Die ene leerlingAdriënne de Kock

‘Het is zo belangrijk aandacht te hebben voor wat leerlingen wél kunnen’

Leerkrachten, docenten en hoogleraren over de leerling die hun kijk op het vak veranderde. Deze week: schoolleider Adriënne de Kock (54 ) van Curio effent, een categorale mavo in Oosterhout, over Jack, die ze weinig te bieden had.

null Beeld Hedy Tjin
Beeld Hedy Tjin

‘Hij vertelde het me tijdens de tweede of derde les. Dat hij alle zeven delen van Harry Potter had gelezen. En de boeken van The Lord of the Rings. Leuk, zei ik. Pas later drong tot me door dat hij die boeken in het Engels had gelezen. 11, 12 jaar oud was hij. Hij zat in de brugklas. En ik dacht: wat moet ik met hem?

‘Jack was een bijzondere jongen. Lang blond haar, brilletje en niet bepaald one of the cool kids. Op de basisschool wisten ze niet goed wat voor schooladvies ze hem moesten geven. Hij was goed in talen, maar slecht in rekenen. Die kloof – tegenwoordig noemen we dat de verbaal-performale kloof – was bij hem extreem. Ook maakte hij niet makkelijk contact.

‘Hij kwam bij ons in de net opgerichte mavo/havo-klas, waar ik Engels gaf. Voor veel brugklassers zijn de eerste lessen best spannend. Ze zijn niet gewend dat de docent voortdurend in het Engels spreekt en durven nauwelijks iets terug te zeggen. Omdat er grote verschillen zijn in het niveau waarop Engels op de basisschool wordt gegeven, beginnen we bijna op nul. Can I have your pencil? How much is that notebook? Dat soort dingen. Voor Jack was dat natuurlijk een lachertje.

‘Toch liet ik hem meedoen met de andere leerlingen. Vaak zat hij een beetje te tekenen. Hij stak niet gauw zijn hand op als hij een antwoord wist. De oefeningen deed hij snel, slordig en zeker niet foutloos. Ik liet hem ook de proefwerken maken.

‘Wat ik voor hem deed dat eerste jaar? Iets heel kleins. En daar schaam ik me nog steeds een beetje voor. Na een proefwerk mochten de leerlingen een van de simpele boekjes pakken die ik bewaarde in een kist in de klas. Tegen Jack zei ik: neem je eigen leesboek maar mee. Dat was het.

‘Later kreeg hij bijles wiskunde tijdens mijn lessen. Hij wilde na de brugperiode graag naar de havo. Dat lukte toen niet. Hij zou het niveau niet aankunnen, zeiden ze. Ik vond dat heel erg. Waarom kon hij geen kans krijgen? Hij zou later toch nooit iets gaan doen met wiskunde.

‘Het deed me beseffen dat het onderwijs te rigide is georganiseerd. We hebben een vast programma en alle leerlingen moeten uiteindelijk door hetzelfde hoepeltje van het eindexamen springen. Er is meer maatwerk nodig. Geen mavo-leerling is op alle fronten een mavo-leerling, geen havo-leerling op alle fronten een havo-leerling. Alle leerlingen hebben er baat bij als het onderwijs beter aansluit bij wat ze kunnen.

‘Uiteindelijk heb ik Jack drie jaar in de klas gehad. We hadden leuke gesprekken, hij had humor, al bleef hij introvert. Op de BBC keek hij programma’s waar ik ook graag naar keek. Never Mind the Buzzcocks bijvoorbeeld, een quiz over popmuziek. Soms maakte ik grappen waarvan ik wist dat alleen hij ze zou begrijpen. Ik zag hem dan gniffelen. Toch baal ik ervan dat ik hem in al die jaren nauwelijks iets heb kunnen leren.

‘Wel leerde ik zelf een belangrijke les. Ik was destijds ook zorgcoördinator op deze school. Door Jack begon ik in te zien dat ik vaak gericht was op wat leerlingen allemaal niet konden, terwijl het zeker zo belangrijk is aandacht te hebben voor wat leerlingen wél kunnen. Misschien dat ik daarom ook die master onderwijskunde ben gaan doen. Ik wilde weten hoe het wel moest, hoe ik leerlingen beter bij de lessen kon betrekken, hoe ik ze allemaal iets kon laten leren.

‘Nu zouden we Jack meer kunnen bieden. Dit jaar doet voor het eerst een groep leerlingen van onze school het examen Engels op havo-niveau. Best een uitdaging op een categorale mavo, maar tot nu toe gaat het goed. Door de digitale lesmethoden kan de docent deze leerlingen met één druk op de knop moeilijker opgaven geven dan de rest van de klas.

‘Jack lijkt ondertussen goed terechtgekomen. Na de mavo is hij alsnog naar de havo gegaan, waar een docent Engels verzuchtte: ‘Hij spreekt de taal beter dan ik.’ Daarna ben ik hem uit het oog verloren. Tot ik hem laatst nog eens googlede. Bleek Jack toch mooi aan de universiteit te studeren.’

Jack heet in werkelijkheid anders.

Die ene leerling

Lees op deze pagina meer verhalen van leerkrachten, docenten en hoogleraren die vertellen over die ene leerling die hun kijk op het vak veranderde.

Meer over