PROFIELEdwin Poots, leider van DUP

God schiep de aarde zesduizend jaar geleden, gelooft de nieuwe leider van de Noord-Ierse unionisten

Noord-Ierland vierde onlangs zijn 100-jarig bestaan, wat een aanzienlijke tijd moet zijn in de beleving van Edwin Poots. Volgens de kersverse leider van de Democratic Unionist Party (DUP), immers, is de aarde pas zesduizend jaar geleden door God geschapen.

Edwin Poots, Noord-Iers minister van Landbouw en de nieuwe leider van de Democratic Unionist Party Beeld REUTERS
Edwin Poots, Noord-Iers minister van Landbouw en de nieuwe leider van de Democratic Unionist PartyBeeld REUTERS

Dit is een rotsvast geloof van de orthodox-christelijke veeboer wiens verkiezing met huiver is gadegeslagen door zowel de pro-Ierse nationalisten in Noord-Ierland als de Britse regering in Londen. Het Noord-Ierse protocol in het Brexit-akkoord moet worden aangepast, eist Poots.

De vijftig jaar oude DUP is vaak afgeschilderd als een stelletje bolhoed dragende, blokfluit spelende en op witte paarden rijdende Oranjemannen voor wie het nog altijd 1690 is. Dat was het jaar des Heeren waarin koning-stadhouder Willem III van Oranje-Nassau, King Billy voor zijn volgelingen, de slag bij de rivier de Boyne won. Met deze overwinning op de katholieke Jacobus II versterkte de Engelse en protestantse vorst zijn koningschap en zadelde hij het noorden van Ierland met problemen op waarvoor nog steeds geen oplossing is gevonden.

Voor de 55-jarige Poots zit er een persoonlijke tintje aan deze geschiedenis. Zijn voorvaderen zijn met King Billy meegekomen. De koning keerde terug maar de Pootsen bleven, net als veel andere Oranjegezinden. Edwin Poots groeide op in de Free Presbyterian Church of Ulster, het bevindelijk gereformeerde kerkgenootschap waar de befaamde dominee Ian Paisley preekte en waar zijn vader Charles de penningmeester was. Paisley, oprichter van de DUP, is dan ook zijn politieke held en voorbeeld.

Met zijn luidruchtige afkeer van het katholicisme en in het verlengde daarvan de Europese Unie (‘Een rooms complot’) stond Paisley bekend als een compromisloze ijzervreter, maar op latere leeftijd ontdooide de bebrilde dominee. Gedenkwaardig zijn de beelden uit 2007 waarop hij hartelijk stond te lachen met zijn oude aartsrivaal Martin McGuinness, leider van Sinn Fein en voormalig IRA-lid. De Noord-Ierse lente werd voortgezet onder zijn opvolgers, eerst Peter Robinson en daarna de net afgetreden Arlene Foster.

Terug naar het oude vertrouwde

Laatstgenoemde is het slachtoffer geworden van het Brexitakkoord, dat heeft gezorgd voor een handelsgrens tussen Noord-Ierland en de rest van het Verenigd Koninkrijk. De Brexit dient ook als katalysator voor de nationalistische droom van een verenigd Ierland. Ontevreden leden van de DUP begonnen te luisteren naar Jim Alister, de leider van de Traditional Unionist Voice wiens stemgeluid doet denken aan dat van Paisley. Binnen de DUP begon een conservatieve en virtueel uitgevoerde coup, waarbij Poots een belangrijke rol speelde.

De 36 afgevaardigden van de DUP in Belfast en Westminster hadden de keuze bij de eerste leiderschapsverkiezing uit de partijgeschiedenis: status quo met Sir Jeffrey Donaldson of een conservatief avontuur met Poots. Een nipte meerderheid koos voor de creationist die de overtuiging is toegedaan dat de aarde zes millennia oud is. Het is een typische reflex voor een partij die onder druk staat: terug naar het oude vertrouwde. In Engeland deed Labour zes jaar geleden iets soortgelijks door Jeremy Corbyn te kiezen.

Poots’ onvoorwaardelijke geloof en bijbelvastheid staan aan de basis van controversiële standpunten. Als minister van Volksgezondheid probeerde Poots te voorkomen dat homoseksuelen weer bloeddonor konden worden, nadat een wegens aids ingesteld verbod daarop was opgeheven. Het gerechtshof moest eraan te pas komen. Hoge rechters grepen ook in toen Poots, een vader van vier kinderen, bepaalde dat homoseksuelen geen kinderen mochten adopteren. Hij had geen goed woord over voor de juridische interventie.

Het zullen echter niet de ethische vraagstukken zijn die zijn leiderschap gaan bepalen. Bij de DUP is een soort bunkermentaliteit ontstaan nu er steeds luider wordt gesproken over unificatie van de beide Ierlanden. Tijdens de coronacrisis kreeg Poots kritiek nadat hij de foutieve suggestie had gedaan dat er in katholieke wijken meer besmettingen waren. Medestanders van Poots hebben beweerd dat hij juist een constructieve rol heeft gespeeld bij het doorbreken van de impasse die het Noord-Ierse bestuur jarenlang had lamgelegd.

Veel ontploffingen

Het is zijn doel om het vertrouwen tussen de partij en de achterban te herstellen, alsmede het verdeelde unionistische kamp te herenigen. Volgend jaar komen er verkiezingen, die belangrijk zullen zijn voor de toekomst van de DUP, en voor Noord-Ierland in het algemeen. De belangrijkste troefkaart bij het terugwinnen van het vertrouwen is de Brexit. Nu al werken de unionisten samen in een rechtszaak tegen het Noord-Ierland-protocol.

Dat protocol heeft voor stagnatie van de handel gezorgd. Poots heeft al aangekondigd het ‘systematisch te ondermijnen en te ontmantelen’. Dat heeft mogelijk ook meegespeeld bij zijn beslissing om geen premier te worden, maar minister van Landbouw te blijven. Dat departement speelt een cruciale rol bij de uitvoering van het protocol. Onder zijn auspiciën als Landbouwminister zijn de grensposten in de havens van Belfast en Larne neergezet – grensposten die hij het liefst weer weghaalt.

De overtuiging heerst dat bestuurders in Londen, Brussel, Dublin en Belfast binnen twee maanden met een oplossing moeten komen, voordat de Oranjemannen weer met blokfluit en trommel de straten op gaan om King Billy te vereren. Poots is echter pragmatisch genoeg om de fragiele vrede niet in gevaar te brengen. ‘We hebben veel ontploffingen meegemaakt in Noord-Ierland’, beweerde hij ooit tijdens een radio-interview, ‘en ik heb daar nooit iets goeds uit zien voortkomen.’

Het was overigens een antwoord op de vraag of hij gelooft in de oerknal.

Drie keer Edwin Poots

In 2011 kwam Poots in het nieuws nadat hij inbrekers had verjaagd bij zijn huis in Lisburn door met zijn jachtgeweer, waar hij een vergunning voor had, in de lucht te schieten.

Poots is geen lid, maar heeft wel banden met de Caleb Foundation, een creationistische beweging in Noord-Ierland die de BBC ooit vroeg om evenveel zendtijd te bieden aan creationisme als aan de serie Walking with Dinosaurs.

De echte zoon van Ian Paisley heeft de BBC vrijdagavond hard aangevallen voor het bespotten van het geloof van zijn collega. ‘Jullie moet je schamen’, klonk het.

Meer over