'Guantánamo heeft ons gesterkt'

Vrijgelaten gevangenen uit Guantánamo Bay hebben een cruciale rol gespeeld in de heropleving van Al Qaida...

AMSTERDAM Op de video, gemaakt begin 2009, kijkt Said Ali al-Shihri (36) recht in de camera. Geflankeerd door zijn baas, de wat timide ogende Nasir al-Wahayshi en de rest van de top van ‘Al Qaida op het Arabisch Schiereiland’. Op de grond ligt een luchtdoelraket.

In zijn jaren in de gevangenis op Guantánamo Bay, waar hij bekend stond als gevangene 372, claimde de Saoediër Al-Shihri dat hij niets van doen had met Al Qaida en dat Osama bin Laden beslist ‘niet de islam vertegenwoordigde’.

Precies twee jaar na zijn vrijlating in 2007 en zijn overdracht aan de Saoedische autoriteiten staat nummer 372, die inmiddels de strijdnaam Abu Sayyaf al-Shihri voert en is opgeklommen tot de tweede man van de lokale Al Qaida-tak, hoog op de Amerikaanse lijst van te elimineren terroristen.

Als dat inmiddels al niet is gebeurd, bij een regen van Amerikaanse kruisraketten. Want sinds het Jemenitische leger voor en op Kerstavond, met stevige Amerikaanse hulp, twee luchtaanvallen uitvoerde op Al Qaida-kampen, wordt er druk gespeculeerd of Al- Shihri cum suis nog wel leven.

Het verschijnen van de militante Saoediër op het strijdtoneel in Jemen vormde, zo nemen Amerikaanse inlichtingendiensten aan, een krachtige stimulans voor Al Qaida-strijders in de regio.

Resulterend in de fusie, vorig jaar, van de Jemenitische en Saoedische takken van Al Qaida. De Jemeniet Al-Wahayshi, in 2006 ontsnapt uit een gevangenis in Sanaa samen met enkele verdachten van de aanslag in 2000 op de Amerikaanse USS Cole, speelde ook een cruciale rol bij de samensmelting.

Hebben de Amerikanen, gezien de vooraanstaande rol van voormalige Guantánamo-gevangenen bij de strijd in Jemen, hun eigen monster geschapen? Al-Shihri, die op de propagandavideo ook wordt bijgestaan door Guantánamo-veteraan Mohammed Al-Oufi (nummer 333), laat daarover geen misverstand bestaan.

‘Onze gevangenhouding heeft alleen maar onze vastbeslotenheid en geloof in onze principes versterkt’, zegt hij in een toespraak bij de oprichting in januari 2009 van de Al Qaida-tak. De Saoediër behoort tot de 12 procent van de 530 gevangenen die zich volgens het Pentagon na hun vrijlating uit Cuba weer hebben gewend tot het internationale terrorisme.

In een andere opname haalt Al-Shihri fel uit naar Saoedi-Arabië dat in de bijna zes jaar dat hij vastzat ondervragers naar Guantánamo Bay stuurde om hem en de tientallen andere landgenoten te ondervragen. De verkregen informatie werd volgens hem vervolgens doorgespeeld aan de Amerikaanse ondervragers. Al-Shihri: ‘Het was aanleiding sommigen nog meer te martelen.’

Al-Shihri, die volgens de VS in 2008 ook achter de gewaagde maar mislukte aanslag zat op de VS-ambassade in Sanaa, raakte drie maanden na ‘11/9’ in Amerikaanse handen. Vlak bij de Afghaanse grensplaats Spin Boldak werd de gewonde Saoediër na zware Amerikaanse bombardementen met twee anderen opgepakt. Tot zijn vrijlating in 2007 zou hij ontkennen dat zijn rol in het Al Qaida-netwerk bestond uit het financieel ondersteunen van potentiële strijders die op weg waren naar de Al Qaida-kampen in Afghanistan.

Ook tijdens zijn maandenlange ‘rehabilitatie’ in Saoedi-Arabië, waar hij met honderden andere voormalige jihadstrijders door de overheid werd voorbereid op een terugkeer in de samenleving, hield hij vol onschuldig te zijn.

Nadat hij het programma met succes had afgerond, mocht hij terugkeren naar zijn familie die een meubelzaak dreef. Tot Al-Shihri op een dag spoorloos verdween. Pas in januari 2009, nadat de Saoediër op de propagandavideo was verschenen, drong het tot Washington en Riaad door wat de nieuwe rol was van nummer 372.

Meer over