Interview

‘Hoe kan het dat er in het enige Europese land met een protest tegen de Jodenvervolging, relatief de meeste Joden werden afgevoerd?’

Rob Trip: 'Ik zie interviewen als schaken: als hij linksaf gaat, ga ik dát zeggen. Maar als hij rechtsaf gaat, heb ik andere dingen paraat.' Beeld
Rob Trip: 'Ik zie interviewen als schaken: als hij linksaf gaat, ga ik dát zeggen. Maar als hij rechtsaf gaat, heb ik andere dingen paraat.'

De meest betrouwbare journalist van het land stort zich het liefst in intieme gesprekken. Zoals in zijn nieuwe podcast over de Februaristaking.

Staakt! Staakt! Staakt! of De oorlog?

‘Eigenlijk zijn dat onvergelijkbare grootheden. Voor De oorlog, een negendelige documentaireserie van Ad van Liempt over de bezetting in Nederland die ik in 2009 presenteerde, reisde ik met camera-, licht- en geluidsmensen naar Mauthausen en andere concentratiekampen. Het was een grootse en meeslepende productie. Staakt! Staakt! Staakt! is een podcast over de Februaristaking. Zoiets gaat heel anders. In mijn eentje viel ik, toen dat een aantal maanden geleden nog kon, bij mensen binnen om ze te interviewen.

‘Ik kies Staakt! Staakt! Staakt! omdat die het meest op mijn netvlies staat en omdat ik van die intieme werkwijze houd. De Februaristaking begon tachtig jaar geleden in Amsterdam en was het enige openbare protest in Europa tegen de Jodenvervolging – uitgerekend in het land waar naar verhouding de meeste Joden zijn afgevoerd. Hoe kán dat?

‘De podcast heeft vijf afleveringen. We kijken naar de aanleiding: NSB’ers terroriseerden in 1941 steeds vaker Joden, ze gooiden marktkramen om, tikten winkelruiten in. Joden pikten het niet, vormden knokploegen en sloegen bij een vechtpartij een NSB’er dood. De nazi’s organiseerden daarop razzia’s, waarbij zij honderden Joden oppakten en afvoerden. We belichten de rol van de communisten, die vervolgens de staking hebben geïnitieerd, vertellen wat er met de afgevoerde Joden is gebeurd en vragen ons af wat de staking heeft betekend.

‘De meeste mensen die bij de Februaristaking waren, zijn inmiddels dood. Daarom maken we veel gebruik van archiefopnamen. Zelf spreek ik onder anderen Ella Schirmann, de dochter van de man die op een iconische foto van een razzia knielt, met zijn handen omhoog. In de jaren vijftig kwam zij erachter dat dat haar vader was. Dat draagt ze tot de dag van vandaag met zich mee.’

Actieve of passieve debatleider?

‘Actief. Je bent geen scheidsrechter bij een pingpongwedstrijd. Als debatleider, wat ik tijdens het NOS Slotdebat van 16 maart ben, leg je de bal in het midden en daarna verdeel je het spel. Verkondigt een lijsttrekker onwaarheden, dan pleeg ik een interventie. In eerste instantie zal ik aan diens tegenstander vragen: ‘Klopt dat, wat de ander zegt?’ Dat werkt in driekwart van de gevallen. Zo niet, dan kom ik tussenbeide. Maar ik moet niet zo uitgebreid aan het woord zijn dat de kijker thuis denkt dat ik meedoe aan het debat en het twee tegen een is.’

Barkruk of leesstoel?

‘Leesstoel. Ik vond het, toen dat nog kon, heerlijk om aan de bar te hangen en daarna uit eten te gaan. Maar op de leesstoel zit ik ook wel erg graag. Ik probeer de literatuur bij te houden en lees alles wat rijp en groen is: Zwarte schuur, de laatste roman van Oek de Jong, is ambachtelijk geschreven. Obama blijkt ontzettend goed te kunnen schrijven. En ik ben net begonnen in Revolusi van David van Reybrouck, over Indonesië. Als je goed kunt schrijven, heb je mij al heel snel.

‘In interviews en profielen is ooit het beeld van mij ontstaan dat ik nauwelijks een sociaal leven heb. Thuis vinden ze dat een beetje vermoeiend. Het zit zo: ik ben getrouwd met een soort magneet. Zij heeft altijd mensen om haar heen. Ik ben niet haar absolute tegenpool – ik mis mijn vrienden tijdens deze coronatijd enorm. Maar ik vind het ook lekker om af en toe een boek te pakken.’

Interviewen of nieuwslezen?

‘Interviewen. Dat is toch het leukst wat er is. Ik doe het nu eens in de twee weken op de radio bij Met het oog op morgen en eens in de zoveel weken bij de premier – ik zit in een pooltje NOS-interviewers dat hem na de persconferentie op vrijdag ondervraagt.

‘Interviewen zie ik als schaken: als hij linksaf gaat, ga ik dát zeggen. Maar als hij rechtsaf gaat, heb ik andere dingen paraat. En het is spannend dat je scherp moet zijn als iemand onzin verkoopt. Zoals laatst bij de premier. Ik vroeg hem hoelang we nog doorgingen met het verzwaren van maatregelen. Hij verwees voor de zoveelste keer naar de Britse variant. ‘Maar dat kun je tot in het oneindige zeggen’, zei ik. Ik kreeg daar geen bevredigend antwoord op.

