Een bar, vijf zusters, een verloofde en de IRA

Precies een jaar geleden werd Robert McCartney door mede-republikeinen vermoord in een overvolle bar in hartje Belfast. Niemand durft te getuigen, maar zijn vijf zussen besloten niet langer te zwijgen....

Door Peter de Waard

Magennis's Bar in Belfast is al maanden gesloten. Hoewel er nog eenprijslijst hangt en de aankondiging van een optreden van een folkgroep,zijn de deuren gebarricadeerd, de ruiten vernield en de muren met graffitibeklad. De bar aan May Street ligt midden in het trendy centrum van destad, bijna achter de majestueuze City Hall, waar een beeld moet verrijzenvan George Best, de eerste Noord-Ierse non-sektarische held. De plek lijktlichtjaren verwijderd van de desolate protestantse en katholieke wijken inWest- en Noord-Belfast waar het sektarisch geweld nog zo veelvuldigoplaait.

Magennis's was geen pleisterplaats voor een van de religieuze groepen.De pub was populair bij advocaten die er tijdens de lunch een pint dronken,en bij toeristen die het uitgebreide whiskey-assortiment koesterden.

Op zondagavond 30 januari 2005 waren er geen advocaten en nauwelijkstoeristen. Niettemin werd in Magennis's Bar feest gevierd. Het grootstedeel van de klandizie bestond uit katholieke republikeinen die net warenteruggekeerd van een herdenkingsplechtigheid van Bloody Sunday, 30 april1972. Ook de 33-jarige vorkliftchauffeur Robert McCartney, een vader vantwee kinderen, was samen met zijn vriend Brendan Devine in de pub.

Een oudgediend lid van de IRA beschuldigde Robert McCartney ervan zijnvrouw te hebben beledigd. McCartney ontkende, maar Devine wilde geen ruzie.Hij bood aan als verontschuldiging een drankje voor de vrouw en haarvrienden te kopen. Maar het IRA-lid was niet tevreden. 'Do you know who Iam?' beet hij McCartney toe. McCartney, die ook werkte als uitsmijter enniet bang was uitgevallen, volstond met de opmerking dat hij niets verkeerdhad gedaan. Ineens werd een fles stukgeslagen en tegen Devines keelgehouden.

McCartney en Devine verlieten de pub, maar renden niet weg. Een groepvan vijftien mannen volgde het tweetal. Uit de keuken van Magennis's haddenze een mes meegenomen. Op Cromac Street, vlakbij de bar, ontstond eenvechtpartij. Een van de mannen stak McCartney en Devine neer, een anderschopte en sloeg de op de grond liggende mannen op het hoofd. Een derde manmepte erop los met een stalen staaf. McCartney en Devine werden roerloosop straat achtergelaten en pas veel later door een politiepatrouillegevonden. Er was geen ambulance gebeld. Devine overleefde de aframmeling,McCartney niet.

Op de plaats van de misdaad was niets terug te vinden. Een van demannen had het mes en de stalen staaf meegenomen en verduisterde die later.Dezelfde man nam ook de opnamen van de beveiligingscamera van Magennis'sweg na een van de barmedewerkers te hebben bedreigd. Hij vernietigde deband en ook de kleding van degenen die aan de strafexercitie haddendeelgenomen. Hij liep de bar in en zei: 'Niemand heeft iets gezien. Dit iseen IRA-zaak', volgens Paula McCartney, een van de zussen van Robert dieeen ware campagne voor hun broer zijn begonnen.

Hoewel er zeventig mensen in de bar waren, kon de politie de exactetoedracht van de zaak niet achterhalen. De meeste gasten zeiden tijdens hetverhoor dat ze op het toilet zaten. Cora Groogan en Deidre Hargy, tweevrouwen die in de bar waren en die ook op de verkiezingslijst van SinnFéin stonden, zeiden geen enkele ordeverstoring te hebben opgemerkt. Vanafhet begin van het onderzoek stuitte de politie op wat een 'muur vanstilzwijgen' werd genoemd. Zelfs de ombudsman van de politie kreeg maarvier anonieme getuigenverklaringen.

Paula McCartney, haar vier zussen en Robert McCartneys verloofde,Bridgeen Hagans, ergerden zich vanaf het begin aan de trage voortgang vanhet politieonderzoek. 'Een van de vermoedelijke daders stond een week lateropenlijk op straat te praten met een kroongetuige. Dat was zeerintimiderend', zei Catherine McCartney.

Ze besloten zich er niet bij neer te leggen en een maand later eenherdenkingsbijeenkomst voor hun broer te houden. Op zondag 27 februari 2005verzamelden zich liefst duizend mensen voor Mangennis's. Op de Short Strand- een katholieke enclave in protestants gebied, waar het slachtoffer woonde- herdachten zelfs drieduizend mensen Robert McCartney.

De herdenkingsplechtigheid liep uit op een vlammend protest tegen deactiviteiten van de Provisional IRA (Provos), die weliswaar de bommen heeftopgegeven, maar in de katholieke gemeenschap als een staat binnen de staatopereert. 'Het doden van een onschuldige man uit de eigen aanhang is erggenoeg. Maar de cover-up, de leugens en de intimidatie is een stap te ver',riepen de demonstranten.

