Media

De laatste roddels lees je niet in de bladen, maar op de juicekanalen op YouTube en Instagram

Kaylee Willems en Dephlin Jacobs van @JuiceChannel via Zoom.  Beeld jip van den toorn
Kaylee Willems en Dephlin Jacobs van @JuiceChannel via Zoom.Beeld jip van den toorn

Een nieuwe generatie roddelaars wint razendsnel terrein. Ze zetten zich af tegen de oude media en brengen roddels sneller dankzij Instagram en YouTube via juicekanalen. Wat betekent dat voor de liefhebbers van achterklap?

Emma Curvers

Er was eens een volkszanger die naast zijn bloeiende podiumcarrière een al even bedrijvig liefdesleven onderhield. Hij begon een affaire met een bekende presentatrice, kwam terug bij de moeder van zijn zoontje, deed haar een huwelijksaanzoek, maar ging er toch vandoor met een derde dame.

De zanger, die niet te verlegen was om dit alles te delen op zijn sociale kanalen, bood maar liefst drie van de vier B’s waarop de boulevardpers draait (Baby, Begrafenis, Buitenechtelijke verhouding en (bijna-)Bruiloft) en die boulevardpers had dan ook een dagtaak aan hem. Al helemaal toen hij en zijn nieuwe vriendin naar Spanje verdwenen.

Tussen de regels van de roddels speelde nog een ander verhaal. De zanger en zijn nieuwe vriendin zouden volgens showbizzwatcher Yvonne Coldeweijer (34) in een afkickkliniek zitten. De gevestigde roddelpers sprak al eerder schande van Coldeweijers vaak vileine aanpak op haar snelgroeiende Instagramaccount @lifeofyvonne (245 duizend volgers), maar als dít klopte, bracht ze wel erg precair nieuws mid-crisis naar buiten – en niet met zijden handschoentjes.

Ongeschreven roddelwet

Coldeweijer leek hier een ongeschreven roddelwet met voeten te treden: de verklaring van de zanger was immers dat zijn vriendin op mediatraining was en hij een burn-out had. En dat werd die week dan ook gemeld in bladen als Privé en programma’s als Shownieuws.

Het kan je allemaal ontgaan als Instagram geen deel uitmaakt van je mediadieet, maar er is een snel, bijdehand mediagenre bijgekomen: juice. Achterklap bereikt ons al lang niet meer alleen via roddelbladen of de studio’s van RTL Boulevard of Shownieuws, maar ook via de YouTubevideo’s en insta-stories van zogeheten juicekanalen.

@Lifeofyvonne van  Yvonne Coldeweijer. Beeld Jip van den Toorn
@Lifeofyvonne van Yvonne Coldeweijer.Beeld Jip van den Toorn

Zij zijn steeds vaker de eersten die de gossip brengen en spraakmakende beelden viraal maken, waarop traditionele media voortborduren. De grootste kanalen trokken de afgelopen maanden tienduizenden nieuwe volgers. Gek is dat niet: wie van lekker loeren houdt, krijgt hier zelfs de voorbodes van geruchten 24/7 voor nop.

Naast Coldeweijer (ook wel ‘Alberta Verlinde’), die er dit jaar bijna 100 duizend volgers bij kreeg, groeide @fawrynotsawry van 6 duizend (naar eigen schatting) naar 145 duizend volgers en ging @MarwaJuice van 10 duizend (eigen schatting) naar 126 duizend volgers. @JuiceChannel ging van 20- naar 116 duizend volgers en het nieuwe @Roddelpraat heeft er 50.100.

Dalende oplagecijfers

Intussen kampen de roddelbladen al vanaf de komst van het internet met gestaag dalende oplagen. Tussen de eeuwwisseling en 2020 ging die van Privé met 76 procent achteruit tot 83.636. Story daalde met 77 procent naar 62.418.

De doorgewinterde roddelpers heeft doorgaans geen goed woord over voor de nieuwe insta-roddelaars en de afkeer is wederzijds. Story-hoofdredacteur Guido den Aantrekker noemde ze in Shownieuws ‘kamikazepiloten’: ‘Shownieuws (…) waar ik voor werk, checkt dingen.’ Den Aantrekker, die niet wilde reageren op de kanalen, vindt dat juicekanalen erg snel geruchten online gooien. In Shownieuws: ‘Ik zie absoluut een markt voor dit soort vermaak, maar meer dan vermaak is het niet.’

