Een Surinaamse die zonnig lijkt, maar erg somber is

BIJLMER..

Van onze verslaggever

Sietse van der Hoek

Haar voorstel is om het stuk aldus te beginnen: 'In de binnenstad van Amsterdam trof ik een Surinaamse vrouw die zonnig leek, maar van binnen erg somber was.' Ze is 45, moeder van twee kinderen, en zwervend sinds ze in februari haar Bijlmerflat is uitgezet wegens huurschuld.

We spreken af dat ze in de krant 'Diane' zal heten. 'Ons kent ons allemaal, en Surinamers mogen graag met de vinger wijzen naar iemand met problemen. Ze zullen nu ook wel algebra gaan maken in hun hoofd en denken: kennen we deze persoon?'

Diane is geboren in een dorpje bij Paramaribo. Het gezin telde elf plus twee kinderen. Haar vader was militair. Na de lagere school volgde ze een paar jaar ulo en ging ze werken in een winkel, honderd gulden per maand. Ze baarde twee kinderen.

In 1971 vertrokken haar ouders naar Nederland. Een jaar later zij en haar zoontjes ook. 'Ik ben altijd een zelfstandige vrouw geweest. De vader van mijn kinderen wilde de baas over mij spelen. Ik heb hem afgewezen. Ze moeten me geen dingen opleggen.'

Ze vond eerst onderdak bij haar ouders en kreeg, na een grote kraakactie in de Bijlmer 'met Maatrijk en die mannen', een woning toegewezen in Gliphoeve. 'Dat was in het begin mooi, tussen de eigen mensen voelde ik me gelukkig. Het werd een grote puinhoop. We waren buiten zijn gewoon. '

Door bezuinigingen verloor ze midden jaren tachtig haar baan in de bejaardenzorg. Maar ze had het ook al in de rug en vanwege die baan had ze de kinderen verwaarloosd, dus het kwam niet alleen maar slecht uit dat ze van de bijstand kon gaan leven.

Al eerder was ze verhuisd naar flatgebouw Fleerde. Daar verdreven de kakkerlakken haar. 'Je kon het eten niet meer vrij zetten. 's Nachts moest je met het licht aan slapen. Op een dag zat er een kakkerlak in mijn oor.'

Op de volgende flat raakte ze bevriend 'met een buitenlander', een Afrikaan. 'Ik dacht: het gaat om de liefde.' Ze trouwden. Na enige tijd begon hij geld van haar te vragen. En meer. 'Op een zeker moment wilde hij elke maand mijn geld. Hij zat in verkeerde kringen.' Vorig jaar zijn ze gescheiden.

Zij was in de schulden geraakt en kon de huur niet meer opbrengen. 758 Gulden per maand, energie 138 gulden, andere vaste lasten, en dat alles te betalen van een uitkering van 'twaalfhonderd gulden zoveel. Ik liep soms dagen zonder één stuiver op zak'. In februari werd ze uit haar Bijlmer flat gezet.

Woningcorporatie Nieuw Amsterdam beheert de ruim twaalfduizend Bijlmer hoogbouwwoningen. Daarvan werden er vorig jaar 263 ontruimd wegens huurachterstand. In het binnenkort te publiceren jaarverslag 1996 staat onder het kopje 'noorderzon' het getal 138. Zijnde het aantal woningen waarvan de bewoners, voordat de gerechtsdienaren kwamen, zelf hun boeltje pakten en met onbekende bestemming vertrokken. (Een jaar eerder waren de cijfers: 288 ontruimingen, 96 noorderzonnetjes.)

Een procedure die uitmondt in huisuitzetting, duurt vijf à zes maanden. Aanmaning eerst. Na twee maanden huurachterstand de laatste waarschuwing en een aanbod tot een afbetalingsregeling via bijvoorbeeld de sociale dienst en/of een schuldsanering. Leidt het tot niets, dan is het een zaak van de deurwaarder, die na een vonnis van de rechter mag gaan ontruimen.

Diane doorliep alle stadia. Met de deurwaarderskosten erbij staat ze voor vijfduizend gulden in het krijt bij woningcorporatie. Een poging tot schuldsanering bij Crediam Kredietbank Amsterdam mislukte, omdat ze niet alle vereiste documenten kon overleggen. Daarom kwam ze ook niet in aanmerking voor 'bijzondere bijstand'.

Maar ze moet eerlijk zijn, zegt ze. 'Ik had mijn schoenen al plat gelopen, ik had geen zin meer in de instanties.' En daar komt nog iets bij: 'de eigen mensen' bij de instanties en hulpinstellingen. 'Als je die vertelt over je problemen, ligt het de volgende dag op straat. Een schande. In de Surinaamse gemeenschap moet je doen alsof je gelukkig bent. Een Surinamer zegt niks over zijn privé, verschuilt zich. Ik ook hoor. Je loopt, je lacht, je praat. Alles goed?, vragen ze. Ja hoor, zeg je, alles goed!

'Ook Nederlanders lijden onder de armoede. Maar zíj komen ervoor op. Zij durven op televisie verschijnen. Zoals in Make my day. Niet één rasechte Surinamer zal dat doen. '

Haar huisraad is bij kennissen ondergebracht. Sinds februari heeft Diane - ze telt - op zeven adressen geslapen en 'een bordje eten gevonden' in de stad. Niet bij haar twee kinderen, zonen, die een vriendin hebben. Ze had al langer weinig contact meer met ze. 'Als moeder trek je nu niet makkelijk bij ze in. Je wilt ze niet tot last zijn. En omdat het schaamte is.'

Hoe nu verder?

'Nou...jaaah...ik weet niet. Je blijft je groot houden.'

Ze gebruikt pillen tegen slapeloosheid en depressie. 'Soms is het leven te veel voor mij.' Maar omdat ze het liefst weer een woning in de Bijlmer wil, lost ze zoveel als ze kan de schuld af aan Nieuw Amsterdam. De vorige maand 600 gulden zelfs.

Een jaar lang zal Diane iedere dag mensen moeten vragen of ze een plekje voor haar hebben om te slapen. 'En het wordt nu misschien mooi weer om op straat te lopen. Want ik kan niet ook elke dag bij die mensen thuis gaan zitten. Ik laat de moed niet zakken. Ik heb nog een heel bestaan voor me.'

Meer over