Dijken van golven

Canada Tofino..

Hélène Schilders

Aan het einde van de wereld ligt de kans voor de Canadezen, een ijshockeyvolk bij uitstek, om zichzelf in exotischer daglicht te zien. Hier hijsen ze zich in een wetsuit en rennen de majestueuze Stille Oceaan in. Daar begint het: de krachtmeting tussen oceaan en amateursurfer. Een bij voorbaat verloren strijd voor de laatste - uit het grijze water steekt een ondefinieerbare massa ledematen en hoofden. Gegil overstemt de grom van de golven.

‘Houd je plank vast’, zegt een instructeur tegen een klas aspirant-surfers voordat hij het water inrent. ‘Dan kun je niet verdrinken.’

Maar de golven zijn niet het gevaarlijkst, zegt een jongen die verderop met zijn vrienden in het zand ligt uit te rusten. ‘Wij vormen het grootste gevaar voor elkaar. We kunnen er geen van allen wat van.’

Met duizenden tegelijk stromen de Canadezen naar Tofino, de surfhoofdstad van het land. De stranden zijn vol beginnelingen die op het zand de bewegingen oefenen. Bij de surfscholen staan ze zich uit hun wetsuits te wringen. Zelfs de aanhoudende motregen houdt hen niet tegen. Drijfhout genoeg om een strandvuur te maken. En in de winter gaan ze door.

Sinds kort staan bij de stranden borden die de surf-etiquette uitleggen: één surfer per golf. Wie het dichtst bij de top is, heeft voorrang. En niet voordringen.

Het weer is een van de redenen dat je niet direct de Beach Boys in je oren hoort als je Tofino binnenrijdt, een plaatsje op Vancouver Island. Geografie is een andere. De hippie-achtige vissersplaats met de adembenemende vergezichten ligt aan het einde van de Trans-Canada Highway. Je passeert eerst ravijnen, hoge ceders , gevormd door de sterke wind, en een woud vol zwarte beren.

Toch is Tofino de plek voor surfers. De oceaan is er ‘s zomers warmer dan in bijvoorbeeld het meer zuidelijke Oregon. De golven zijn breed, waardoor surfers elkaar niet snel in de weg zitten. En ach, misschien kom je een keer oog in oog te staan met een zwarte beer wanneer je met je surfplank van het parkeerterrein naar het strand loopt, maar er zijn tenminste geen haaien, zoals in Californië en Hawaï.

En: Tofino is niet voorbehouden aan de surfer dudes. Canadezen van 4 tot 86 jaar komen door de deur van de surfschool, en de locals nemen hun plank gewoon mee onder de arm, op de fiets, door het natte bos.

[vervolg zie pagina R05]

Surfers met ruggegraat

Canada 'De oceaan is meedogenloos. Hij geeft geen moer om je.’

Canada 'De oceaan is meedogenloos. Hij geeft geen moer om je.’
[vervolg van pagina R01]

Canada 'De oceaan is meedogenloos. Hij geeft geen moer om je.’
‘Denk je dat we morgen al op de plank staan?’, vraagt een grijsharige man aan de eigenaar van de Westside Surf school, in Tofino. ‘Binnen twintig minuten’, garandeert die. ‘Fantastisch!’, roept de man . Bijna huppelend loopt hij met zijn 18-jarige dochter de winkel uit.

Canada 'De oceaan is meedogenloos. Hij geeft geen moer om je.’
Hij heet Jeff Whitford. ‘Het is een radicale verandering voor de Canadezen, dat we gaan surfen, maar wij zijn toch al een sportvolk’, zegt hij buiten. ‘Nu het door het broeikaseffect warmer wordt, gaan we meer zomersporten beoefenen.’

Canada 'De oceaan is meedogenloos. Hij geeft geen moer om je.’
Lang voordat de massa de surfsport ontdekte, scheerden de locals in Tofino al over de golven. Volgens de verhalen introduceerden Amerikaanse ontduikers van de dienstplicht hier in de jaren zestig de surfsport.

Canada 'De oceaan is meedogenloos. Hij geeft geen moer om je.’
Zeg dat niet tegen Harold Sadler (45), een rasechte Canadees. Die begint meteen te stuiteren. Sadlers hele familie staat op de plank. Het begon toen zijn nu overleden vader een surftijdschrift onder ogen kreeg. Pa deed ooit aan bodyboarding (liggend surfen) op een zelfgemaakte plank in een andere plaats op Vancouver Island. Hij raakte zo in vervoering van het surfen dat hij met zijn gezin naar Tofino verhuisde.

Canada 'De oceaan is meedogenloos. Hij geeft geen moer om je.’
‘Hij vond alles een avontuur. Hoe gevaarlijker hoe beter’, vertelt Harold Sadler aan zijn keukentafel. ‘Hij ging het water in als niemand durfde. Mijn vader was een beetje excentriek.’

Canada 'De oceaan is meedogenloos. Hij geeft geen moer om je.’
Elk weekend - zomer en winter - dobberde het Sadler-kroost op een stuk piepschuim in de golven. ‘Toen ik een tiener was, was surfen nog steeds niet cool. Ik was een van de weinige Canadezen die meer wist van surfen dan van ijshockey. Het is surrealistisch om al die mensen nu in het water te zien.’

