Duurzaam op reis nog ver weg

VOOR MILIEUBEWUSTE VAKANTIEGANGERS LIGGEN DE BESTEMMINGEN NIET VOOR HET OPRAPEN. ZOEKEN DUS...

Aan de voet van de Kilimanjaro staat sinds anderhalf jaar een camping. Midden tussen de koffieplantages, met als hoofdattractie een twee tot vijf uur durende rondleiding tussen de koffiebonen. Het hele proces wordt uitgelegd; van stekje tot geurend kopje koffie in de branderij.

Reisorganisatie Sawadee trok zich het marginale bestaan van de koffieboeren aan en legde samen met een lokale koffiecoöperatie en de Green Development Foundation de camping aan en schoolde boeren om tot gids. Tot nu toe hebben 800 Nederlandse toeristen de tour gemaakt. Voor 15 dollar extra, op een totale reissom van 2295 euro voor een 22-daagse rondreis.

De reisorganisatie biedt ook een rondreis door Kirgizië aan voor 1795 euro. Overnachten geschiedt dan bij voorkeur in een nomadentent of bij de gidsen thuis. Ook bijzonder: een zesdaagse trektocht door de Black Mountains in het Himalayastaatje Bhutan. De gidsen zijn er opgeleid om het Nationale Park te ontwikkelen zonder de natuur te belasten (3895 euro voor negentien dagen).

Ze zijn wel te vinden, ecologisch verantwoorde reizen, maar alleen met veel moeite. Zelfs op de Vakantiebeurs die deze week werd gehouden met Duurzaam Toerisme als thema. Het aanbod in het speciale paviljoen was mager, een enkele aanbieder en een knuffelmuur waar bezoekers konden voelen hoe lekker duurzaam is.

Op internet bestaat sinds vorige maand een portal waar duurzame reizen worden aangeboden (travelsense.nl). Een midweek in het Gelderse Vorden kost 115 euro. Dan logeer je met z'n zessen op de hobbyboerderij van de familie Rietman. Of een tiendaagse huttentocht in de Dolomieten voor 710 euro. Slechts vier reisorganisaties zijn vertegenwoordigd: Sawadee, SNP, Commundo, BoerenBed.

Volgens initiatiefnemer Ruud Klep, tevens gastdocent aan de hogeschool voor toerisme in Breda, is een volledig overzicht niet te realiseren. 'We krijgen geen subsidie. Daarom zetten we alleen betalende partijen op onze site.' Een onafhankelijke portal op dit gebied bestaat volgens hem niet.

Een tweede complicatie, stelt Klep, is het ontbreken van een standaard voor duurzaam reizen. Iedereen kan het begrip op zijn eigen manier interpreteren. De een denkt aan minder milieubelasting, de ander aan fair-trade. Ook blijven de reizen een beetje het domein van nicheorganisaties die zich richten op avontuurlijke rondreizen.

Toch gaan meer Nederlanders duurzaam op reis. Vaak zonder dat ze het zelf doorhebben. Sinds november 2003 zijn alle bij de ANVR aangesloten touroperators verplicht een milieucoördinator in dienst te nemen. Die moet bijvoorbeeld controleren of geen excursies worden georganiseerd die kinderarbeid ondersteunen.

Volgens Marielies Schelhaas van het platform Initiatiefgroep Duurzaam Uitgaand Toerisme zijn de regels niet keihard, maar dat alle anvr-touroperators meedoen, noemt ze een stap in de goede richting. Ze betreurt dat er nog geen algemeen keurmerk is waardoor de toerist kan zien dat zowel reis als verblijf duurzaam is.

Voorlopig doen touroperators weinig meer dan hotels aanmoedigen om spaarlampen op te hangen en afval te scheiden. Marktleider TUI raadt helicopter- en jetskiën af in zijn brochures. Ook wordt een pagina besteed aan tips voor een duurzaam verblijf.

Mondjesmaat zijn er samenwerkingsverbanden met ontwikkelingsorganisaties als Cordaid. Vooruitgang dus. Maar het staat volgens adjunct-directeur Rien van Beenen van Sudtours in geen verhouding tot de overlast die het milieu alleen al door vliegreizen ondervindt. Hij krijgt vaker klachten, bijvoorbeeld over afvalscheiding in een hotel. Maar de gast speelt ook een rol, zegt hij.

'Een duurzame vakantie kost meer, maar de consument wil daar niet voor betalen. De prijs blijft het belangrijkste voor de toerist.'

Meer over