Die ene leerling

Docent Ivar Gierveld over de jongen die onbedoeld een heksenjacht ontketende

Leerkrachten, docenten en hoogleraren over de leerling die hun kijk op het vak veranderde. Deze week: docent Ivar Gierveld (47) van scholengemeenschap Marianum in Groenlo over de jongen die onbedoeld een heksenjacht ontketende.

null Beeld Hedy Tjin
Beeld Hedy Tjin

‘We zaten in het kantoortje van de directeur. En toen kwam hij binnen, de jongen die op Instagram een foto had gedeeld van een toetsopdracht, waarna een flinke rel was losgebroken. Ik had hem nooit in de klas gehad, maar herkende hem uit de gangen. Ah, dacht ik. Hij dus.

‘Zulke toetsopdrachten gaf ik al jaren, als afsluiting van mijn lessen argumentatieleer. Daarin laat ik leerlingen de gekste dingen beargumenteren. Dat Justin Timberlake een betere danser is dan Michael Jackson, bijvoorbeeld. Ik zoek stellingen waarbij je niet wegkomt met ‘dat vind ik gewoon’ of ‘zo voel ik dat’.

‘Dat jaar deelde ik een lijst met tien onderwerpen uit. Er stond van alles op. Was de Europese Unie niet te groot, te log en te duur? Hoe bepalend zou de #MeToo-beweging worden voor de strijd tegen seksisme? En hoe moest het verder met de bio-industrie? Prikkelende onderwerpen, waarvan de leerlingen er twee moesten kiezen voor de toets.

‘Ze mochten zich ook verdiepen in Thierry Baudet, over wie ik schreef dat hij terug wil naar ‘een Nederland waarin slechts enkele witte mannen de macht hebben’. Ook vermeldde ik in het tekstje dat Baudet meent dat klimaatverandering een verzinsel is, dat Nederlanders lijden aan oikofobie en dat het land volgens hem geregeerd wordt door een partijkartel. Dat had hij allemaal min of meer zo gezegd. ‘Is Baudet een tijdsverschijnsel dat snel weer uitsterft’, schreef ik, ‘of hebben zijn ideeën daadwerkelijk bestaansrecht voor langere tijd?’

‘Niet lang nadat ik die lijst had uitgedeeld, ontving ik een appje van een leerling. Die opdracht over Baudet ging rond op Instagram. Eerst vond ik dat grappig, maar later zag ik dat het ontzettend hard ging, vooral nadat Baudet zelf een foto op Twitter had gezet. ‘Ik krijg deze bizarre, schandelijke schoolopdracht van een boze leerling doorgestuurd’, schreef hij. ‘Schokkend!’

‘Ik reageerde op dat bericht, liet weten dat ik de docent was die de opdracht had gemaakt. Toen ging het helemaal los. Ik ontving op Twitter wel honderd berichten per minuut. Een extreem-linkse docent was ik, een gevaarlijke radicaal die leerlingen indoctrineerde. Er kwamen doodsbedreigingen, ook bij mij thuis en op school. Ik schrok er enorm van.

‘Al snel wisten we welke leerling de foto van de toets op internet had gezet. Een plattelandsjongen, echt een Achterhoeker. Hij vertelde dat hij de toets bij een vriend thuis had zien liggen. Die opdracht over Baudet ging te ver, vond hij. Daarom had hij die foto gemaakt. Dat het zo uit de hand zou lopen, had hij nooit voorzien. Hij bood zijn verontschuldigingen aan, maar dat vond ik niet nodig. Die lijst was niet geheim. Ik koester geen wrok tegen hem.

‘De ophef waaide over, maar ik bleef last houden van de kwestie. Voorheen stelde ik me in mijn lessen open, eerlijk en kwetsbaar op, in de hoop dat leerlingen dat ook zouden doen. Dat werkte uitstekend. Soms liet ik doorschemeren hoe ik ergens tegenaan keek. Dan zei ik bijvoorbeeld dat ik de opkomst van populisten ‘hartstikke eng’ vond. Na die ophef durfde ik niet meer alles te zeggen, omdat ik bang was dat er weer iets zou uitlekken. De handrem ging erop.

‘Nu, een paar jaar later, voel ik me weer wat beter. In mijn lessen benadruk ik dat mijn mening er niet toe doet. En ik accepteer dat de meningen van leerlingen alle kanten op waaieren. In die zin ben ik milder geworden. Tegelijkertijd ben ik er nog sterker van overtuigd geraakt dat onderwijs niet neutraal kan zijn. We moeten leerlingen geen politieke meningen opleggen, maar ze wel leren hoe onze vrije, democratische samenleving werkt. We moeten ze zelf leren nadenken, we moeten ze leren dat je overal vraagtekens bij mag zetten. En dat iedereen recht heeft op een eigen mening.

‘En die jongen? Die heb ik nog een paar keer kort gesproken. Toen Baudet onze school bezocht voor een debat. En later ook bij de diploma-uitreiking. Het ging er vriendelijk aan toe. Want nogmaals: ik neem hem niets kwalijk.’

We zoeken nog verhalen over die ene leerling of student in coronatijd, voor een speciale aflevering aan het einde van dit schooljaar. Tips? Mail naar r.kuiper@volkskrant.nl.

Meer over