‘Paul Witteman heeft weleens gezegd dat het onderbreken van iemand tijdens een interview met muzikaliteit te maken heeft. Als je dat op het verkeerde moment doet, praat de ander gewoon door en denkt de kijker: wat irritant. Maar doe je het op het goede moment, dan merkt de kijker het niet eens. Het heeft ook met intuïtie te maken, denk ik.

‘Aan het woord nieuwslezen heb ik altijd een hekel gehad. Nieuwslezen doe je bij een kort radiobulletin. Ik presentéér het achtuurjournaal: ik interview correspondenten en schrijf het grootste deel van mijn teksten zelf.

‘Ik ben destijds heel bewust van radio naar televisie gegaan. Op de radio kun je op je kop gaan staan, maar de impact is toch kleiner dan bij televisie. Dat is in extremis zo bij Achtuur. Daarom presenteer ik het zo graag.’

Elleboogbump of boks?

‘Ik doe de elleboogbump op afstand. Ik ben secuur: ik raak niemand aan, houd anderhalve meter afstand en als iemand op me afkomt, deins ik terug.

‘Ik realiseer me goed hoe kwetsbaar ik ben. (Trip herstelde in 2019 van prostaatkanker, red.) Dat virus is geen kattepis en kan op een gekke manier uitpakken. Iedereen zegt op basis van statistieken dat dikke, oude mannen risico lopen, maar ik zag bij Nieuwsuur een man van in de veertig, sportief, noem het allemaal maar op, die op de intensive care had gelegen.

‘Ook mijn kinderen knuffel ik daarom niet. Dat vind ik heel moeilijk. Wanneer is er weer licht aan het einde van de tunnel?’

Braaf of brutaal?

‘Soms het een, soms het ander. Als iemand om de zaken heen draait, zoals de premier een paar weken geleden, ben ik brutaal. Maar als iemand iets van mij vraagt waar ik het mee eens ben, ben ik braaf. Als mensen zeggen dat ik degelijk ben, en degelijk betekent betrouwbaar en integer, vat ik dat op als een groot compliment.

‘Dat ik samen met Annechien Steenhuizen, mijn collega van het achtuurjournaal, in een onderzoek naar voren kwam als de meest betrouwbare journalist, vond ik vooral heel goed voor de NOS. Collega’s die worden lastiggevallen in het land en horen dat de NOS fake news zou zijn, konden die uitkomst nauwelijks geloven. Maar ik heb buiten eigenlijk nooit ergens last van en dacht altijd al dat vooral een heel klein groepje met extreme standpunten veel aandacht naar zich toetrekt. De overovergrote meerderheid van Nederland vindt het prima wat de NOS doet.

‘Ja, ook Thierry Baudet en Geert Wilders roepen dat de publieke omroep niet deugt. Het valt me op dat ze er wel van gebruikmaken: op de radio struikel je over de spotjes van Forum voor Democratie. Als je de NPO verfoeit in het kwadraat, wat zoek je dan in de reclamezendtijd ervan? Geert Wilders gedroeg zich heel normaal toen hij een aantal jaar geleden langskwam bij de NOS en deelnam aan debatten. Ik denk dat het ze goed uitkomt om naar buiten toe een vijand te creëren. Iets waar ze zich tegen af kunnen zetten.’

All You Need Is Love of Into The Wild?

Into The Wild. Een prachtige film van Sean Penn over een jongen die de wildernis intrekt en daar sterft. Anders dan wat sommigen dachten, wilde hij nog wel terugkeren naar de bewoonde wereld. Maar dat kon niet meer: een riviertje was een enorme stroom geworden.

‘Al sinds jongs af aan schiet ik snel vol als ik iets zielig of ontroerend vind, ook als ik maar anderhalve minuut van All You Need Is Love zie. Dan denkt mijn familie: daar zit hij weer te snotteren. Als ik liedjes over liefdesverdriet voor het eerst hoor, gebeurt hetzelfde. Ik draai vaak Summer Years, van mijn favoriete band Death Cab for Cutie. Een melancholisch liedje over iemand die een liefde is kwijtgeraakt. Het refrein verwoordt dat poëtisch: na al die afslagen die je hebt genomen, kun je niet meer terug. Ik verplaats me daar dan helemaal in, terwijl ik zelf nooit liefdesverdriet heb gekend: ik ben al veertig jaar samen met Petri.’

Staakt! Staakt! Staakt! (NOS) bestaat uit vijf afleveringen van 25 minuten en is te beluisteren via de grote podcastkanalen.

Cv Rob Trip

1960 Geboren in Haarlem

1972-1978 Gymnasium van Mendel College in Haarlem

1984 Doctoraal Sociale wetenschappen aan de UvA

1984-1989 Omroep Gelderland

1989-1995 Veronica Nieuwsradio

1996-2002 NOVA

1995-2008 Radio 1-Journaal

1997-2010 Buitenhof

2009 De oorlog

2010-nu Achtuurjournaal

2013-nu Met het oog op morgen

2017-nu NOS Gesprek met de minister-president

2021 Staakt! Staakt! Staakt!

Rob Trip is getrouwd met Petri Willems. Ze hebben twee volwassen kinderen.

Meer over