Juice Channel reageerde in een YouTubevideo: ‘Guido? Ik had nog nooit van die man gehoord…’ Volgens hun was het angst die sprak: ‘Wij halen hem keihard in met zijn wekelijkse roddelblaadje.’ Als je koppenmaker was van een roddelblad, zou je er in blokletters boven zetten: KOUDE OORLOG IN GOSSIPLAND of BLOEDBAD IN DE BOULEVARDPERS.

Zijn de verwijten van de gevestigde roddelpers, die per definitie de grenzen tussen privé en publiek oprekt, terecht? Wat is er nieuw aan die nieuwe generatie roddelaars en wat betekent dat voor de toekomst van de achterklap?

1. BN’ers zijn full of shit

‘Wij vonden oude media als RTL Boulevard en Shownieuws te mild’, zegt Kaylee Willems (26) van @JuiceChannel via Zoom. Samen met Dephlin Jacobs (19) onderhoudt zij het kanaal. ‘We hoeven geen vriendjes te zijn met BN’ers. Wij delen gewoon wat we weten en wat we ervan vinden.’

Zo plaatste Juice Channel in mei als eerste een foto van Jaimie Vaes, de verloofde van Lil’ Kleine, toen zij op Ibiza mishandeld zou zijn door de rapper. ‘Een grote zouteloze meuk’, zegt ook Coldeweijer – die niet op interviewverzoeken ingaat – in een YouTubevideo over de showbizzprogramma’s. De oude garde zit op schoot bij de sterren, vindt Coldeweijer, maar zij zegt: ‘BN’ers zijn full of shit.’

null Beeld Jip van den Toorn
Beeld Jip van den Toorn

‘Het wachten is op het moment dat ze zich moeten verantwoorden’, zegt Privé-hoofdredacteur Evert Santegoeds telefonisch, ‘de eerste keer dat er een advocaat op de stoep staat, is het gauw gedaan’. De schade kan in de duizenden euro’s lopen, weet Santegoeds uit ervaring en ‘die kanalen hebben dat over het algemeen niet. Ik zie het dus als een tijdelijk verschijnsel.’ En toch: buiten de hardere, meer omstreden Coldeweijer, weten de nieuwelingen zich zonder al te veel weerstand een weg te banen door BN’er-land.

2. Geen journalist maar roddelkoning

Op het eerste gezicht een klassiek generatieconflict: nieuwe generatie verwijt de vorige gemakzucht en gaat de boel met bravoure herinrichten. Alleen: de nieuwe roddelaars zien zichzelf niet als revolutionairen, als kamikazepiloten of als journalisten: ‘Journalist, dat is zo’n groot woord’, zegt Farja Farvardin (echte naam van @Fawrynotsawry, 28), die dit jaar de nieuwe liefde van André Hazes onthulde. ‘Ik vind de titel roddelkoning beter.’

Toch verantwoorden de juicekanalen zich allemaal als journalisten voor hun posts. ‘Ik zoek eerst bevestiging bij de BN’er, maar die krijg je niet altijd’, zegt Farvardin, die naar eigen zeggen honderden berichten per dag krijgt, vaak dezelfde roddel meerdere keren. ‘Als ik geen bevestiging krijg, ga ik meerdere mensen berichten die er dicht op zitten. Ik heb een clubje betrouwbare mensen verzameld. Ik wil zelf óók dat het waar is wat ik zeg, hè, ik wil niet voor lul staan. En een gerucht breng ik nooit als feit.’

Waar @fawrynotsorry dan weer minder moeilijk over doet, op journalistiek vlak, is het weghalen van posts: ‘Ik denk niet dat BN’ers mij haten, want als ze zeggen dat ze iets vervelend vinden, haal ik het eraf. Ik wil niemand pijn doen.’

