moderne liefde

Eric mist de intimiteit met zijn vrouw: ‘Misschien zijn we door de dood van ons kind verkrampt geraakt’

Elias zou zo zijn Tesla en zijn tweede huis inleveren om zijn intimiteitsloze huwelijk weer aan de praat te krijgen.

null Beeld Max Kisman
Beeld Max Kisman

Elias (57): ‘Al sinds het begin van mijn huwelijk, nu zo’n 25 jaar geleden, mist mijn vrouw iedere seksuele belangstelling. Voordat ik haar leerde kennen was ik met andere vrouwen. Met hen had ik het wel goed. Dat mijn vrouw het wat aantrekkelijkheid betreft toch won van alle voorgangsters, had ermee te maken dat ze gewoon ontzettend leuk was. Ik werd verliefd en dacht: de seks komt vanzelf als we elkaar wat beter leren kennen. Haar terughoudendheid legde ik uit als schuchterheid, haar fantasieloosheid als gebrek aan ervaring. Ik nam me voor haar te helpen, leidend te zijn, haar behoedzaam kennis te laten maken met alles wat fijn is aan seks. Maar mijn vrouw wees alles af, onze twee kinderen zijn verwekt met inspiratieloze seks die gedurende ons huwelijk steeds minder frequent werd. In het begin lukte het me mijn schouders erover op te halen. Ik was verliefd, we reisden veel, we bezochten concerten en toen de kinderen geboren werden, hadden we daar jarenlang onze handen aan vol. Maar de laatste tien jaar, nu de kinderen het huis uitgaan, begint het te wringen. Zonder te willen klinken als een man die vindt dat-ie recht heeft op seks, recht heeft op aanraking, geloof ik dat iedere relatie bestaat bij de gratie van communicatie, en communiceren is meer dan alleen maar praten. Bij iedere aanraking van een geliefde treedt er onmiddellijke ontspanning op die nodig is om het gedoe van alledag als het ware verend op te vangen. En nu onze aanrakingen achterwege blijven, ook nu we meer tijd hebben voor elkaar, begin ik het geloof in haar en ons huwelijk te verliezen. Ik heb weleens voorgesteld: als je geen seks wilt, kunnen we ook gewoon naast elkaar gaan liggen, bijna als vriendjes, elkaar masseren bijvoorbeeld, om erachter te komen wat je lekker vindt en wat niet. Ik heb gevraagd of er misschien iets in haar jeugd is gebeurd wat haar nu nog altijd belemmert, maar ze reageert op geen enkele suggestie. Ze kijkt me aan, zucht en zwijgt.

Een tijdje geleden liep ik – niet voor het eerst – voor een gesprek haar werkkamer binnen. Ik had de middag uitgekozen als neutraal dagdeel. Ze zat aan haar bureau, ernaast staat het logeerbed waar ik alweer een tijdje slaap. Ik wist dat ze een moeilijke tijd doormaakt, de relatie met onze bijna volwassen dochters is niet al te best, het lijkt soms of ze hen hun verworvenheden zoals uitgaan verwijt, verworvenheden die ze zelf toen ze jong was ontbeerd heeft. Ik liep binnen en zei: ‘Hoe kan ik je helpen? We moeten een aantal dingen regelen. De band met de dochters herstellen en daarna moeten wij ook wat issues oplossen.’ Ik stelde voor samen naar een gezinstherapeut te gaan en misschien naar een seksuoloog. Ze sloeg haar blik neer. Ik kon niet zien of ze moedeloos was, geërgerd of misschien wel teleurgesteld omdat ik opnieuw over ons huwelijk begon. Ik zei: ‘Denk alsjeblieft eens over na over ons.’ Maar het leek erop dat liefde en intimiteit voor haar nog altijd non-issues waren. Uiteindelijk zei ze: ‘Moet dit nu? Ik ben aan het werk.’ Ik keek naar haar en dacht: wat is dan wel een geschikt moment?

De avond die daarop volgde verliep zoals alle andere avonden. Geen van beiden kwamen we terug op ons korte gesprek. Zoals gewoonlijk ging ze rond half negen naar boven en trok zich terug in haar kamer. Alsof ik geen steen in de vijver had gegooid. Surrealistisch bijna. Al had ze maar gezegd: houd eens op met dat gedram, ik heb er gewoon geen zin meer in met je. Maar dat durft ze niet. Daarvoor is ze in 25 jaar te afhankelijk van me geworden. Ik regel de financiën, de verbouwingen, ik regel de auto’s, ze zou niet eens meer weten hoe het moet, zelfstandig een huishouden runnen. Gedoogt ze me? Gedoog ik haar? Houden wij elkaar in de greep? Waarom ga ik op mijn beurt niet weg? Ik luister graag naar muziek, van Carol of the Bells bestaan twee bekende uitvoeringen, de een precies volgens de instructies van de componist, de andere vrijer, vol improvisaties, en dus ook risicovoller. Ik leid het leven van uitvoering één, en verlang naar uitvoering twee. Ik ben een Tesla-mannetje met Hugo de Jonge-schoenen, maar ik zou mijn auto’s, mijn tweede huis, alles inruilen voor een beter leven met mijn vrouw. Een vriendin zei laatst: jij wilt wel weg, maar je bent niet sterk genoeg. Dat zou kunnen, maar het zit gecompliceerder. De positie waarin mijn vrouw zich bevindt, is mede mijn verantwoordelijkheid, mede ontstaan door haar huwelijk met mij. Ik ben niet haar vader, dat weet ik wel, maar toch, we zitten in hetzelfde schuitje. Ons probleem is natuurlijk niet uniek, er zijn zo veel huwelijken die kampen met intimiteit. En wie weet, waren we ook zonder dit verschil in behoeften uit elkaar gegroeid. Wat me het meest steekt is dat ik haar onverschillig laat. Dat ze het niet kan opbrengen om naar me te luisteren, na te denken over zichzelf, over ons. Hoe vaak heb ik niet gevraagd: hoe kunnen we dit keren? Maar ze blijft stoïcijns. Lang geleden verloren we een kind, misschien dat dit ons heeft verkrampt. Het besef dat wij na zijn dood niet mochten mislukken, want dan zou zijn sterven betekenisloos zijn. Misschien zorgde dat voor een zekere druk, want ook al hebben we zijn dood verwerkt, schuld en verdriet zijn altijd bekende thema’s geweest in ons huwelijk.

Het is niet dat ik niet meer van haar houd, dan zou het simpel zijn. Wel begint mijn geduld het van de teleurstelling te verliezen. Verbittering is niet ver weg meer. Vorige maand stemde ze voor het eerst in met relatietherapie. Wie weet gaat die enige verlichting bieden, dat is moeilijk te voorspellen na al die jaren. Het is allemaal nogal minnetjes, ingehouden, nihilistisch: wij, deze relatie. En zelf durf ik ook al geen radicale beslissing te nemen. Ik ben murw. Ik zie gelaten toe hoe mijn verlangen wordt gesmoord en de liefde steeds verder weg druppelt.’

Op verzoek van de geïnterviewde is de naam Elias ­gefingeerd.

OPROEP

Tijden veranderen, en liefde en seksualiteiten veranderen mee. De moderne liefde kent zoveel meer vormen, open relaties, diepe vriendschap met een ex, online liefde, non-binaire liefde, liefde voor een donorouder. Corine Koole is voor deze rubriek en een podcast op zoek naar verhalen over álle soorten liefde, over mensen in alle leeftijden, samenstellingen en vormen.

Meedoen? Mail een korte ­toelichting naar: moderneliefde@volkskrant.nl.

Meer over