Definitieve uitspraak vermoedelijk niet voor 2015

Geert Wilders moet worden vervolgd, zo bepaalde het gerechtshof in Amsterdam woensdag. Hoe gaat de zaak nu verder?

Het OM heeft geen andere keus dan de PVV-leider voor de strafrechter te brengen. Tegen het besluit van het hof staat geen beroep open. Wilders zal terechtstaan bij de rechtbank in Amsterdam.

Vaststaat ook dat hij zich voor twee misdrijven moet verantwoorden: dat hij aanzette tot haat en discriminatie met zijn uitspraken over de islam en met zijn film Fitna (artikel 137d van het Wetboek van Strafrecht) en dat hij moslims als groep heeft gediscrimineerd door zijn vergelijkingen van de islam met het nazisme (artikel 137c).

Alleen Wilders zal terechtstaan, niet zijn partij. Ook zal niet om een verbod van de PVV worden gevraagd.

Het is twijfelachtig of de politicus dit jaar in het beklaagdenbankje staat. Een woordvoerder van het OM wijst er op dat Wilders de tijd moet krijgen om zich goed voor te kunnen bereiden op zijn proces. Ook moet vermoedelijk een gerechtelijk vooronderzoek worden geopend en dient de politiek leider als verdachte door de rechter-commissaris te worden gehoord. Dergelijke zaken nemen gewoonlijk veel tijd.

Vorig jaar weigerde justitie om Wilders te vervolgen. Mag het OM nu nog wel vrijspraak eisen?

Het OM besloot op 30 juni 2008 dat de uitlatingen van Wilders en Fitna niet strafbaar zijn en dat hij daarom niet wordt vervolgd. De organisaties en personen die aangifte tegen Wilders hadden gedaan, hebben het daarna hogerop gezocht. Zij dienden in een zogenoemde artikel 12-procedure (Wetboek van Strafvordering) een klacht over de niet-vervolging in bij het hof in Amsterdam. Die gelastte het OM de politicus alsnog voor de strafrechter te brengen. Dat bevel reikt evenwel niet tot de opstelling van de officier van justitie in het komende proces. Die kan dus vrijspraak eisen.

Staat de uitkomst niet al bij voorbaat vast doordat het hof opdracht tot de vervolging gaf?

Wilders krijgt nog alle kans zich te verweren. De rechtbank zal uiteindelijk zelfstandig een oordeel vellen. Maar als hoger beroep wordt aangetekend, komt de zaak bij hetzelfde hof terecht dat deze week de vervolging gebood.

Deze mogelijke gang van zaken voorzag het hof. De drie raadsheren schrijven dat als zij de strafvervolging gelasten, er mag worden verwacht ‘dat de in te stellen strafvervolging ook daadwerkelijk tot een veroordeling zal leiden, ook al berust het laatste oordeel daarover bij de strafrechter’. Anders gezegd: het hof wil straks als appèlrechter geen kansloze zaak op zijn bordje krijgen. De drie raadsheren achten een veroordeling dus goed denkbaar. Ergo: Wilders kan zijn borst natmaken voor het hoger beroep.

Gaan dezelfde rechters het eventuele appèl behandelen?

Andere raadsheren zullen zich over het hoger beroep buigen. Soms wordt een zaak naar een ander hof verwezen om de schijn van partijdigheid te vermijden. Dat zal in deze zaak niet gebeuren, is de verwachting bij het hof.

Na het hoger beroep kunnen de procespartijen in cassatie gaan bij de Hoge Raad, de hoogste rechter in Nederland. Wilders kan na daarna nog naar het Europese Hof voor de Rechten van de Mens stappen. Als deze hele rechtsgang wordt gevolgd, valt de definitieve uitspraak vermoedelijk niet voor 2015 te verwachten.

Waartoe kan Wilders worden veroordeeld?

Op aanzetten tot haat staat maximaal een jaar celstraf en een geldboete van 7.400 euro. Dit geldt ook voor discriminatie van een groep mensen. Als Wilders voor beide delicten zou worden veroordeeld, is de maximale straf: 16 maanden cel en 9866,67 euro boete.

Meer over