Dreigend verbod brengt Fazilet in problemen

De islamistische Partij van de Deugd (Fazilet) in Turkije, toch al geplaagd door een dreigend verbod, is in nieuwe problemen gekomen doordat vier prominente partijleden zijn opgestapt....

De vier zijn de vice-voorzitters Cemil Cikek, Ali Coskun, Abdullah Gül en Abdulkadir Aksu. Zij staan op goede voet met de oud-burgemeester van Istanbul, Tayyip Erdogan, die net uit de gevangenis is ontslagen. Erdogan kreeg tien maanden wegens haatzaaien, nadat hij op een partijbijeenkomst enkele versregels van de dichter Ziya Gökalp had voorgedragen.

Erdogan wordt beschouwd als een politiek zwaargewicht die de partij uit het slop kan halen. Hij staat niet bekend als een dikke vriend van Kutan. Vorig jaar liet hij tegenover de Volkskrant blijken Kutan niet te beschouwen als de echte leider van Fazilet.

Partijleider Kutan lijkt te hebben afgerekend met een aantal lastige tegenstanders, die zich voortdurend hebben verzet tegen de invloed die oud-premier Necmettin Erbakan achter de schermen uitoefent. Erbakan was de voorman van de Welzijnspartij (Refah) en leidde een coalitieregering met de conservatieve Partij van het Juiste Pad (DYP) van Tansu Çiller. Hij moest onder zware druk van het leger begin 1997 zijn premierschap neerleggen.

Refah werd verboden en Erbakan mag zich vijf jaar lang niet meer met de politiek bezig te houden. Refah beleefde een wederopstanding als de Fazilet-partij, maar wist de opgaande lijn in de peilingen niet te verzilveren bij de verkiezingen van april. .

De vier hervormers vrezen dat Erbakans greep op de partij voor de machthebbers aanleiding zal zijn ook Fazilet in de ban te doen . De speciale aanklager Vural Savas deed vlak voor de verkiezingen pogingen Fazilet verboden te krijgen, maar daar stak de rechter toen een stokje voor.

Maar Savas geeft niet op. Hij beschouwt Fazilet als staatsgevaarlijk en meent dat de partij uit is op het vestigen van een islamistische staat, het grootste taboe in het seculiere Turkije van Kemal Atatürk. Het constitutionele hof heeft de zaak in onderzoek.

Fazilet deed het slecht bij de verkiezingen, die werden gewonnen door de nationalisten van links (premier Bülent Ecevits DSP) en vooral rechts (de extreemrechtse MHP van Devlet Bahceli). De partij wist slechts 14 procent van de stemmen binnen te halen en verloor zelfs de stad Konya, waar ze haar machtsbasis heeft. Waarnemers weten dat vooral aan de leiderschapscrisis en de verwarring binnen de partij na de harde ingreep van het leger in februari 1997.

Afgevaardigden van Fazilet raakten vorige week in het parlement bijna slaags met de extreemrechtsen van de MHP, omdat zij de MHP ervan beschuldigden verkiezingsbeloften te schenden. Fazilet is fel tegen de nieuwe onderwijswet die het Koran-onderricht aan banden legt. MHP-voorman Bahceli betichtte de islamisten ervan religieuze vraagstukken te exploiteren. 'De islam heeft van geen enkele partij speciale bescherming nodig', vond de vice-premier.

Het is niet duidelijk wat voor plannen het uitgetreden viertal heeft. De Turkish Daily News citeerde een anoniem FP-parlementslid, dat zei dat de vier waarschijnlijk een nieuwe partij zullen stichten. Anderen achten dat echter onwaarschijnlijk, omdat de machtspositie van de conservatieve vleugel in de partij nog steeds sterk is en niemand is gebaat bij versnippering van de islamisten. Dat zou koren op de molen zijn van de seculiere partijen, is de veronderstelling.

Meer over