grappen maken.’

Hoe is het nu met jouw gezondheid?

‘De borstkanker van een jaar of vier geleden is uitgezaaid naar mijn buikholte, en verder heb ik nog wat in mijn ribben en op mijn eierstokken en zo. Ik had dat niet verwacht. Op 4 maart heb ik nog een hartstikke gaaf college gegeven aan tweehonderd studenten, waarna ik me opnieuw realiseerde wat voor tof werk ik toch heb. En wat een hoop werk ik nog te verzetten heb. Maar de volgende dag voelde ik me niet lekker en een paar dagen later, op internationale vrouwendag, bleek na een CT-scan dat het foute boel was. Ik ben meteen opgenomen. De dag erna heb ik het de kinderen verteld, samen met Mario. En dat is natuurlijk toch wel heftig verdrietig. Het aftakelingsproces gaat me ook veel te hard ineens.’

Aan de drie jaar die jij jezelf had gegeven, wordt geknabbeld.

‘Nou ja, ik hoop nog steeds van niet, maar de laatste weken kan ik steeds minder. Toch probeer ik hoop te houden op die drie jaar die ik mezelf stiekem had toebedeeld. Want ik merk dat als ik dat niet doe, ik nu al met mijn stervensproces bezig moet zijn, en daar ben ik nog helemaal niet aan toe. Ik heb wel mijn testament gemaakt, en ik ga in september met Mario trouwen. Voorheen vond ik trouwen niet nodig, maar nu voelt het als iets wat ik echt met hart en ziel wil.’

Hoe komt dat, denk je?

‘Dat komt denk ik doordat ik lang het gevoel ben blijven houden dat ik niet goed genoeg was. Ik ben erg gepest op school. En thuis werd dat niet goed begrepen. Mijn ouders hebben allebei de lagere school gedaan, ze hadden een kappers- en tabakszaak, ik ben als enige van de vijf kinderen gaan studeren. Ik was anders en daarbij was ik ook nog een heel gevoelig kind, dus ik denk dat ze me daardoor niet goed snapten. Mijn moeder heeft ook weleens tegen me gezegd: ‘Er zal wel iets met jou zijn waardoor je elke dag huilend thuiskomt’. Ze heeft het vast nooit zo bedoeld, maar dit onthield ik omdat ik natuurlijk zelf ook dacht dat dat pesten mijn eigen schuld was. Het zou zo mooi zijn geweest als mijn ouders af en toe hadden gezegd: joh, trek je er niks van aan, je bent goed zoals je bent. Dat had mij het gevoel kunnen geven dat het niet aan mij lag. Maar doordat dat niet is gebeurd, dat was in die tijd ook niet heel gewoon, heb ik die onzekerheid altijd enorm met me meegenomen.

‘Maar door mijn ziekte ben ik veel meer in mezelf gaan geloven. Dat ik wel wat te vertellen heb, dat ik een boodschap heb die gehoord mag worden, en dat ik goed ben zoals ik ben, voel ik nu pas. En daardoor kan ik ook nu pas écht voelen dat er van me wordt gehouden. Hiervoor geloofde ik dat nooit zo. Ook niet van Mario. Maar dat gevoel is nu weg waardoor ik me ineens ook helemaal in die liefde kan wentelen en wil trouwen.’

Je zei eerder dat er nog zo veel werk voor je te doen is. Wat wil je mensen nog graag meegeven?

‘Ik wil nog graag de wijdverbreide misvatting doorbreken dat mannen en vrouwen op seksgebied nou eenmaal van elkaar verschillen, en dat het om biologische redenen niet meer dan logisch is dat mannen vaker klaarkomen dan vrouwen. Uit onderzoek blijkt dat vrouwen en mannen fysiologisch niet verschillen in de capaciteit voor seksueel genot, maar wel, door allerlei onware opvattingen over vrouwelijkheid en mannelijkheid, in hun kansen op seksueel genot. Omdat we ‘seks’ definiëren als ‘penis-in-vagina’ en de clitoris negeren, hebben vrouwen veel minder vaak een orgasme. Daarmee ‘leert’ hun brein niet dat seks iets is om zin in te hebben. Maar veel mannen vinden die gelijkheidsboodschap lastig. Dus mijn belangrijke doel is om hen over de streep te trekken zodat ze inzien dat seksuele gelijkheid geen vrouwenzaak is. Ook mannen hebben er veel bij te winnen als ze zich in de clitoris verdiepen. Want als je seks niet leuk maakt voor de vrouw, dan kun je een langdurige seksueel-bevredigende relatie wel vergeten. Wat me ook nog steeds verbaast is hoeveel vrouwen vrijen terwijl het pijn doet, en dat de orgasmekloof nog zo groot is. Maar Nederlanders zijn ongelooflijk eigenwijze mensen, hè. We vinden dat de emancipatie voltooid is, dat feminisme niet meer nodig is, en dat we ontzettend vrijgevochten en voorlijk zijn op het gebied van seksualiteit. Die zelfgenoegzaamheid remt ons.’