Ook heeft hij stelregels: ‘Beelden met naakt of seks deel ik niet. Of als ik denk dat iets iemand kan schaden, dat is ook een grens. Als iemand er niet lekker bij ligt, zeg maar.’ Die regel is logisch, want Instagram staat dat soort beelden niet toe en kan accounts die zich daar niet aan houden verwijderen.

De kritiek van ‘oude media’ kaatst Farvardin makkelijk terug: ‘Kijk, Shownieuws is erg negatief over ons, maar zij brachten ook zomaar de zwangerschap van Monica Geuze naar buiten.’ Geuze meldde ooit in een vlog dat ze zich onder druk gezet heeft gevoeld door het programma. Dat zou Farvardin nooit doen, zegt hij. ‘Ik wist al maanden voor het grote publiek dat Famke Louise zwanger was. Maar dat is aan de vrouw om naar buiten te brengen.’

Mark Deuze, hoogleraar mediastudies, ziet de juice-accounts als klassieke mediarevolutie: ‘Je hebt altijd jongeren gehad die op hun eigen manier nieuws gingen verspreiden. Alleen: nu het digitaal gebeurt is het veel zichtbaarder en daardoor met pittiger gevolgen.’ Het verschil zit volgens Deuze in de mate waarin juicekanalen verantwoording afleggen: ‘Een journalist kun je aanspreken en die zal zeggen: ik hanteer deze normen en soms is er een redactiestatuut. Maar van een Instagrammer kun je niet vragen: besef je wat je doet? Die hoeft zich alleen aan de regels van Instagram te houden.’

Ook de gevestigde roddelpers houdt de algemene journalistieke codes (bijvoorbeeld die van de Nederlandse vereniging voor journalisten) natuurlijk niet altijd braaf in het oog bij het uitserveren van sappige privézaken. Story-hoofdredacteur Den Aantrekker mailt desgevraagd dat Story zich houdt aan de wet, fatsoensnormen en ‘in journalistiek opzicht, waar mogelijk, aan hoor- en wederhoor doet’.

Het is moeilijk om in de mores van juice een principieel onderscheid aan te wijzen met de gevestigde roddeljournalistiek, behalve dat de nieuwe school zich geen journalist noemt. Net als @Fawrynotsorry delen ook @JuiceChannel en @MarwaJuice geen naakt-, seks-, of drugsbeelden, en geen zwangerschapsaankondigingen zonder toestemming. ‘Wij checken daarnaast alles’, zegt Willems. ‘We sturen BN’ers een bericht en vragen of we nieuws mogen delen. Als we nieuws niet kunnen checken, zeggen we: We hebben gehoord dat... Dat mag gewoon.’

‘Ik weet nu al twee maanden dat een beroemdheid binnenkort een kind rijker wordt, maar ik wacht tot ik het mag delen’, zegt Marwa (ze wil omwille van haar privacy niet met haar achternaam in de krant), die met dertien beheerders haar account onderhoudt. Op @marwajuice neemt ze het vaak op voor bedrijven die worden bedonderd door influencers die hun sponsordeals niet nakomen. ‘We proberen altijd eerst om het tussen zo’n bedrijf en de influencer achter de schermen op te lossen’, zegt Marwa, maar als dat niet lukt, ‘doen we wat we moeten doen’.

Het laagdrempelige medium heeft veel voordelen, zeggen de juicechannels: ze houden er niet de schijn van neutraliteit op. Zowel Juice Channel als Fawry en Marwa postten eind oktober bijvoorbeeld felle kritiek op Erica Meiland, toen de realityster kritiek uitte op moslima’s die een hoofddoek dragen. ‘Onze volgers zijn benieuwd wat wij overal van vinden’, zegt Willems, ‘dat hoort bij onze juice.’ De toon op juicekanalen heeft dan ook meer weg van een whatsappgroep vol emoji’s en sarcastisch commentaar dan van een nieuwsmedium.

3. Juice gaat altijd door

‘Het verschil is gewoon dat wij sneller zijn’, zegt Jacobs van Juice Channel. ‘De bladen komen eens per week, Boulevard gaat ’s avonds een keer live, maar wij zijn er altijd. Als wij iets uitzoeken, hebben we het in drie uur online.’ Ook bladen en boulevardprogramma’s hebben uiteraard een nieuwssite, maar de nadruk ligt op hun publicatie of uitzending, eens per week of avond. Op Instagram komt het aan op minuten. En dus zitten Jacobs en Willems ook tijdens een etentje voortdurend op hun telefoon. Willems: ‘Als een van ons een dagje weggaat, vragen we de ander om op te letten.’