Katholieken die trotse republikeinen waren en op Sinn Féin stemden,keerden zich af van het wrede paramilitarisme van de Provos. De GoodfellasGang werd ineens door de eigen mensen ervan beschuldigd al jaren betrokkente zijn bij criminele activiteiten als pedofilie, berovingen, het witwassenvan drugsgeld, verkrachting en huishoudelijk geweld. Een vrouw getuigde hoeparamilitairen haar bij wijze van intimidatie een heet strijkijzer tegende borsten hadden gedrukt.

Gerry Adams, leider van Sinn Féin, de politieke vleugel van de IRA,probeerde de druk van de ketel te halen. Hij nodigde de zusters uit vooreen partijbijeenkomst en schorste drie IRA-leden die bij de vechtpartijbetrokken zouden zijn geweest. Maar de zusters lieten zich niet zogemakkelijk inpalmen. Zij veroordeelden de uitlatingen van Gerry Adams over'doodslag' - 'Het is ordinaire moord', stelden de vrouwen. Ze zetten huncampagne voort tot het moment dat gerechtigheid zou geschieden. Adamswaarschuwde de zussen van de tragische dood van hun broer geen politiekeshow te maken en zo Sinn Féin schade toe te brengen, maar zijn woordenmaakten geen indruk.

'Hoe brengen wij Sinn Féin schade toe als we voor die partij hebbengestemd? De moordenaars van Robert zijn degenen die Sinn Féin hebbenbeschadigd', aldus Paula McCartney. Gemma McCartney: 'Wij hebben geenpolitiek doel. Maar negen van de tien mensen die avond in de bar waren vanSinn Féin of de IRA en daarom kan deze moord niet worden opgelost. Niemanddurft naar de politie te gaan. En daaronder zijn mensen die over een paarjaar misschien minister voor Sinn Féin zullen zijn.'

De McCartney-zussen besloten zelf een dossier over de zaak samen testellen en dat over te dragen aan premier Blair en de Amerikaanse presidentBush. Op St. Patrick's Day, 17 maart, waren zij - en niet, zoals anderejaren, Gerry Adams - te gast op het Witte Huis. Opnieuw werden de zustersbedreigd. 'Toen ik thuis kwam, lagen er anonieme brieven waarin werd gezegddat we neergestoken zouden worden en waarin Robert naar de hel werdgewenst. Er was ook een foto van ons bijgesloten', aldus Claire McCartney.De zussen waren gedwongen uit hun eigen wijk te verhuizen.

Maar uiteindelijk moest de IRA inbinden. Onder groeiende internationaledruk besloot de paramilitaire organisatie zes maanden na de dood van RobertMcCartney de wapens op te geven en te vernietigen.

De moordenaar van Robert is echter nog steeds niet gevonden. Er zijntwee mensen gearresteerd en aangeklaagd, maar er wordt betwijfeld of ditde daders zijn. Telkens komen nieuwe gegevens naar voren. Paula McCartney:'We konden het niet geloven toen de politie ons onlangs vertelde dat Robertmisschien twee keer is aangevallen. Eerst werd hij in elkaar geslagen.Later zijn ze teruggekeerd om hem definitief af te maken. We denken dat hijnog zou hebben geleefd als ze hem na de eerste keer met rust haddengelaten.' De zusters vrezen dat de eigenlijke moordenaar naar de VerenigdeStaten zal emigreren voordat hij kan worden aangeklaagd.

Vanuit haar nieuwe huis in Zuid-Belfast laat Paula weten dat de familievan Robert McCartney vandaag samen zal terugkijken op de gebeurtenissen vaneen jaar geleden. 'De moord op Robert beheerst nog altijd ons leven.'Claire McCartney zegt tot een jaar geleden een optimistisch persoon te zijngeweest. 'Nu verwacht ik steeds dat er iets slechts gebeurt. De muur vanzwijgzaamheid is nog niet ontmanteld. Als familie gaan we door met onzedagelijkse bezigheden, maar het animo voor het leven is gedoofd.'

Begin deze maand werden Paula en Catherine opnieuw ontvangen op DowningStreet. Roberts partner Bridgeen zegt dat zijn kinderen Conlead (5) enBrandon (3) elke dag naar hem vragen. 'Ik vertel dat hij in de hemel is.Maar ze willen niet dat hun vader in de hemel is, ze willen dat hij thuisis.'

De intimidatie gaat door. Paula McCartney is boos over geruchten datde familie hun status van beroemdheid misbruikt om geld te verdienen aande dood van Robert en dat er onderlinge verdeeldheid is ontstaan over decampagne. 'Er is geen verdeeldheid', zegt Bridgeen beslist. 'We hopenalleen dat er alsnog een getuige opdaagt die exact vertelt wat er isgebeurd. Misschien is er iemand die met zijn geweten in de knoop ligt enweer goed wil slapen. Ik doe een beroep op hem, want een jaar na Robertsdood is het niet te laat om het enig juiste te doen.'

Paula weet niet of ze vandaag Robert weer bij Magennis's zullenherdenken. 'De herinneringen zijn voor mijn zusters nog te pijnlijk.' Depub zelf is deze week verkocht voor 760 duizend pond (1,1 miljoen euro).De nieuwe eigenaar hoopt Magennis's nieuw leven in te blazen, maar dat kaneigenlijk alleen als de zaak is opgelost.

Meer over