Hoe zie jij de kwestie Bilal Wahib? De acteur vroeg tijdens een livesessie op Instagram aan een 12-jarige jongen om zijn geslachtsdeel te laten zien, wat die deed. Er spoelde een golf van verontwaardiging over ons land.

‘Ik vind het terecht dat Bilal hier verantwoordelijk voor is gesteld, en dat deze jongen, die zijn idool vertrouwde, hier wordt gezien als slachtoffer. Als het om een meisje zou zijn gegaan, had het me trouwens niet verbaasd als zij niet ook op haar eigen rol zou zijn gewezen. Maar ik vind het vooral een probleem dat we zo spastisch doen over bloot. Waarom springen meisjes na sexting van het dak? Omdat we bloot zijn gaan seksualiseren, en degene die zich bloot toont wordt veroordeeld.’

null Beeld Foto: Valentina Vos. Visagie: Djolien de Kreij
Beeld Foto: Valentina Vos. Visagie: Djolien de Kreij

Er was ook ophef over het jeugdprogramma Bloot Gewoon, waarin kinderen aan naakte volwassenen vragen mochten stellen. Thierry Baudet twitterde dat de publieke omroep hiermee aanschurkt tegen het promoten van pedofilie.

‘Wat een flauwekul! Ik vind dat vergelijkbaar met de Hongaarse premier Orbán, die alle informatie over homoseksualiteit verbiedt voor jongeren onder de 18. Het is een wijdverspreid misverstand dat kennis over seks ervoor zorgt dat kinderen over hun grenzen gaan. Het omgekeerde is waar, kennis wapent juist, kennis beschermt. Het zorgt ervoor dat ze goed beslagen ten ijs komen zodat ze niet bezwijken onder groeps- of andere druk, maar op basis van hun eigen gevoelens keuzes maken. Het zijn de volwassenen die bloot seksualiseren, en die zich over hun seksuele moraal achter de oren moeten krabben wat mij betreft.

‘Zo wemelt het dus nog van de misvattingen. Dus ik hoop dat mij de tijd is gegeven om nog een boek te kunnen schrijven. Want er staan nog zoveel onderwerpen op mijn bucketlist. Bijvoorbeeld dat penetratie heel lekker kan zijn, maar alleen pas als je als vrouw voldoende opgewonden bent. Veel mensen denken dat het omgekeerd is, dat je opgewonden raakt van een piemel in een vagina, maar de vagina is geen equivalent van de penis, dat is ons geboortekanaal. Daar moet een kind doorheen, dus dat is geen super gevoelig seksueel orgaan. Gelukkig maar, want anders waren we als soort misschien al lang uitgestorven. Wat ook nog een enorm taboe is, is om, terwijl je vrijt met een partner, aan je eigen lijf te zitten. Alsof per se iemand anders jou dat plezier moet bezorgen.’

Misschien ook omdat vrouwen het beledigend vinden voor de man omdat hij het zelf kennelijk niet klaar kan spelen.

‘Ja, maar ook omdat we denken dat we het zonder handjes moeten kunnen. Terwijl ik denk: verwachten dat je een orgasme kunt krijgen zonder dat je clitoris wordt gestimuleerd, is hetzelfde als verwachten dat mannen kunnen klaarkomen zonder dat hun penis wordt aangeraakt.’

Waaraan ligt het of een vrouw moeilijk of makkelijk een orgasme krijgt?