De juicekanalen geven een nieuw, hijgerig tempo aan de roddelwereld. Een roddel is van zichzelf al bederfelijk, want eigenlijk alleen lekker als hij vers is. De snelheid van Instagramstories geeft aan die omloopsnelheid extra druk: vaak worden er snel video’s en foto’s zonder veel context gedeeld, of geruchten met voorbehoud. ‘Er gaat binnenkort een beerput open die nooit meer dicht kan’, zegt Coldeweijer op Insta over Marco Borsato’s liefdesleven, ‘Ik ga even wachten met posten in de hoop meer bewijs te verzamelen.’ Juiceberichten zitten vaak in de schemerzone waar nieuws nog geen nieuws is.

Volgens Deuze wordt daardoor de kans groter dat nieuws moet worden teruggenomen: ‘Dit is een variant op not-wrong-for-long-journalism. Om online relevant te blijven moet je voortdurend iets te melden hebben en dat betekent dat mensen soms vast iets online zetten om kliks te genereren, dan kun je het later altijd nog aanpassen.’

Instagram kan soms een sneeuwbal onhoudbaar aan het rollen brengen. Zo deelde @MarwaJuice in maart als eerste het (geblurde) filmpje waarin rapper Bilal Wahib een minderjarige jongen vroeg zijn piemel te laten zien op Instagram-live, waarop het kanaal door de familie van de jongen werd benaderd. ‘Ik deelde het om te laten weten wat we ervan vonden, maar toen ik hoorde dat hij werd gepest brak mijn hart, dus zat ik de volgende dag bij hen thuis aan tafel’, zegt Marwa. Het kanaal deed hierna oproepen aan hun volgers het filmpje niet meer te delen. ‘Voor dat jongetje, en ook voor Bilal, is dat beter.’ Sindsdien roept @marwajuice vaker op bepaalde heftige beelden niet te delen.

hedendaags roddelen - marwajuice Beeld jip van den toorn
hedendaags roddelen - marwajuiceBeeld jip van den toorn

4. Spionnen in het publiek

Juicekanalen produceren voortdurend en worden ook voortdurend door hun publiek gevoed. Coldeweijer spreekt van haar ‘200 duizend spionnen’. De volgers sturen hun juice en op straat genomen foto’s en video’s op en lijken er eer in te scheppen om de oude media voor te zijn. Fans speuren ook op instafoto’s naar hints: heeft Jaimie Vaes haar van Kleine gekregen Rolex weer om? Bewijs voor hun hereniging en dus een postje waard.

BN’ers waren al zichtbaarder sinds de introductie van de smartphone, maar door de accounts kunnen ze zich nog moeilijker verschuilen. De BN’er en zijn eigen versie van het verhaal worden hierdoor vaker ingehaald door het publiek. Soms delen ook traditionele(re) media door juicekanalen wat ooit onder de radar zou zijn gebleven.

‘Ze zetten zich tegen ons af, maar nemen wel onze juice over’, zegt Juice Channels Jacobs, ‘zonder ons erbij te vermelden. Dan hebben wij het op donderdagavond en zij op vrijdagochtend. Dat is wel grappig, ze proberen het bij te houden maar dat lukt niet.’ Ook Farvardin zegt dat hij nieuws bij grote media tegenkomt dat hij heeft uitgezocht: ‘Soms staat mijn naam er wel bij, soms niet.’

Het is een beetje ‘zwabberen’, zegt Mark Deuze. Volgens hem zou het goed zijn als oude media zich afvragen wat ze van nieuwelingen kunnen leren. ‘Als we eerlijk zijn, zijn kranten en bladen nu niet veel anders dan 150 jaar geleden. De kritiek dat de traditionele journalistiek niet past bij de huidige, snelle mediacultuur, is interessant. Waarom zou een generatie die met een andere taal opgroeit op Instagram ooit teruggaan naar de taal van printmedia?’

