'Gescheiden? Dan ben je een hoer'

Reportage..

Van onze correspondente Greta Riemersma

Rabat Toen Hannan Oumri (20) haar ouders vijf maanden geleden vertelde dat ze ging scheiden, was de reactie: ‘Waarom heb je niet beter voor hem gezorgd?’ Sindsdien praat haar vader niet meer met haar. Hij verdraagt de vernedering niet. ‘De buren roddelen over mij en hij luistert meer naar de buren dan naar zijn eigen kind’, zegt Hannan.

Rizlan Nfinif (24) heeft met beide ouders geen contact sinds haar echtscheiding vijf jaar geleden. ‘Belachelijk. Niemand weet wat ik in mijn huwelijk heb meegemaakt. Ik werd geslagen, zelfs toen ik zwanger was. Mijn leven was een hel, ik heb zo veel gehuild.’ Niettemin vonden ook haar ouders dat ze bij haar man had moeten blijven.

De situatie van Hannan en Rizlan is in Marokko niet uniek. Als een Marokkaanse vrouw scheidt, leidt dat vaak tot verwijdering met haar ouders omdat die zich schamen. Ook vrienden en kennissen hebben commentaar. ‘De vrouw krijgt altijd de schuld’, zeggen Hannan en Rizlan, twee vriendinnen uit de buurt van Rabat.

‘Het imago van de gescheiden vrouw is in de Marokkaanse maatschappij zeer negatief’, bevestigt Abdeljabbar Choukri, socioloog en psycholoog aan de universiteit van Al Jadida. Dat is opvallend, omdat de Marokkaanse familiewet, de Moudawana, het de vrouw sinds 2004 gemakkelijker heeft gemaakt om te scheiden.

Voorheen moest de vrouw onder andere met twaalf getuigen bewijzen dat zij slecht werd behandeld. Nu dat niet langer het geval is, vragen steeds meer vrouwen een echtscheiding aan: 26 duizend in 2007, tegen 14 duizend mannen. Het totale aantal echtscheidingen steeg daarmee in één jaar met 14 procent.

Maar ook al wordt het fenomeen van de gescheiden vrouw normaler, zij staat nog even slecht bekend als altijd. ‘Dat heeft niets te maken met de islam’, zegt Choukri. ‘Onze profeet Mohammed was eervol getrouwd met meerdere gescheiden vrouwen.’ Het probleem is volgens hem een eeuwenoude mentaliteit die vooralsnog onuitroeibaar is.

‘De vrouw in Marokko wordt beschouwd als de bron van alle zonde, in tegenstelling tot de man die op alle terreinen beter en nuttiger is. De vrouw is niets. Daarom wordt zij bij een scheiding beschouwd als de verantwoordelijke. Zij is het die de man dwingt tot verstoting als gevolg van haar slechte gedrag.’

Hannan Oumri en Rizlan Nfinif namen allebei na een huwelijk van twee jaar het initiatief tot de scheiding. Hannan wilde weg, omdat haar echtgenoot constant naar zijn moeder luisterde en zijn hele salaris aan haar gaf. Rizlan sloeg op de vlucht met haar baby van drie maanden, omdat ze de mishandelingen niet langer verdroeg. Ze wisten beiden hoe er over hun stap zou worden gedacht, maar ze konden niet anders.

Hannan: ‘Mensen praten over me, maar ze hebben geen idee hoe mijn leven in elkaar stak. Je hebt in Marokko helaas achterlijke mannen, macho’s die een vrouw willen die als een hond achter hen aan loopt.’ Rizlan: ‘Ik zou nog liever op straat slapen en de hoer spelen, dan bij mijn man blijven.’

Dat is wat in Marokko vaak wordt gezegd over gescheiden vrouwen: het zijn hoeren. Mannen zien hen als een gemakkelijke prooi, omdat ze geen maagden meer zijn. Bovendien zijn er nogal wat gescheiden vrouwen die inderdaad de kost moeten verdienen als prostituee, omdat ze geen baan kunnen vinden en de man weigert alimentatie te betalen.

‘Je moet je in dit land nergens over verbazen’, zegt Rizlan. ‘Als vrouw heb je geen rechten. De Moudawana is aangepast, maar er is niks veranderd. Toen ik de echtscheiding aanvroeg, zei zelfs de rechter eerst dat ik terugmoest naar mijn man.’

Rizlan en Hannan kijken ervan op dat over hun situatie de laatste tijd discussie is ontstaan in de Marokkaanse media. ‘Waarom behandelt de Marokkaanse samenleving de gescheiden vrouw als prostituee?’, vroeg journaliste Manal Wahbi zich af op de nieuwssite Hespress.

De krant Assabah beschreef een aanverwant verschijnsel: de gescheiden vrouw kan moeilijk hertrouwen. Mochten mannen toch verliefd worden op zo’n vrouw, dan laten ze zich door tegenwerking van hun ouders of roddels van de buren vaak weerhouden van een huwelijk. De gescheiden vrouw is besmet, zij heeft bewezen als echtgenote niet te deugen.

‘Al dat geroddel Wij lopen achter’, zegt seksuoloog-psycholoog Aboubakr Harakat in Assabah. Imam Ait Belaïd in diezelfde krant: ‘Wij moslims moeten het verleden dood verklaren. Ieder mens verdient een tweede kans, zo hebben God en de islam ons geleerd. Als een vrouw een geschiedenis heeft, moet je beginnen te tellen vanaf de dag dat je haar ontmoet.’

Abdeljabbar Choukri is het daarmee eens: ‘Op dit moment is alles in Marokko aan het veranderen, het systeem van sociale en politieke waarden, de tradities, waarom zou deze trend niet betrekking kunnen hebben op het negatieve imago van de gescheiden vrouw?’

Hannan en Rizlan zijn blij met deze ontwikkeling. ‘Misschien verandert er toch iets’, verzuchten ze. Maar tot dusver merken ze er weinig van. Slechts een enkeling in hun omgeving heeft begrip voor hun beslissing, en een nieuwe man vinden, wordt lastig.

Rizlan: ‘Sommige mannen vinden me leuk, maar ze hebben geen zin voor mijn kind te zorgen.’ Hannan: ‘Voor mij is het ook moeilijk. Gescheiden? O, dan ben je een hoer.’ Nog een geluk: ze hebben een baantje in dezelfde kapperszaak, waar ze veel lol hebben. Maar als ze lachen, doen ze dat met een hard gezicht.

Meer over