‘Dat is een goede vraag. Dat weten we niet precies, maar we denken dat het uiteindelijk meer een ontwikkelingsprobleem is dan biologische aanleg. Als je niet van jongs af aan leert om jezelf te bevredigen, wordt het als volwassene ook vaak ingewikkeld om te leren klaarkomen. Wat er de laatste decennia ook aan de hand is, is dat veel jonge meiden aan de pil gaan. Terwijl pilgebruik je voor 50 procent van je vrije, beschikbare testosteron berooft, het hormoon dat je gevoelig maakt voor seksuele prikkels. Dus eigenlijk ontwikkelen die meiden zich seksueel met de rem erop. Een hardnekkig misverstand is ook dat vrouwen er 20 minuten over zouden doen om opgewonden te raken, terwijl mannen dat binnen een split second zijn. Flauwekul. Het hangt ervan af hoe ze gestimuleerd wordt, en daar gaat het meestal fout. Als een man mij hierover vraagt, zeg ik wel eens: als wij een masturbeerwedstrijdje zouden doen, dan weet ik nog zo net niet of jij wint. Want ja, als je weet waar je wezen moet...’ Wat me trouwens altijd zo frappeert is dat het er kennelijk om gaat dat je snel opgewonden raakt. Waarom zou je daar niet uitgebreid de tijd voor willen nemen?’

Hoe oud was jij toen je je eerste orgasme kreeg?

‘Dat weet ik nog precies, ik was ongeveer 12. Ik had allemaal seksuele fantasieën en ik werd daar enorm opgewonden van. Mijn eerste keer vrijen met mijn eerste vriendje was ook geweldig, inclusief een orgasme. Ik was er zo aan toe. Ik wilde het ontzettend graag. Ik was 17, mijn inwendige clitoris moet zó opgezwollen zijn geweest dat penetratie mijn inwendige clitoris kon stimuleren, dus ik kwam klaar, met penetratieseks en zonder handjes, haha. Alleen wist ik toen nog niet precies dat die inwendige clitoris daarin een rol speelde, want die kennis was toen niet beschikbaar.

null Beeld Foto: Valentina Vos. Visagie: Djolien de Kreij
Beeld Foto: Valentina Vos. Visagie: Djolien de Kreij

Heb je zelf nooit dat als je door drukte met werk of nu door de behandelingen, je orgasme langer op zich laat wachten, je je een beetje bezwaard voelt dat je man zo lang moet klussen?

‘Absoluut. Zeker nu mijn testosteron erg laag is vanwege de schade aan mijn eierstokken door de kankerbehandeling. Ik heb een periode gehad dat ik dacht: nou, dan is dit wat het is, dan kom ik gewoon niet meer klaar. Lichtjes opgewonden werd ik alleen nog. Maar gelukkig kunnen Mario en ik het daar uitgebreid over hebben, en heb ik er ook geen moeite mee om te zeggen dat ik er geen zin in heb, of ik zeg ‘doe maar geen moeite’. En ik weet nog heel goed hoe ik mijn partner moet plezieren, dat doe ik graag. Maar de laatste paar maanden is het klaarkomen weer helemaal teruggekomen. Het is ook... Hé, Mario.’

Mario komt even naar beneden om koffie te halen.

‘Ik zit net over mijn orgasmes te vertellen, in de laatste weken.’

Mario grinnikt.

Ellen, onverstoorbaar: ‘Wat de druk om snel te moeten klaarkomen bij vrouwen ook opvoert, is de druk die mannen voelen om al een erectie te hebben vóór ze gaan vrijen. Maar zo werkt seks helemaal niet. Van vrijen krijg je zin. Dus van vrijen, van strelen, van aanraken krijg je een erectie. Maar veel mannen doen dat voorwerk al in hun hoofd en dat is voor de vrouw eigenlijk alleen maar lastig. Want heel veel mannen nemen initiatief door een erectie te presenteren, maar dat kan tot gevolg hebben dat hun partners denken: jezus, hij is al zover, nou moet ik opschieten. Staan ze weer met 1-0 achter.

‘Sommige vrouwen gaan dan hun orgasme maar faken. Want als je je partner ervan kunt overtuigen dat jij een orgasme hebt gehad, is het gauw klaar. Dat weten de meeste mannen niet, maar de belangrijkste reden waarom vrouwen faken is dat de seks, als die voor hen niet zo opwindend is, dan sneller klaar is’.

Er valt nog een hoop te verbeteren. Erick Janssen, met wie je 25 jaar geleden ontdekte dat mannelijke en vrouwelijke geslachtsdelen vergelijkbaar reageren op seksuele prikkels, zei dat de wereld nog niet zonder jou kan.