Canada 'De oceaan is meedogenloos. Hij geeft geen moer om je.’
Tofino’s reputatie als surfhoofdstad werd pas gevestigd toen drie bewoners van Tofino, Peter Devries en de broers Raph en Sepp Bruhwiler, uitgroeiden tot de topsurfers van Canada. Hun succes viel samen met de internationale groei van de sport. Surfbladen raken nu niet uitgeschreven over ruigere locaties als Canada en Alaska, die dankzij betere wetsuits toegankelijk zijn geworden voor geoefende surfers.

Canada 'De oceaan is meedogenloos. Hij geeft geen moer om je.’
Raph Bruhwiler verkiest de winter, zegt hij voor zijn surfschool, zijn dochter Agua in de armen. ‘Dan zijn de golven het hoogst.’ Hij gaat dan vaak per boot naar een afgelegen plek in de oceaan.

Canada 'De oceaan is meedogenloos. Hij geeft geen moer om je.’
‘Een golf is energie die door het water gaat, dus je rijdt letterlijk op energie. Ik kom opgeladen uit de oceaan.’ Voor hem geen Californië. ‘Je kijkt hier niet uit op fabrieken en wolkenkrabbers als je surft. Het is schoon en minder druk. Het is weliswaar een beetje kouder, maar dat trekt een ander soort mensen aan: met meer ruggegraat.’

Canada 'De oceaan is meedogenloos. Hij geeft geen moer om je.’
De Canadese surfgekte heeft Bruhwiler geen windeieren gelegd. Dankzij zijn school kan de voormalige toeristengids de kost verdienen met de sport. Maar andere surfers in Tofino houden hun favoriete plekken al geheim en klagen over de stormloop op het water.

Canada 'De oceaan is meedogenloos. Hij geeft geen moer om je.’
Hoewel toerisme de belangrijkste inkomstenbron van Tofino is, veroorzaakt de tsunami van bezoekers - waarvan surfers slechts een deel zijn - ook frustratie in het dorp. ‘s Zomers verblijven er elke dag 15 duizend toeristen in Tofino, dat slechts 1500 inwoners heeft. Het is druk aan het einde van de wereld.

Canada 'De oceaan is meedogenloos. Hij geeft geen moer om je.’
Middenin het dorp, recht tegenover het politiebureau, heeft een local niet te negeren waarschuwingsborden voor zijn huis gezet. ‘Je banden worden lekgestoken als je hier parkeert.’ Voor het geval de boodschap nog niet duidelijk is: ‘Begrafenisondernemer’.

Canada 'De oceaan is meedogenloos. Hij geeft geen moer om je.’
Een van de problemen is dat Tofino geen masterplan voor toerisme heeft, verklaart raadslid Michael Tilitzky in het kleine gemeentehuis. ‘Ik heb er vaak op aangedrongen, maar het is gewoon niet de cultuur in Tofino. Hier kwamen eerst de mensen en toen de infrastructuur. Andere plaatsen doen het andersom.’

Canada 'De oceaan is meedogenloos. Hij geeft geen moer om je.’
Desondanks is er weinig kans dat de westkust van Vancouver Island verandert in een Canadese versie van het volgebouwde zuiden van Californië. De ruige kustlijn verhindert de aanleg van nieuwe wegen - pas in 1971 werd de huidige verharde weg naar Tofino aangelegd - en het surfseizoen voor toeristen is beperkt tot de zomer.

Canada 'De oceaan is meedogenloos. Hij geeft geen moer om je.’
Daarbuiten verandert de oceaan in een monster. Keer de oceaan nooit je rug toe, is hier dan ook een veelgehoorde wijsheid. Overal langs de weg staan borden die aangeven hoe gevaarlijk de golven zijn. Elk jaar slaan muren van water, tot zeven meter hoog in de winter, onoplettende toeschouwers van de rotsen.

Canada 'De oceaan is meedogenloos. Hij geeft geen moer om je.’
Zelfs een geoefend surfer als Harold Sadler kan nog steeds moeilijk slapen voordat hij gaat surfen. ‘Je weet nooit wat de oceaan in petto heeft. Hij is meedogenloos. Hij geeft geen moer om je.’

Canada 'De oceaan is meedogenloos. Hij geeft geen moer om je.’
De roep om strandmeesters wordt luider, maar door geldgebrek heeft alleen Long Beach ze. Het grote gevaar op dit strand is een uit het water stekende rots, Lovekin Rock.

Canada 'De oceaan is meedogenloos. Hij geeft geen moer om je.’
Op sommige dagen voeren de strandmeesters zes reddingsoperaties uit, vertellen ze in hun uitkijktoren. ‘Het is niet zo dat de surfers op het scherp van de snede willen leven’, zegt Ollie Atkey. ‘De meerderheid is voor het eerst aan het surfen en voor het eerst in een oceaan. Ze hebben er te weinig ontzag voor.’

Canada 'De oceaan is meedogenloos. Hij geeft geen moer om je.’
Hélène Schilders

Meer over