Een verfkwast van zoethout

Teylers Museum aan het Haarlemse Spaarne is het oudste museum van Nederland. Het gebouw is genoemd naar koopman Pieter Teyler van der Hulst, die in de achttiende eeuw laken en zijde verkocht....

Van dat geld werden de meest uiteenlopende zaken gekocht: instrumenten voor natuurkundige proeven, karkassen van uitgestorven dieren, tekeningen van Michelangelo. Later kwamen daar bij: schilderijen, prenten, fossielen, mineralen, munten.

Je kunt natuurlijk gewoon door het museum dwalen en de verzamelingen bekijken. Je kunt ook fantaseren dat je meespeelt in een film. Dat moet niet zo moeilijk zijn, want het museum spreekt ook tot de verbeelding van filmregisseurs.

Mike van Diem filmde er scènes voor zijn film Karakter. En deze herfst maakt regisseur Ger Poppelaars opnamen in de Eerste en Tweede Fossielenzaal voor zijn film Missing Link. Die is dus in de bioscoop nog niet te zien.

Op woensdagmiddagen kun je in Teylers zelf aan de slag, onder leiding van Honorine van Citters, die leuke dingen bedenkt voor saaie musea. In het moderne paviljoen ga je dan bijvoorbeeld zelf een vulkaan maken. Je schildert met zelfgemaakte olieverf, maakt - voor in je kamer - een sterrenstelsel dat oplicht in het donker. Je doet proeven met stenen, maakt fossielen uit de onderzeewereld. Of je maakt een echte foto met een blikje.

De knutselwerkjes hebben altijd iets te maken met de verzameling van het museum. En je doet alles op de manier van vroeger.

Zo hadden mensen die twintigduizend jaar vóór Christus grotschilderingen maakten, geen blikken verf en geen kwasten. Om duidelijk te maken hoe de mensen vroeger aan hun materiaal kwamen, neemt Honorine je mee naar het Hafkenscheidkastje. Dat staat in een een heel klein kamertje in het museum. Het kastje is genoemd naar de Amsterdamse verfhandelaar Michiel Hafkenscheid, die leefde van 1772 tot 1846. Hij had een grote verzameling natuurlijke kleurstoffen.

Vroeger maakten de schilders zelf hun verf, van rode, bruine, gele of groene aarde. Van rotsmos, akerdoppen, druivenranken of wortel. Ze vermengden de kleurstoffen met water, verwarmd dierenvet en zelfs met bloed. Met een stuk verbrand hout tekenden ze de omtrek.

Terug in het paviljoen maak je je eigen verf. Met water. Want bloed vindt Honorine geen goed idee. Kwasten maak je ook zelf. De dikke van een stokje zoethout, waarop je stevig hebt gekauwd. Voor dunne kwastjes gebruik je tandenstokers, draadjes, klei en haren. Niet van een bison, maar van losgeknipte afwasborstels.

Dan schilder je op een stuk gipsplaat, waarop de verf snel droogt, je eigen grotschildering. Die mag je natuurlijk mee naar huis nemen.

Teylers Museum, Spaarne 16, Haarlem, tel. 023-531.90.10. Open di t/m za 10-17 uur, zon- en feestdagen 12-17 uur. Woensdagmiddagactiviteiten: 14-16 uur; f 7,50 per kind. Telefonisch reserveren (tot en met december zijn de woensdagmiddagen al volgeboekt).

Meer over