'Eindelijk gaat er een andere wind waaien; ik denk dat veel Zaïrezen zullen terugkeren' In Brussels 'Klein-Zaïre' houden Mobutisten zich gedeisd

In drank- en eetlokaal Au Soleil d'Afrique zit de stemming er goed in. Véronique danst op de opzwepende klanken van Wenge Musica, terwijl een bejaarde man verlekkerd naar haar zwarte lichaam kijkt....

Van onze correspondent

Peter de Graaf

BRUSSEL

'Het is goed dat Mobutu vertrokken is. Hij was een echte dief. Mobutu plunderde het land, terwijl de mensen honger leden', zegt uitbaatster Nathalie achter de bar. Kabila krijgt het voordeel van de twijfel. 'Hij heeft in ieder geval de Zaïrese bevolking bevrijd. Maar we moeten afwachten hoe hij zich zal gedragen.'

Volgens Dominique Mwamba was Zaïre na dertig jaar Mobutu hard toe aan een andere leider. Iedereen snakte naar een andere wind. 'Zelfs de Mobutisten in Brussel wilden verandering', beweert hij. Want veel oude aanhangers van Mobutu waren ook al lang uitgekeken op de zieke dictator.

Niet iedereen is zo blij met de ontwikkelingen in het land van herkomst. Véronique onderbreekt haar sensuele dans en waarschuwt dat er niets zal veranderen in Zaïre: 'Kabila is ook een dief.' Dominique haalt zijn schouders op. Later fluistert hij dat haar vader diplomaat is. Véronique is dus eigenlijk ook een Mobutiste.

Au Soleil d'Afrique bevindt zich in het hart van de Matonge, de kleurrijke Zaïrese wijk in Brussel die ligt ingeklemd tussen de Waverse Steenweg en de Elsense Steenweg. Volgens de officiële cijfers wonen ongeveer dertienduizend Zaïrezen in België, van wie ruim de helft in Brussel. Maar het werkelijke aantal ligt veel hoger.

Matonge is 'Klein-Zaïre' in Brussel. Of moeten we zeggen: 'Klein-Congo'? De spraakverwarring is nog groot, ook onder de Zaïrese gemeenschap in Brussel. Op de nabijgelegen ambassade aan de Maria van Bourgondiëstraat wappert al de nieuwe blauwe vlag met de zeven sterren, maar het naambordje vermeldt nog steeds de oude republiek Zaïre.

In Matonge heerst de Afrikaanse cultuur. Winkels zijn tot 's avonds laat open en bieden een keur aan exotische producten. Hier kun je terecht voor gezouten vis of macayabo, die per tien kilo wordt verkocht à tachtig gulden, pepers en specerijen, Simba-bier uit Zaïre, felgekleurde stoffen (super wax uit Holland) en obscure bleekmiddeltjes voor de huid. De eethuisjes dragen namen als Chez Papa Sam en Chez Mama Ekila.

Vooral de laatste week worden de Zaïrese kranten Le Soft, Le Potentiel en Le Palmares gretig gelezen. Het vaderland mag dan ver weg zijn, de Zaïrezen in Brussel volgen de ontwikkelingen op de voet. En iedereen heeft een mening die hij het liefst luidkeels verkondigt.

Alleen de Mobutisten houden zich gedeisd. Diplomaten en zakenmensen gaan een onzekere tijd tegemoet. Maar tot een confrontatie tussen Mobutu-aanhangers en -tegenstanders in Brussel is het niet gekomen. Daarvoor is het slagveld weer te ver weg. In België voelen alle Zaïrezen zich vooral Zaïrees of - sinds kort en nog onwennig - Congolees.

'De Mobutisten lopen hier gewoonlijk niet te koop met hun sympathie voor Mobutu. We weten wie ze zijn. Maar er zijn geen conflicten', zegt Mwamba. Bovendien is ook de oppositie zeer gefragmenteerd. Zoveel Zaïrezen, zoveel meningen.

Het kloppend hart van Matonge (genoemd naar de gelijknamige uitgaanswijk in Kinshasa) wordt gevormd door de Galerij van Elsene. 's Avonds stromen de terrassen voor de kleine drink- en eetlokalen vol. Vooral afgelopen zaterdagnacht bleef het nog lang onrustig in de overdekte galerij, zegt Jean-Pierre Nana.

In een kleine telecom-zaak regelt hij het telefoon- en faxverkeer. De telefoongesprekken naar 'Congo KN' zijn sinds enige dagen in de aanbieding: 25 gulden voor tien minuten bellen. KN staat voor Kinshasa en maakt het onderscheid met dat andere Congo in Afrika. 'Veel mensen willen nu hun familie in Kinshasha bellen. Vooral het afgelopen weekeinde liep het storm', aldus Nana.

Op de vraag hoe lang 'la grande promotion' duurt, lacht hij zijn tanden bloot: 'Misschien wel tot de verkiezingen in Congo.' Nana komt uit Kameroen, maar is niet te beroerd om zijn mening over Zaïre te geven. Volgens hem kan het met het land nooit slechter gaan onder Kabila dan onder Mobutu. Hij roemt de bemiddeling van Mandela en grinnikt over de afgang van de Fransen. 'Eindelijk gaat er ook in Zaïre een andere wind waaien. Ik denk dat veel Zaïrezen zullen terugkeren.'

Maar dat is nog maar de vraag. In Au Soleil d'Afrique moet Dominique Mwamba even nadenken voor hij een ontwijkend antwoord geeft. Hij is 42 en leeft al negentien jaar buiten Zaïre. Vrouw, kind, u weet wel. Uitbaatster Nathalie is geboren en getogen in Brussel. Gaat zij helpen om Zaïre weder op te bouwen? 'Pff, eh, nou, niet direct', luidt het.

Maria gaat wel terug. In augustus vertrekt ze naar Lubumbashi, de stad vanwaaruit Kabila zijn zegetocht organiseerde. 'Ik heb vertrouwen in Kabila. Er is daar veel werk te doen', meent ze.

Maar of ze zich na vijftien jaar België blijvend gaat vestigen in de Democratische Republiek Congo, is onzeker. Een reisbureau aan de Waverse Steenweg adverteert met vliegreizen tussen Brussel naar Kinshasha: 1900 gulden voor een retourticket van drie maanden. Als extra lokkertje mag de reiziger vijftig kilo bagage meenemen.

Meer over