‘O wat lief. Nou daarom moet dat boek er nog komen. En anders zijn er inmiddels wel genoeg mensen die dit verhaal kunnen vertellen hoor. Wat ik ook zo pijnlijk vind, en waarvan ik echt vind dat het moet veranderen, is dat we vrouwelijkheid nog zo devalueren. Het zit in alle facetten van onze maatschappij dat vrouwelijkheid iets minderwaardigs is, en dus ook hun manier van seks minderwaardig is. Kijk bijvoorbeeld naar hoe Sigrid Kaag en Femke Halsema gewoon in het publieke debat worden uitgemaakt voor heks en hoer. Dat is toch iets heel giftigs. Het lijkt wel veel openlijker te mogen dat vrouwelijkheid als tweederangs wordt gezien. Dat is zó schadelijk voor jonge meisjes. Uit onderzoek weten we dat meisjes zich op hun 7de al minderwaardig voelen aan jongetjes van 7, terwijl dat op hun 5de nog niet het geval is, dus het wordt hen aangeleerd. Dat neem je je hele leven mee en daar moet je dan je hele leven tegen knokken.’

De telefoon gaat. ‘Sorry, heel even, dat kan mijn broer zijn, over mijn vader.’

In de telefoon, heel kalm: ‘Hoi... Ah, dat dacht ik al... Was je erbij? ... Toch nog snel. Ja... Ik denk dat dit precies is hoe hij het wilde hebben. Hij wilde er vandaag niet meer zijn, hé? Dat zei hij gister... Gecondoleerd. Wat gek om dat over je eigen ouder te zeggen, dat is voor het eerst.’

Eenmaal opgehangen: ‘Nou, mijn oudste broer belde.’ Diepe zucht. ‘Ja. Goh.’

Stilte.

Dan: ‘Hij is heel vredig gegaan. Precies zoals hij dat wilde.’

Wat verdrietig voor je.

‘Nou hè.’ Geëmotioneerd: ‘Er gebeurt zoveel. Ja jeetje, ze hebben zijn hand vastgehouden. Wat wel bijzonder was, was dat hij op het laatst heel expliciet was over wat hij wilde, en ook over wat hij voelde. Dat vond ik heel ontroerend. Ik dacht wel: goh, ik had het wel fijn gevonden als je vaker zo was geweest. Ik heb vroeger soms het gevoel gehad dat emoties er in ons gezin niet mochten zijn. En dat vond ik lastig, want ik had er zo veel.’

Dan opeens het besef: ‘Ik moet het tegen Mario zeggen.’

Ze loopt naar de gang en roept naar boven: ‘Mario? Louis belde net. Pappa is overleden.’

Mario komt naar beneden en troost zijn verloofde.

Mario: ‘Moet je anders niet eventjes een pauzetje inlassen?

In de pauze serveert Mario een lunch, Ellen eet niet. Ze vertelt over haar bruidskleding. Ze heeft het bezoek aan de trouwlocatie de dag ervoor moeten missen omdat ze zich te beroerd voelde. Mario is met een van de dochters gegaan.

Als het interview weer kan worden voortgezet, gaat het al snel over haar strijd voor meer gelijkwaardigheid in de slaapkamer.

null Beeld Foto: Valentina Vos. Visagie: Djolien de Kreij
Beeld Foto: Valentina Vos. Visagie: Djolien de Kreij

Denk je dat jouw strijd voor gelijkheid ook is ingegeven door de ongelijkheid die je zelf op school hebt gevoeld doordat je er niet bij mocht horen?

‘Misschien wel. Het ergste was dat zij mij buitensloten en dat ik toch elke dag vroeg of ik mee mocht spelen, en iedere dag weer nee te horen kreeg. Dus ik nam kennelijk toen al niet snel genoegen met die ongelijkwaardigheid. Pas later, en dat heeft denk ik ook wel mijn keuze voor de studie psychologie bepaald, ben ik gaan snappen dat ik helemaal niet zo anders was dan die meisjes die mij pestten. Op de middelbare school was ik de hele tijd bang dat het weer zou gebeuren. Dus ik liep zonder iemand aan te kijken door de school. Tot ik iemand over mij hoorde zeggen dat ik zo arrogant was. Toen ben ik gaan begrijpen dat hoe je er aan de buitenkant uitziet, niets zegt over hoe je je voelt. Dat was voor mij zo’n eyeopener. Iedereen wil uiteindelijk hetzelfde, en dat is gezien worden.

