'Domme praat beheerst r.k. kerk'

Het oordeel van pater dr. W. van Paassen over de stand van zaken in de r.k. kerkprovincie is helder: die is treurig....

Hij was jarenlang als vicaris-generaal 'met wisselende vreugde' de rechterhand van de bisschoppen Simonis, Bär en Van Luyn. 'Nu ik sinds kort met pensioen ben, heb ik de ruimte om in het openbaar te zeggen wat ik in de kerkelijke binnenkamers altijd heb gezegd.'

Nu hij weer terug is waar hij begon, de kloostergemeenschap van de priesters van het Heilige Hart van Jezus, drukt Van Paassen de kerkelijke leiding op het hart de bakens te verzetten. Nu het nog kan. Te beginnen met verruiming van de mogelijkheden om priester te worden en eens echt te luisteren naar de 'beminde gelovigen' in plaats van steeds weer met instructies te komen.

De leiding van de kerk zou open moeten praten over (homo)seksualiteit, de positie van de vrouw (ze moeten priester kunnen worden volgens Van Paassen) en een andere stijl van leidinggeven. 'Dialoog en luisteren kom je steeds in het evangelie tegen, maar heeft zaken rond vrouwen, seksualiteit en leiderschap onbespreekbaar gemaakt. Dat moet veranderen', zegt Van Paassen.

'De kerkelijke situatie wordt nu gekenmerkt, zowel ter linker- als ter rechterzijde, door angst, achterdocht, achterklap en domme praat tot op het hoogste niveau. Van de evangelische inspiratie aan de basis zie ik niet veel terug in de kerkelijke top, die vooral doet aan navelstaarderij.'

Na Van Paassens vertrek is de nieuwe bisschop Eijk van Groningen benoemd. Van Paassen wil niet direct ingaan op diens uitlatingen, maar veroordeelt sterk de wijze waarop de bisschop is 'gedropt'.

In Eijk herkent hij een volgeling van Gijsen en een geestverwant van de eveneens van Rolduc afkomstige mgr. Punt van Haarlem.

Van Paassen: 'Bisschoppen als Eijk, in navolging van Rolduc-stichter Gijsen, zien liever een klein elitekorps van gelovigen dan een volkskerk. Het is choquerend om te zien. Ze willen gewoon opnieuw beginnen en mikken op wat zij als elite beschouwen. Tegenover mondige mensen stellen zij zich lijdend en zwijgzaam op, zogenaamd in de geest van Jezus, die zweeg toen Hij werd geslagen. Ze zijn nogal fundamentalistisch en ze zwelgen in hun rol van underdog.'

Hij wijst erop dat als de kerk geen nieuwe open koers gaat varen, zich dat sterk gaat wreken: 'Iets kan tientallen jaren onder de stolp blijven, maar het komt naar boven.

'Broedertwisten, chantage, ongezonde situaties die ongezond blijven, omdat ze niet besproken kunnen worden.'

Van Paassen heeft de affaires rond bisschoppen als Bär en andere geestelijken en priesterstudenten van nabij meegemaakt. De kerk moet de luiken eens opendoen en schoon schip maken, luidt zijn oordeel.

In de brief van de bisschoppen van afgelopen vrijdag klinkt volgens hem duidelijk door dat de eucharistie en het sacrale karakter van de kerk door leken, de pastoraal werkers, in gevaar komt. Het verschil tussen leken en priesters dreigt te vervagen.

Van Paassen kiest voor een andere benadering: 'Ik vind het celibatair priesterschap als keuze belangrijk, maar de eucharistie is belangrijker dan het feit of een gehuwde of ongehuwde priester die viert. Koppel het priestersschap los van het celibaat. Het gebrek aan priesters is maar zeer betrekkelijk.'

De kerk zelf veroorzaakt het priestertekort, zegt Van Paassen. 'De Heer roept wel, maar de kerk vindt de celibaatswet van het hoogste belang. Kies voor gehuwde en ongehuwde priesters en overweeg vrouwen tot priester te wijden. Dat alles zal de geloofscrisis niet oplossen, maar wel de geloofwaardigheid van de kerk versterken en het clericale klimaat gezondmaken. De muffe doem van onbepreekbare zaken moet worden weggenomen. Lieve moederkerk, wees wijs en lucht de zaak eens een beetje door.'

Meer over