5. Gesponsorde sterrenstof

Ondanks de weerstand zijn de nieuwe roddelaars een schakel in de nieuwsketen geworden en toch verdienen ze in de meeste gevallen niet of nauwelijks aan hun werk. De kanalen worden bestierd door jonge, social-media-savvy liefhebbers van sterrenstof.

‘Het is een baan, maar dan zonder dat je iets verdient’, zegt Jacobs van Juice Channel. Ze hopen dat YouTube een inkomstenbron wordt en plaatsen ook advertenties voor bijvoorbeeld afslankmethodes, maar zijn voorzichtig: ‘We willen onafhankelijk blijven. Misschien doen we iets met leuke merchandise, daar houdt het wel op.’ Ook Marwa plaatst advertenties en presenteert binnenkort haar eigen merchandise, een drankje: Marwa’s Juice natuurlijk. ‘En ik ben in gesprek met de televisie.’

Coldeweijer lanceerde onlangs een abonnementsmodel van 10 euro per maand, waarmee leden bepaalde juice via Telegram eerder krijgen. Fans kunnen haar ook steunen door haar ‘zelf ontworpen’ juwelenlijn te kopen, zegt ze in haar YouTubevideo’s, ‘zodat ik kan blijven zeggen wat ik echt vind en dikke vette schijt kan hebben’. In juli kwam Coldeweijer onder vuur te liggen omdat een instagramaccount beweerde dat zij het spul goedkoop op AliExpress inkoopt – wat zij ontkende.

Farvardin droomt van een eigen redactie bij platform Rumag, waar hij nu het onlineprogramma Roddelloog maakt, maar hij staat ook open voor de traditionele media: ‘Kijk, de tv haat het internet en ik snap dat er kritiek is, want je komt aan hun brood. Maar ik zeg: zoek nou de samenwerking op.’

Zoals een deel van de eerste generatie vloggers en influencers een aantal jaar geleden deed, zullen ook sommige juicemakers aansluiting zoeken bij grote mediaconcerns. Daar zullen ze tammer door worden, denkt Santegoeds: ‘Ik vergelijk het met TMZ (grote Amerikaanse roddelwebsite, red.): die waren heel succesvol op enig moment, niet gelieerd aan een blad, dus ze konden alles meteen brengen. Maar toen ze overgenomen werden door Warner, kwamen er andere belangen bij en werd het minder spraakmakend.’

Naast bedrijven zullen ook de sterren toenadering zoeken: juicekanalen worden vaak door hun benaderd met een primeurtje. Zo kunnen de kanalen te maken krijgen met dezelfde balanceeract als hun klassieke collega’s: genoeg smakelijke nieuwtjes opdienen, maar niet zo veel dat je de sterren van je vervreemdt. Zou het dan niet logisch zijn dat de toon wat gematigder wordt? Marwa zegt van niet: ‘Nee, we kunnen niet aan vriendjespolitiek doen. Het blijft toch je werk.’

Wat is tea of juice?

Juice is een slangwoord voor sappig (juicy) nieuws (of bijna-nieuws), net als tea of T, dat ook staat voor Truth. De verbintenis tussen thee drinken en roddelen is al oeroud, maar de uitdrukking spill the tea (roddel doorvertellen) is de laatste jaren gepopulariseerd door dragcultuur en het realityprogramma Ru Paul’s Drag Race.

Te hard geroddeld

Een internetroddelaar van de jaren nul, Perez Hilton (echte naam Mario Lavandeira), betuigde afgelopen zomer spijt over de manier waarop hij met name Britney Spears heeft behandeld op zijn ooit populaire roddelwebsite Perez Hilton. In die periode was Perez’ site de aanjager van een keiharde en misogyne roddelsfeer in Hollywood. Mede door het verschijnen van documentaires als Framing Britney Spears wordt kritischer gekeken naar de manier waarop in die tijd op vooral vrouwelijke sterren werd ingezoomd.

Juice-accounts:

@marwajuice

@juicechannel_

@fawrynotsawry

@lifeofyvonne

@realityfbi

@roddelpraat

Meer over