‘Het pestgedrag en klitgedrag van meiden is eigenlijk de angst om zelf aan de beurt te zijn om uit het nest te worden gegooid. Maar dat gedrag kan de kinderen die niet welkom zijn in het nest wel enorm schaden. Het kost soms een heel mensenleven om daar een beetje overheen te komen. Er werd mij op een gegeven moment gevraagd of ik hoogleraar wilde worden. Toch heb er toen nog twee jaar over gedaan voordat ik daar voor durfde te gaan. Zoveel last had ik nog altijd van de onzekerheid die ik eraan over heb gehouden.’

Waarom willen de kinderen die in dat nest zitten niet iedereen erbij?

‘Soms denk ik wel eens dat de kinderen die thuis de minste ruimte krijgen, op het schoolplein de meeste ruimte innemen. Dus dat de mensen die pesten of buitensluiten vaak thuis weinig aandacht krijgen. Want als je daar veel ruimte krijgt om te zijn wie je bent, heb je buitenshuis niet zoveel geldingsdrang nodig.’

Jouw behoefte om gezien te worden heeft je veel succes opgeleverd in je werk. Heeft het pestgedrag je uiteindelijk meer gekost of meer opgeleverd?

‘Wat een goede vraag zeg. Het heeft wel veel pijn gedaan, maar als ik nu kijk naar wie ik ben geworden, zou ik eigenlijk niet iemand anders willen zijn. Ik ben eigenlijk wel blij met hoe ik ben geworden en wat ik ervan heb geleerd. Dus vind ik het achteraf de moeite waard? Misschien wel. Ik heb geleerd dat het uiteindelijk het belangrijkste is dat je je veilig voelt en geliefd weet. Volgens mij wil iedereen dat, ook de pesters. Ook Mark Rutte, en Geert Wilders misschien ook wel.

‘Wat mij ook erg heeft geholpen is de ervaring dat je andere mensen wat te bieden hebt. Dat besef heb ik pas veel later gekregen, ook in het klinische werk. Ik heb door mijn ziekte de laatste paar weken afscheidsgesprekken moeten voeren met patiënten. Dat zijn soms ernstig beschadigde mensen. En wat ik van hen heb teruggekregen, is dat ze zich gezien voelden, omdat ik naar ze luisterde. Ik maak mee dat mensen zeggen: ‘Je hebt mijn leven veranderd.’ Dat maakt me heel gelukkig, gelukkiger dan wanneer alles om mij moet draaien. Het klinkt allemaal wel erg EO-achtig, maar ik vind het heel fijn als je iets kunt betekenen in het leven van anderen. Maar ik heb ook makkelijk praten, want ik verkeer door mijn werk nu in de situatie dat ik word gezien. En ik vind het ook nog altijd belangrijk om te worden gezien.’

Je goede vriendin Jeannette de Geus vroeg zich af welke angst daar nog altijd onder zit.

‘Toch nog steeds de angst om niet goed genoeg te zijn, en daarom uit het nest te worden gegooid, denk ik. Ik heb altijd gedacht: als niemand mij lief vindt, dan ben ik alleen. En dat is denk ik toch het allerergste. Maar op dit moment ben ik niet zo angstig. Ik ben ook niet bang dood te gaan. Omdat ik denk dat ik alles wat je in een leven kunt krijgen, inmiddels ruimschoots heb gehad. Dus nee, ik ben niet zielig. Zelfs als ik over een paar maanden zou sterven, heb ik ontzettende mazzel gehad.’

null Beeld Foto: Valentina Vos. Visagie: Djolien de Kreij
Beeld Foto: Valentina Vos. Visagie: Djolien de Kreij

CV Ellen Laan

3 april 1962 Geboren in Abbekerk.

1988 Studeerde cum laude af aan de faculteit Psychologie van de Universiteit van Amsterdam.

1994 Promoveerde cum laude op een onderzoek naar de werking van seksuele opwinding bij vrouwen.

2011 President International Academy of Sex Research.

2012 Eredoctoraat Katholieke Universiteit Leuven. Het thema van haar oratie was de noodzaak van seksueel plezier.

2016 Hoogleraar Biopsychosociale determinanten van seksuele gezondheid aan de UvA.

2018 Richt de stichting Seksueel Welzijn op.

2018 Oratie En hoe gaat het met seks..?, waarin ze zorgverleners opriep seksualiteit te bespreken in de spreekkamer. Ze behandelt mensen met complexe seksuele problemen, geeft colleges en doet onderzoek.

Ellen Laan heeft een relatie met GZ-psycholoog Mario ter Smitten, heeft twee kinderen uit een eerder huwelijk, is bonusmoeder en bonusoma.