Die ene leerlingLiesbeth Breek

‘Het kon gebeuren dat hij tijdens de uitleg woorden door de klas riep. Oogpotlood! Mascara! Lippenstift!’

Leerkrachten, docenten en hoogleraren over de leerling die hun kijk op het vak veranderde. Deze week: Liesbeth Breek (60), docent Frans bij Lyceum Sancta Maria in Haarlem over Mark, die haar deed inzien dat passend onderwijs ook zijn grenzen kent.

Beeld Hedy Tjin

‘Hij was boomlang, goedlachs, ontwapenend. Maar ook altijd nadrukkelijk aanwezig. Als docent moest je Mark de hele tijd in de gaten houden. Ik zie hem nog zitten, op de achterste rij in het midden. Wist hij het antwoord op een vraag, dan zwaaide hij altijd driftig met zijn vinger. Of hij riep het antwoord al.

‘Tien, vijftien jaar geleden gaf ik hem les. Ik werkte nog op een andere school, hij zat in 3-havo, toch al vaak een bewerkelijke klas. Ik herinner me dat hij leed aan zelfoverschatting. Hij dacht altijd dat hij meer wist dan hij wist, dat hij de toets beter kende dan hij die kende. Dat vond ik lastig. Regelmatig kwamen zijn proefwerken half leeg terug. Ik probeerde hem vertrouwen te geven door hem te complimenteren als hij tijdens de les een keer een goed antwoord gaf.

‘Soms stond hij opeens aan mijn bureau om te vertellen dat hij het zo benauwd vond in het lokaal. Mocht hij even naar buiten, een rondje om de school rennen? Dat mocht altijd. Het kon ook gebeuren dat hij tijdens de uitleg van de Franse grammatica willekeurige woorden door de klas riep. Oogpotlood! Mascara! Lippenstift!

‘Zijn moeder kwam een keer op school. Tijdens de lunch vertelde ze mij en de andere vakdocenten over zijn ziekte, het syndroom van Gilles de la Tourette. Zodat we hem wat beter zouden begrijpen en wisten hoe we met hem moesten omgaan.

‘Ze zei dat hij ook dwangneuroses had. Zo gaf hij zichzelf opdrachten. Dan mocht hij bijvoorbeeld pas naar school als hij eerst een bepaald aantal verkeerslichten had geteld – ik noem maar wat. Fietste hij dus ’s ochtends al rondjes door zijn wijk. Destijds heb ik dit ook aan mijn zus verteld. Zij herinnert zich dat hij er dan ook aan moest likken. Zelf weet ik dat niet meer.

‘Wat ik wel weet, is dat ik erg onder de indruk was van het verhaal van zijn moeder. Wat die jongen elke dag voor school al had meegemaakt! We hadden geen idee. Ik zag voor me hoe hij door de straten dwaalde, afstapte, doorfietste. Het was goed dat we nu wisten hoe zijn aandoening zijn leven bepaalde. We snapten ook dat zijn hersenen zo druk waren met die dwangneuroses dat er weinig ruimte over was om woordjes te memoriseren.

‘Op een dag was Mark weer onrustig. Hij verstoorde de les. Na afloop kwam een andere leerling naar me toe, een rustig meisje met blonde krullen. ‘Mevrouw, u maakt Mark hooguit drie uur in de week mee’, zei ze tegen me. ‘Maar ik zit elke les vlak voor hem. Ik kan er niet meer tegen, ik word gek van hem.’

‘Dat was het moment dat mijn visie kantelde. Ik vind het belangrijk dat alle leerlingen in mijn klas weten dat ze gezien worden door mij. Dat kwam onder druk te staan. Begrijp me niet verkeerd, ik vind het goed dat zorgleerlingen een plek krijgen op reguliere scholen. Vaak gaat dat prima. Wij hebben op een school waar ik werkte een dove leerling gehad. Er zijn leerlingen die af en toe een time-out nodig hebben. Maar er is een grens. Dit meisje zei eigenlijk: ‘Hallo, wij zijn er ook nog.’

‘Ze maakte me duidelijk dat er in de klas van Mark nog negenentwintig andere leerlingen zaten. Die waren allemaal de dupe van zijn gedrag. Ik vroeg me daardoor af: wie wint hier nu bij? Want ook voor de docenten was het zwaar hem in de klas te hebben. En zelf kwam Mark bij ons ook niet tot zijn recht.

‘Passend onderwijs is doorgeschoten. Te veel leerlingen gaan naar reguliere scholen. Dat kan niet. Wie ernstige dwangneuroses of een zware vorm van ADHD heeft, belast daarmee de andere leerlingen en vraagt onevenredig veel aandacht van een docent. Zelf zijn deze leerlingen ook beter af in het speciaal onderwijs.

‘Ik denk dat Mark daar ook terecht gekomen is, al weet ik het niet zeker. Omdat we allemaal zo dol op hem waren, hebben we het lang geprobeerd. Maar het ging niet. Hij heeft dat schooljaar in elk geval niet bij ons afgemaakt. Vermoedelijk is hij doorverwezen. Hij was gebaat bij kleinere groepen en veel individuele aandacht. Hopelijk heeft hij dat gekregen.’

Mark heet in werkelijkheid anders.

Lees verder

Fura Grol (55), coördinator en leraar van een internationale schakelklas (ISK) in Deventer, over het zwangere meisje dat haar deed inzien dat ze niet iedereen kan redden.

Sanne Kuyt (44), basisschoolleraar in Haarzuilens over de jongen die hij over het hoofd zag. ‘Jij ziet mij te weinig’, had hij op een briefje gekrabbeld

GEZOCHT: MÉÉR VERHALEN OVER DIE ENE LEERLING!

Bent u zelf docent (geweest) en is er een leerling door wie u anders naar het vak bent gaan kijken? De Volkskrant zoekt nog deelnemers voor de rubriek Die ene leerling. Het gaat daarbij nadrukkelijk niet alleen om succesverhalen, waaruit blijkt hoe de docent een leerling weer op de rails wist te krijgen. Ook interessant zijn verhalen waarin een docent pas later inziet wat hij had moeten doen. Tips? Mail r.kuiper@volkskrant.nl. We houden rekening met de privacy van de leerling.

Meer over