Door één boek een wereldwijde reputatie

Zij wist het onbehagen van een hele generatie vrouwen te verwoorden. Betty Friedan werd het feministische boegbeeld. Zaterdag overleed ze....

Jan Tromp

Ze bouwde een wereldwijde reputatie op één boek. In 1963 verscheen vanBetty Friedan The Feminine Mystique, waarin ze in haar eigen beroemdewoorden 'het probleem dat geen naam heeft' benoemde. Het boek werd deopmaat tot de tweede feministische golf in de westerse wereld. Zaterdagoverleed Betty Friedan in Washington, op haar 85ste verjaardag aan eenhartstilstand.

De kracht van The Feminine Mystique was dat het openbaarde hoe een helegeneratie vrouwen die na de oorlog volwassen was geworden een tekort voeldein hun opstaan, in strijd met de norm die voorschreef dat ze gelukkig warenmet man en kinderen en een huis in de voorstad. Friedan, die psychologiehad gestudeerd, was zelf zo'n echtgenote en moeder.

Het boek begon als een opiniepeiling. In 1957 bereidde ze een reünievoor van haar vrouwelijke studiegenoten uit het begin van de jaren veertig.In een rondschrijven voegde ze wat vragen toe over hun levensgeluk. Deantwoorden die ze ontving, overrompelden haar: haar goed opgeleidemedestudenten van toen bleken gefrustreerd thuis te zitten, geïsoleerd vanhet maatschappelijk leven en depressief.

Toen The Feminine Mystique in 1963 werd gepubliceerd, bleek het bijnaogenblikkelijk een schok der herkenning. Er zijn wereldwijd meer dan driemiljoen exemplaren verkocht. Het maakte Friedan tot een van devooraanstaande architecten in de vrouwenbeweging van de jaren zestig enlater. Overal ging ze voorop in demonstraties, voor gelijke betaling, kinderopvangcentra en vrijheid van abortus.

Ze was een van de oprichters in 1966 van NOW, the National Organizationfor Women, waarvan ze zich later verwijderde omdat de beweging zich te veelzou richten op lesbiennes. Het tekende de felle en ook wel omstreden kantvan Friedan. Sommigen vonden haar gaandeweg reactionair worden. Veelvrouwen in haar omgeving kregen een hekel aan haar vanwege haar opvliegendkarakter.

Toch moet de conclusie zijn dat ze 'een reus was voor vrouwen in detwintigste eeuw', zoals de voorzitter van the Feminist Majarity Foundationgisteren zei.

Jan Tromp

Meer over