'Fractievoorzitter is een interessante functie'

PvdA-minister JAN PRONK is teleurgesteld: het budget voor ontwikkelingssamenwerking gaat niet omhoog. Maar het gaat evenmin omlaag, dus misschien blijft hij toch wel aan als minister....

'WALLAGE is er echt vóór gaan liggen. Ik heb absoluut geen reden hem iets te verwijten. Er is vijf of zes keer over gesproken, maar de VVD wilde niet. We geven een kleine tien miljard gulden extra uit, maar over ontwikkelingshulp viel niet te praten.'

Teleurstelling. Hij noemt het woord zelf, het klinkt door in zijn stem. PvdA-minister J. Pronk voor Ontwikkelingssamenwerking krijgt in het nieuwe regeerakkoord niet wat hij wilde: een verhoging van het budget voor ontwikkelingslanden. Het was 0,8 procent van het nationaal inkomen en dat blijft het.

Pronk had genoeg hoop, daarin gevoed door een overtuigd PvdA-congres. Anders dan vier jaar geleden moest het dit keer lukken. Maar in de werkgroepjes van fractiespecialisten botste Pronk op het 'nee' van de VVD. 'Vier jaar geleden had ik kritiek op de onderhandelaar. Ik heb nu zelf ervaren dat er niet over te praten viel.'

De fractiespecialisten kwamen geen stap verder. De informateurs en onderhandelaars van Paars II namen de kwestie ter hand. Het ging nooit over een hoger budget. Eerder werden pogingen gedaan te knabbelen aan Pronks geldbuidel. Met succes, zeggen zijn critici.

Pronk is de eerste om dat tegen te spreken. 'Ze hebben het netjes gedaan. Er is geen sprake van vervuiling van het budget. Nog niet.'

In internationaal verband werd een paar jaar geleden al afgesproken de kosten van de eerste twaalf maanden voor de opvang van erkende vluchtelingen uit ontwikkelingslanden te betalen met ontwikkelingsgeld. Nederland volgt die regel nu officieel. Pronk betaalt er 240 miljoen gulden voor.

Pogingen om exportsteun aan Indonesië onder te brengen bij de zuivere ontwikkelingshulp zijn afgeslagen. Maar er is nog geen besluit genomen over de 225 miljoen gulden voor hulp aan de Antillen.

De Antillen moeten, volgens internationale normen, binnenkort worden geschrapt van de lijst van ontwikkelingslanden. Die gelegenheid kan worden aangegrepen om te korten op het budget.

'Collega's in andere landen bellen me. Heb je niet hoeven inleveren? Prachtig. Gefeliciteerd. Als Nederland gaat verlagen, komen ook de budgetten van andere landen onder druk te staan. Bolkestein gelooft dat niet. Maar het is wel zo.'

Pronk hing zijn bestaan als minister voor Ontwikkelingssamenwerking op aan zijn budget. Hij zou opstappen, dreigde hij, als het zou worden verlaagd.

De dreiging is uit de lucht, maar het betekent niet automatisch dat Pronk wil terugkeren. Want plotseling heeft zijn partijgenoot Wallage bekendgemaakt dat hij burgemeester wordt van Groningen.

In De Groene heeft Pronk zichzelf al eens neergezet als fractievoorzitter. Hij zou het anders doen, rechts en links meer aan hun trekken laten komen.

Nu zegt hij: 'Geleidelijk aan ben ik positiever over Wallage gaan denken. Hij heeft goed onderhandeld. De afgelopen weken heb ik veel waardering voor hem gekregen.'

Intussen aarzelt hij over wat te doen. Hij speelt met de gedachte zich kandidaat te stellen als Wallages opvolger. Hij heeft meer tijd nodig. 'Mijn voorkeur is om door te gaan in het kabinet', zegt hij.

Maar ook: 'Fractievoorzitter is een interessante politieke functie. Daarover beslis je niet à bout portant. Ik weet het nog niet. Het gaat ineens ook erg snel. We zitten ons net voor te bereiden op het regeerakkoord. Het is een lastig moment. Ikzelf zou zo'n beslissing niet nu hebben genomen. Maar het moment is nooit gunstig.'

Lidy Nicolasen

Meer over